II SA/Ol 283/12
WyrokWSA w Olsztynie2012-05-17
Skład orzekający: Janina Kosowska, Katarzyna Matczak, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty wskazanej przez wnioskodawcę, mimo jego twierdzeń o trzykrotnych próbach złożenia wniosku i wprowadzaniu go w błąd przez urzędników?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób należyty wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W szczególności nie zweryfikowano twierdzeń skarżącego o próbach złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny i wprowadzaniu go w błąd, co narusza zasady praworządności i informowania stron. Błędne działanie organu nie może szkodzić obywatelowi.Stan faktyczny
Skarżący L. I. domagał się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od lutego 2011 r., jednak organ I instancji przyznał świadczenie od grudnia 2011 r., a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Organ uznał, że wniosek o zasiłek został złożony po upływie trzymiesięcznego terminu od wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący twierdził, że trzykrotnie próbował złożyć wniosek, ale był wprowadzany w błąd przez urzędników i informowany o konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy dodatku pielęgnacyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2012 roku sprawy ze skargi L. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta przyznał dla L. I. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności, na okres od
1 grudnia 2011r. do 30 września 2016r. w wysokości 153 zł miesięcznie. Organ
I instancji wskazał, że wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności
w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności został złożony w dniu 2 sierpnia 2011r., a orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane zostało w dniu 6 września 2011r.. Wniosek natomiast o ustaleniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego L. I. złożył w dniu 30 grudnia 2011r. czyli po upływie 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dlatego też w sprawie brak jest przesłanek do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w trybie art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia
o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Odwołanie od ww. decyzji wniósł L. I. zwracając się o "rozpatrzenie okresu od 1.02.2011r. do 30.11.2011r., za który nie otrzymywał zasiłku pielęgnacyjnego". Stwierdził przy tym, że gdy nie przyznano mu dodatku pielęgnacyjnego, odwołał się do Komisji Lekarskiej , a następnie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto odwołujący wskazał, że zgłaszał te fakty właściwemu organowi wraz z właściwym wnioskiem 3 - krotnie, jednakże za każdym razem nie został on przyjęty.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że w sprawie bezspornym jest, że L. I. spełnia wymogi określone art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż z treści orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 6 września 2011r. wynika, że został on zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 września 2016r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 13 lipca 2010r. Kwestią sporną pozostaje natomiast data początkowa, od której zasiłek pielęgnacyjny winien być przyznany. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ustęp 2a tego przepisu stanowi zaś, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia
o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. L. I. natomiast złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego do organu I instancji w dniu 30 grudnia 2011r., zaś orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu 6 września 2011r., zatem trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego upływał w dniu 6 grudnia 2011r. Wniosek ten tymczasem został złożony dopiero w dniu 30 grudnia 2011r.
Skargę na ww. decyzję wywiódł L. I.. Wskazał, że jego sprawa dotyczy zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lutego 2011r. do 30 listopada 2011r. Podniósł, że do 31 stycznia 2011r. pobierał dodatek pielęgnacyjny z ZUS. Po tym okresie złożył ponowny wniosek o przyznanie dodatku pielęgnacyjnego, jednak nie został on stronie przyznany. Skarżący wszczął zatem procedurę odwoławczą od tego rozstrzygnięcia. Skarżący podniósł, że w tym samym czasie w organie I instancji poinformowano go, że musi czekać ze złożeniem wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, aż do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy dodatku pielęgnacyjnego przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wskazał też, że po uzyskaniu orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności do 30 września 2016r., ponownie udał się do organu I instancji celem złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny. Ostatecznie zaś wniosek o zasiłek pielęgnacyjny został przyjęty po otrzymaniu stosownego wyroku sądu pracy i po podpisaniu oświadczenia przez skarżącego, że nie będzie się odwoływał od tego wyroku. Strona skarżąca skonkludowała, że przez okres 10 miesięcy była wprowadzana w błąd przez co nie mogła korzystać z należnego jej zasiłku pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji
w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy
(art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł
do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Na gruncie przedmiotowej sprawy kwestią sporną jest okres przyznania skarżącemu L. I. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Organ I instancji przyznał wnioskodawcy rzeczone świadczenie na okres od 1 grudnia 2011r. do 30 września 2016r. Natomiast skarżący oczekiwał na przyznanie tego świadczenia od 1 lutego 2011r.
