II SA/Ol 281/12

Dnia 22 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2012 roku sprawy ze skargi I. C. na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia odrzucić skargę. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O., po rozpoznaniu wniosku I. C., orzeczeniem z dnia 4 stycznia 2012 r. odmówił wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu wyjaśnił, że orzeczeniem z dnia 16 lutego 2010 r. zaliczył wnioskodawczynię do lekkiego stopnia niepełnosprawności do dnia 28 lutego 2012 r. W dniu 30 listopada 2011 r. złożyła ona wniosek o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności. Z załączonej do wniosku dokumentacji medycznej i bezpośredniego badania lekarskiego nie wynikało jednak, że nastąpiło pogorszenie jej stanu zdrowia w stosunku do stanu zdrowia, który był podstawą ustalenia lekkiego stopnia niepełnosprawności. Podniesiono ponadto, że nie zaistniała ograniczona możliwość samodzielnej egzystencji i konieczność pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Powyższe ustalenia uniemożliwiły wydanie nowego orzeczenia, zmieniającego posiadany stopień niepełnosprawności. W złożonym odwołaniu I. C. zakwestionowała prawidłowość oceny jej obecnego stanu zdrowia i wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Do odwołania załączyła kartę informacyjną leczenia "[...]". Decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w E. Oddział Zamiejscowy w O. umorzył, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., postępowanie odwoławcze w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, przewodniczącym składu orzekającego powinien być lekarz specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej dziecka lub osoby zainteresowanej. Z przyczyn niezależnych od Zespołu, w sprawie niemożliwe było jednak wyznaczenie właściwego składu orzekającego, w tym przewodniczącego, do dnia 28 lutego 2012 r. Wobec powyższego organ stwierdził, że choć odwołanie zostało złożone przez stronę w terminie i przed upływem terminu ważności posiadanego orzeczenia, to w dacie rozpatrywania odwołania utraciło ono ważność, co uzasadniało umorzenie postępowania odwoławczego. Wskazał ponadto, że odwołująca się może ponownie złożyć wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W złożonej skardze I. C. wniosła o przeprowadzenie oceny stanu jej zdrowia. Wyjaśniła, że w dniu 1 marca 2012 r. Komisja stwierdziła jedynie, że niemożliwe było wyznaczenie składu orzekającego, nie wypowiedziała się natomiast odnośnie do stanu jej zdrowia i umorzyła postępowanie. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu administracyjnego jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum należało zatem zbadać dopuszczalność skargi. Kontrola sądowa w tym zakresie wykazała, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1- 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (§ 3). Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana w sprawie dotyczącej ustalenia stopnia niepełnosprawności. Pomimo treści cytowanego art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., sprawa ta nie może jednak zostać rozpoznana przez sąd administracyjny. Należy zauważyć, że tryb postępowania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności uregulowany został przepisami rozdziału 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) i przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm.). Stosownie do art. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., w sprawach tych orzekają: w pierwszej instancji powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, zaś w drugiej instancji - wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Od orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, wnoszone w terminie 30 dni za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, który wydał orzeczenie, co wynika wprost z treści art. 6c ust. 8 cytowanej ustawy. Ustawodawca zawarł ponadto w art. 66 cytowanej ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., odesłanie w sprawach nieunormowanych przepisami tej ustawy, do przepisów m.in. Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestia innych rozstrzygnięć wydawanych przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do sprawa orzekania o niepełnosprawności została uregulowana w § 19 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia, przy czym w pkt 1 tego przepisu wskazano na możliwość wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania, a przesłanki umorzenia opisane zostały w §12 rozporządzenia (zgon osoby zainteresowanej lub dziecka albo wycofanie wniosku). Skoro zatem instytucja umorzenia postępowania została uregulowana w przepisach dotyczących postępowania w sprawach orzekania o niepełnosprawności, przy czym przesłanki umorzenia tam wskazane mieszczą się w pojęciu "bezprzedmiotowości" w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. (choć w znacznie węższym zakresie), tym samym nie mogą stanowić podstawy umorzenia postępowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 105 §1 czy art.138 §1 pkt 3), tak jak to zrobił organ odwoławczy w rozpoznawanej sprawie. Z przepisów powoływanej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i przepisów rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności wynika, że w postępowaniu w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności właściwe organy wydają rozstrzygnięcia w formie orzeczeń i postanowień. Orzeczenia mogą rozstrzygać sprawę co do meritum (np. orzeczenie o niepełnosprawności) lub mogą dotyczyć wyłącznie kwestii procesowych (orzeczenie o umorzeniu postępowania). Powyższe nie oznacza jednak, że zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w drodze orzeczenia wydanego na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i powołanego wyżej rozporządzenia rozstrzyga o ustaleniu lub odmowie ustalenia stopnia niepełnosprawności, zaś w formie decyzji w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, załatwia sprawę w inny sposób w danej instancji. Konsekwencją przyjęcia takiego założenia byłby błędny wniosek, że akty te podlegają odrębnym trybom zaskarżenia, tj. orzeczenia merytoryczne - do sądu powszechnego, zaś orzeczenia (decyzje) procesowe do sądu administracyjnego, co nie znajduje oparcia w powołanych wyżej przepisach. W ocenie Sądu orzeczenia wydawane w postępowaniu przed zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności podlegają zaskarżeniu do sądu powszechnego w drodze odwołania, niezależnie od tego czy rozstrzygają o kwestiach merytorycznych, czy tylko procesowych (zob. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Łd 664/05; postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 1268/11 i z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 401/12). Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności umarzająca postępowanie odwoławcze w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jako indywidualny akt administracyjny rozstrzygający sprawę, co do zasady, podlegałaby rozpatrzeniu przez sąd administracyjny na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Właściwość sądu administracyjnego w tym przypadku została jednak wyłączona na mocy art. 6c ust. 8 ustawy, który stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. Wbrew zatem błędnemu pouczeniu zawartemu w zaskarżonej decyzji, w rozpatrywanej sprawie właściwym do orzekania w przedmiocie zaskarżonej decyzji jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, stosownie do art. 6c ust. 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z tego względu tutejszy Sąd nie mógł ocenić zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Wobec powyższego skargę należało uznać za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji postanowienia.