II SA/Ol 281/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w I. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska oddala skargę. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: "WIOŚ") zarządzeniem pokontrolnym z 20 lutego 2024 r. nakazał [...] spółce z o.o. (dalej: "skarżąca", "spółka"): 1) odprowadzać ścieki przemysłowe do urządzeń kanalizacyjnych innego podmiotu zgodnie z okresem wyznaczonym w pozwoleniu wodnoprawnym; 2) dotrzymywać warunków posiadanego pozwolenia na wytwarzanie odpadów w zakresie dopuszczalnych do wytworzenia ilości odpadów; 3) wystąpić do właściwego organu z wnioskiem w celu uregulowania stanu formalno-prawnego w zakresie wytwarzania odpadów w instalacji; 4) terminowo informować WIOŚ o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń; 5) uregulować stan formalnoprawny w zakresie produkcji skrobi i białka z [...] w instalacji do produkcji skrobi ziemniaczanej i instalacji do produkcji białka ziemniaczanego z wysokoskrobiowych odmian ziemniaków przemysłowych. WIOŚ wskazał termin realizacji nakazów: z pkt. 1-3 w trybie natychmiastowym od dnia otrzymania zarządzenia, a z pkt. 5 do 24 marca 2024 r. i wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań, służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń do 30 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu podał, że na podstawie przedłożonego do kontroli rejestru ilości odprowadzanych ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego do urządzeń innego podmiotu ustalono, że w lipcu 2023 r. spółka odprowadziła 195 m3 ścieków przemysłowych do urządzeń należących do [...], co narusza zapis punktu I decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Toruniu PGW Wody Polskie z 18 stycznia 2023 r., którą udzielono spółce zgody na wprowadzanie ścieków przemysłowych do urządzeń innego podmiotu. Zauważył, że analiza sprawozdania o wytworzonych odpadach i gospodarowaniu odpadami za 2022 r. i kart ewidencji odpadów wytworzonych w 2023 r. i decyzji - pozwolenia na wytwarzanie odpadów Starosty [...] (dalej: "Starosta") z 30 września 2021 r. wykazała przekroczenie w zakresie odpadów o kodzie 17 06 04, gdyż ww. pozwolenie nie obejmuje możliwości wytworzenia w instalacji odpadów o tym kodzie. WIOŚ zarzucił ponadto, że spółka nieterminowo poinformowała ten organ o wykonaniu zarządzenia pokontrolnego z 1 listopada 2022 r., przez co naruszyła art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1996 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2023 r. poz. 824 z późn. zm.). Stwierdził ponadto, że spółka naruszyła warunki decyzji Starosty z 11 sierpnia 2023 r., znak: OŚR.6224.4.2023 udzielającej pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji technologicznych do produkcji skrobi ziemniaczanej i białka ziemniaczanego z ziemniaków. Kontrola wykazała, że spółka produkuje skrobię i białko z [...] w instalacji do produkcji skrobi ziemniaczanej i instalacji do produkcji białka ziemniaczanego. Z oświadczeń spółki z 29 listopada 2023 r. i z 15 grudnia 2023 r. wynikało, że w od 21 listopada 2023 r. do 28 listopada 2023 r. przerobiła 250,00 Mg [...]. Zgodnie z przedłożonymi dokumentami proces produkcji skrobi i białka z [...] trwał do 4 grudnia 2023 r. Stan ten został potwierdzony w trakcie oględzin zakładu 28 listopada 2023 r., podczas których na placu magazynowym stwierdzono pryzmy [...]przygotowane do produkcji skrobi i białka. WIOŚ dodał, że wniosek spółki z 2 czerwca 2023 r. dotyczył wydania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji technologicznych do produkcji skrobi ziemniaczanej i białka ziemniaczanego z ziemniaków. Brak formalnego uregulowania produkcji skrobi i białka z [...]narusza punkt 1 ppkt 1 ww. decyzji Starosty z 11 sierpnia 2023 r. Zauważył, że samowolna zmiana surowca do produkcji nie wymaga przeprowadzenia przez organ pomiarów i badań, gdyż to spółka jest zobowiązana do przestrzegania warunków posiadanej decyzji pod kątem dopuszczalnej wielkości emisji zanieczyszczeń do powietrza. W złożonej skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 201 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 z późn. zm.) prowadzenie instalacji lub ich części stosowanych wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych nie wymaga pozwolenia zintegrowanego. Skarżąca wskazywała zaś w trakcie kontroli i w stanowisku do protokołu z kontroli, że przerób [...]jest przedsięwzięciem testowym, mającym na celu zweryfikowanie możliwości prowadzenia takiej produkcji, ustalenie jej parametrów technologicznych i opracowanie nowych procedur operowania linią technologiczną w celu otrzymania innowacyjnego produktu. Wskazała, że czynności testowania (badania) związane z przeprowadzaniem różnego rodzaju badań są immanentnym elementem badań naukowych czy prac rozwojowych. Stwierdziła, że prowadzone przez nią działania, mające na celu przeprowadzenie testów produkcyjnych przerobu [...]na skrobię z odzyskiem białka, wypełniają definicję prowadzenia prac badawczo-rozwojowych w zakresie testowania nowych aplikacji instalacji przemysłowych i wytwarzania nowych produktów. W odpowiedzi na skargę WIOŚ wniósł o jej oddalenie i o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wywiódł, że art. 201 Prawa ochrony środowiska odnosi się do pozwolenia zintegrowanego, a wprowadzenie gazów i pyłów do środowiska, zgodnie z art. 181 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, wymaga tzw. pozwolenia sektorowego. Spółka