Kwestię prawa do zasiłku pielęgnacyjnego reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006, Nr 139, poz. 992 ze zm.). Art. 24 ust. 2 tej ustawy stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2a ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Według organów orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane wobec strony skarżącej w dniu 6 września 2011r., a L. I. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dopiero w dniu 30 grudnia 2011r. Tak więc zgodnie z art. 24 ust. 2 skarżącemu przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2011r. W związku zaś z tym, że wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego został złożony po upływie 3 miesięcy od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w sprawie nie ma zastosowania art. 24 ust. 2a ustawy.
Skarżący natomiast podniósł, że trzykrotnie próbował złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, ale organ informował go, że musi czekać ze złożeniem wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, aż do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy dodatku pielęgnacyjnego przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Dodatek pielęgnacyjny przysługiwał bowiem skarżącemu do 31 stycznia 2011r., później zaś odmówiono stronie tego świadczenia. Skarżący wskazał też, że w czasie jednej z wizyt w organie dysponował już orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności do 30 września 2016 r. i również wtedy próbował złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, ale nie został on przyjęty. Wniosek ten został zaś przyjęty przez właściwy organ dopiero po otrzymaniu stosownego wyroku sądu pracy i to po podpisaniu oświadczenia przez skarżącego, że nie będzie się odwoływał od tego wyroku.
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071) organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, zobowiązując organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, zwłaszcza gdy strona powołuje się na te okoliczności, jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego skutkującym wadliwością decyzji.
W ocenie Sądu organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Przede wszystkim nie zweryfikowano w obydwu instancjach twierdzeń skarżącego, który wskazywał, iż trzykrotnie pojawiał się we właściwym organie po to żeby złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny. Aby uczynić zadość rzetelnemu przeprowadzeniu postępowania w sprawie należało zweryfikować twierdzenia strony
a nie uznawać je od razu za niewiarygodne. Wyjaśnić zatem należy czy strona skarżąca rzeczywiście była trzykrotnie w organie I instancji w związku ze sprawą zasiłku pielęgnacyjnego. W tym celu zasadne jest przede wszystkim przesłuchanie skarżącego. Należy przyjąć od skarżącego wyjaśnienia co do tego jaki pracownik bądź pracownicy go obsługiwali, z jakim problemem pojawiał się w organie, co konkretnie chciał załatwić. Istotna będzie również próba określenia terminów takich wizyt oraz ustalenie czy, a jeśli tak to kiedy, strona skarżąca próbowała złożyć stosowny wniosek o zasiłek pielęgnacyjny i jakimi dokumentami wtedy dysponowała. Należy wyjaśnić przy tym czy byli świadkowie takich wizyt L. I.. Ponadto organ I instancji zobligowany jest sprawdzić czy w dokumentach urzędowych są odnotowane jakiekolwiek ślady obecności skarżącego w Urzędzie Miejskim w związku ze sprawą zasiłku pielęgnacyjnego. Te niewyjaśnione kwestie są istotne dla sprawy, gdyż skarżący miał przecież możliwość przedłożenia ustnie do protokołu uwag czy też wniosku o zasiłek pielęgnacyjny. Tymczasem organ odwoławczy stanął na stanowisku, że skarżący nie przedłożył takiego wniosku wskazując jednocześnie, że równoległy tok sprawy o dodatek pielęgnacyjny w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych nie stanowił okoliczności, która uniemożliwiałyby mu dokonanie tej czynności.
W kontekście powyższego twierdzenia niezrozumiałym jest jednak fakt przedłożenia przez skarżącego w organie I instancji w dniu 9 stycznia 2012 r. oświadczenia, z którego wynika, że L. I. nie będzie odwoływał się od wyroku Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (akta adm., k. – 10) i podpisania oświadczenia z dnia 30 grudnia 2011 r. z którego wynika m.in, że nie toczy się postępowanie o ustalenie prawa do dodatku pielęgnacyjnego (akta adm., k. – 5). Ponadto wskazać należy, że data oświadczenia z dnia 9 stycznia 2012 r. jest tożsama z datą decyzji organu I instancji w przedmiotowej sprawie, co może sugerować, że organ I instancji uzależniał jednak możliwość złożenia przez stronę wniosku o zasiłek pielęgnacyjny od zakończenia procedury odwoławczej przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych co do dodatku pielęgnacyjnego. Tym bardziej więc konieczne jest przeprowadzenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego, które pozwoli zweryfikować twierdzenia skarżącego w zakresie podjętych przez niego działań przed organem I instancji w przedmiocie wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego. Należy również zbadać w jakim celu strona składała wspomniane wyżej oświadczenia odnośnie zaniechania dalszej drogi odwoławczej co do rozstrzygnięć sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawie odmowy przyznania skarżącemu dodatku pielęgnacyjnego.
W takiej sytuacji organy orzekające w sprawie obowiązane były, przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych (art. 75 kpa), wyjaśnić czy twierdzenia skarżącego są zgodne z rzeczywistością. Należało ustalić, czy L. I.
faktycznie stawiał się w organie I instancji w celu złożenia wniosku i czy uzyskał pełną informację na temat zasad przyznawania tego świadczenia.
Stwierdzić należy, iż organy administracji publicznej orzekające w sprawie nie wyjaśniły w pełni, czy skarżący faktycznie już od lutego 2011 r. występował do organu z wnioskami o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Prawidłowe ustalenia w tym kierunku mają istotne znaczenie w świetle art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie bowiem do tego unormowania prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zatem ważne znaczenie ma tutaj data złożenia wniosku przez stronę, ponieważ zasadniczo od miesiąca w którym wniesiono wniosek przysługują świadczenia rodzinne. Zdaniem Sądu, dopóki ta ważka kwestia nie zostanie wyjaśniona przez organy administracji - zgodnie z regułami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, prawidłami logiki i zasadami doświadczenia życiowego - nie można wobec skarżącego wyciągać negatywnych skutków finansowych poprzez odmowę przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego od momentu kiedy strona faktycznie próbowała złożyć wniosek, a nie został tenże wniosek przyjęty.
Gdyby więc okazało się, że to na skutek braku rzetelnej informacji skarżący nie złożył wniosku w sprawie lub wniosek ten nie został przyjęty z uwagi na toczące się postępowanie o przyznanie dodatku pielęgnacyjnego, to należałoby uznać, iż skarżący już przy pierwszej próbie złożenia wniosku wystąpił o przyznanie żądanego świadczenia, nawet jeśli nie zostały zachowane wymogi określone w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2011, poz. 298, poz. 1769). Najistotniejsza jest tu bowiem wola wnioskodawcy,
a nie forma wniosku, za pomocą którego strona swą wolę wyraża.
Podnieść należy w tym miejscu, iż zgodnie z obowiązującą procedurą datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 kpa). Ponadto przepis art. 63 § 1 kpa ustanawia zasadę ograniczonego formalizmu co do formy podania, dopuszczając jego wnoszenie pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
W przypadku ustnego wniesienia podania art. 67 § 2 pkt 1 kpa nakłada na organ administracji obowiązek sporządzenia z tej czynności protokołu.
Zatem zgodnie z przytoczonymi przepisami datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia organowi żądania. Wszczęcie postępowania administracyjnego, zgodnie z tym przepisem, nie jest więc uzależnione od woli urzędnika czy też uznania organu, gdyż ma miejsce w dniu złożenia żądania. W takiej sytuacji organ z mocy prawa jest obowiązany podjąć czynności procesowe postępowania administracyjnego (por. B. Adamiak i J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. 7 Becka 2005, str. 347-351). Niezachowanie powyższego trybu postępowania wskazuje na bezczynność organu. (por. wyrok NSA
z 13 listopada 1998r., sygn. akt IV SAB 124/98 LEX nr 43729). Reasumując należy stwierdzić, iż zgłoszenie przed pracownikiem organu administracji publicznej wniosku oznacza wszczęcie postępowania na żądanie strony. Natomiast to, jakie z rozstrzygnięć powinno być następnie wydane w sprawie, zależy od okoliczności sprawy i winno znaleźć wyraz w wydanej decyzji administracyjnej. Pracownik organu nie jest uprawniony do rozstrzygania co do zasadności wniosku. Absolutnie niedopuszczalne jest odmówienie przyjęcia do rozpatrzenia wniosku z uwagi na jego braki formalne. Prawo przewiduje bowiem w tym zakresie niezbędne procedury, które muszą być przestrzegane.