posiada pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji technologicznych do produkcji skrobi ziemniaczanej i białka ziemniaczanego z ziemniaków, lecz nie dysponuje pozwoleniem na wprowadzenie gazów i pyłów do środowiska z instalacji do produkcji skrobi oraz białka z [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spółka zaskarżyła w całości zarządzenie pokontrolne z 20 lutego 2024 r., lecz zarzuty skargi ograniczają się do zalecenia zawartego w pkt 5 ww. aktu, który przewiduje nakaz uregulowania prawnego produkcji skrobi i białka z [...]w instalacji do produkcji skrobi ziemniaczanej i instalacji do produkcji białka ziemniaczanego z wysokoskrobiowych odmian ziemniaków przemysłowych. Nie jest kwestionowane ustalenie dokonane w wyniku kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ, że w okresie od 21 listopada 2023 r. do 28 listopada 2023 r. spółka przerobiła 250,00 Mg [...]na skrobię i białko w instalacji do produkcji skrobi ziemniaczanej i w instalacji do produkcji białka ziemniaczanego. Proces ten trwał do 4 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54; dalej: "P.o.ś.") korzystanie ze środowiska wykraczające poza ramy korzystania powszechnego może być, w drodze ustawy, obwarowane obowiązkiem uzyskania pozwolenia, ustalającego w szczególności zakres i warunki tego korzystania, wydanego przez właściwy organ ochrony środowiska. Jak wynika z ust. 1 art. 4 powszechne korzystanie ze środowiska obejmuje korzystanie ze środowiska, bez użycia instalacji, w celu zaspokojenia potrzeb osobistych oraz gospodarstwa domowego, w tym wypoczynku oraz uprawiania sportu, w zakresie wprowadzania do środowiska substancji lub energii oraz innych niż wymienione w pkt 1 rodzajów powszechnego korzystania z wód w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Niewątpliwie zakwestionowane przez WIOŚ działanie spółki, polegające na przerobie [...]na skrobię i białko w instalacji do produkcji skrobi ziemniaczanej oraz instalacji do produkcji białka ziemniaczanego, nie stanowi "korzystania powszechnego". Tym samym odnosi się do niego obowiązek uzyskania pozwolenia. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 29 P.o.ś. przez "pozwolenie", bez podania jego rodzaju, na gruncie tej ustawy rozumie się pozwolenie na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii, o którym mowa w art. 181 ust. 1. Stosownie zaś do art. 181 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 P.o.ś. organ ochrony środowiska może udzielić pozwolenia: zintegrowanego; na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza lub na wytwarzanie odpadów. Na mocy art. 201 ust. 1 P.o.ś. pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, z wyłączeniem instalacji lub ich części stosowanych wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych. Zgodnie z art. 220 ust. 1 P.o.ś. wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów z instalacji wymaga pozwolenia, z zastrzeżeniem ust. 2. Zaznaczyć należy, że "instalacją" jest: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję (art. 3 pkt 6 P.o.ś.). Skoro skontrolowany przerób [...]prowadzony był w instalacji do produkcji skrobi ziemniaczanej i instalacji do produkcji białka ziemniaczanego z wysokoskrobiowych odmian ziemniaków przemysłowych to zgodnie z art. 4 ust. 2 P.o.ś. wymagał uzyskania "pozwolenia" w rozumieniu art. 3 pkt 29 P.o.ś. WIOŚ obowiązek ten określił jako "uregulowanie stanu formalnoprawnego w zakresie produkcji skrobi oraz białka z [...]w instalacji do produkcji skrobi ziemniaczanej oraz instalacji do produkcji białka ziemniaczanego z wysokoskrobiowych odmian ziemniaków przemysłowych". Nakaz ten nie determinuje konieczności uzyskania przez skarżącą pozwolenia zintegrowanego, o którym mowa w art. 201 P.o.ś., co zarzuca spółka w skardze. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia tego przepisu. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przez zaniechanie zebrania i zbadania całego materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie wydania zarządzenia pokontrolnego toczy się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425). Stosownie do art. 12 ust. 1 tej ustawy na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może: 1) wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; 1a) wydać na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolne; 2) wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną; 3) wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej. Stan faktyczny sprawy zostaje zatem ustalony na podstawie wyników kontroli i protokołu kontroli, który ma odzwierciedlać przebieg kontroli na miejscu. Istotą kontroli prowadzonej przez właściwy organ inspekcji ochrony środowiska jest zbadanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym, czyli stanem spełniającym wymogi zgodności działania z tymi przepisami i regułami, które w prawie uznane są za warunki jego poprawności, ustalenie zakresu i przyczyn rozbieżności między tymi stanami, a wreszcie przekazanie wyników tego ustalenia podmiotowi kontrolowanemu (zob. wyrok NSA z 29.02.2024 r. III OSK 1346/22). W rozpoznawanej sprawie kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ, treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego koresponduje z ustaleniami poczynionymi w protokole kontroli i znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. organ - w odpowiedzi na skargę - złożył wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy w stosownym terminie.