Jednocześnie podkreślić z całą mocą należy, iż orzecznictwo sądowe przywiązuje wielką wagę do wyrażonej w art. 9 kpa zasady informowania stron przez organy administracji publicznej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Przy czym ten ustawowy obowiązek udzielania stronom informacji należy rozumieć szeroko - jako obowiązek powstający nie tylko z chwilą wszczęcia sformalizowanego postępowania, ale także wcześniej, gdy działanie lub zaniechanie organu mogą wpływać na zdarzenia, które w przyszłości mogą decydować o wyniku postępowania (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 1996 r., SA/Gd 850/95, niepubl. i Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 czerwca 1995 r., III ARN 21/95 – OSNAPU 1995 Nr 24 poz. 298). W wyroku z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA/Łd 1080/99 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny sformułował następującą tezę: "Zasada udzielania informacji prawnych stronom, tak by nie poniosły szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa może być naruszona nie tylko przez odmowę czy jej brak. Narusza ją także udzielenie informacji niepełnej, wprowadzającej w błąd. Wynikającemu z powołanego przepisu obowiązkowi organu odpowiada prawo strony do domagania się właściwej informacji, ale organ ten nie może się bronić biernością strony, czy też jej niedostatecznym zainteresowaniem zabezpieczenia swoich interesów czy statusem społecznym związanym z wykształceniem i pełnionymi funkcjami zawodowymi. To organ administracji ma czuwać by strona nie poniosła szkody
z powodu nieznajomości prawa."
Należy podnieść, iż zasada państwa prawa wyklucza możliwość obciążenia obywatela skutkami błędu czy też niedopatrzenia spowodowanego działaniem pracowników organów administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2003r.I SA/Ka 317/02 POP 2004/4/84).
Wskazać więc należy, że obowiązkiem organu było poinformowanie strony o tym, że trwająca procedura odwoławcza w związku z odmową przyznania dodatku pielęgnacyjnego nie ma wpływu na możliwość przedłożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny. Ewentualne wniesienie wniosku, który nie był kompletny obligowało organ do poinformowania strony o konieczności przedłożenia dokumentów koniecznych do prawidłowego zakończenia postępowania, w tym przede wszystkim złożenia przez skarżącego wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Konieczność taka zachodziła tym bardziej, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ustalony u skarżącego stopień niepełnosprawności datuje się od 13 lipca 2010 r.
Ponadto organ zobligowany jest ustalić niezwykle istotną kwestię, a mianowicie kiedy dokładnie skarżący otrzymał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Przy czym w ocenie Sądu wydanie orzeczenia w rozumieniu art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest równoznaczne z datą doręczenia (wydania go) stronie, której orzeczenie dotyczy, a nie z datą jaka widnieje na orzeczeniu. Z chwilą doręczenia orzeczenia strona ma bowiem dopiero możliwość posłużenia się nim i poznania treści tego dokumentu. Z akt administracyjnych nie wynika natomiast, kiedy stronie skarżącej doręczono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
Nie wyjaśniając zaś tych okoliczności, które mogły być istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ naruszył art. 7 i art. 77 kpa.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie organ weźmie pod uwagę regulacje prawne art. 24 ust. 2 i 2a ustawy
o świadczeniach rodzinnych oraz art. 9 i 61 § 3 kpa i odpowiednio do poczynionych ustaleń faktycznych je zastosuje. Organy wezmą również pod uwagę ocenę prawna wyrażoną w uzasadnieniu wyroku oraz okoliczność, że skarżący posiada ustalony stopień niepełnosprawności od dnia 13 lipca 2010 r., a błędne działanie organu nie może szkodzić stronie.
Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało w pkt 1 uchylić zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł w pkt 2, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło