II SA/Ol 286/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Protokolant Lech Bartłomiej Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2005 r., sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia 22 grudnia 2004 r.; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej T. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. We wniosku z dnia 30 kwietnia 2004 r. T. S. wniosła o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G., powołując się na przepisy art. 3 ust. l ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.), odmówił T. S. przyznania płatności za rok 2004 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej oraz nałożył na wnioskodawczynię kary pieniężne odpowiednio w wysokości 1421,08 zł i 1976,27 zł, potrącane z płatności pomocy w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych. W uzasadnieniu podniósł, iż odmowa płatności jest konsekwencją stwierdzonej niezgodności (zawyżenia) pomiędzy sumą powierzchni działek rolnych zadeklarowaną przez wnioskodawczynię, a stwierdzoną w toku kontroli administracyjnej. Organ I instancji wskazał, iż powierzchnia zgłoszona we wniosku w zakresie jednolitej płatności obszarowej wynosi 1,26 ha, natomiast stwierdzona w wyniku kontroli - O ha. Procentowa różnica w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli wyniosła 535,71%. Powierzchnia zgłoszona we wniosku w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej wynosi 1,01 ha a stwierdzona w wyniku kontroli - O ha. Procentowa różnica w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w wyniku kontroli wyniosła 668,32%. W tej zaś sytuacji przedmiotowy wniosek nie mógł być rozpatrzony pozytywnie. Organ wskazał jednocześnie, iż podstawą odmowy przyznania płatności bezpośrednich i nałożenia kar pieniężnych jest w zakresie Jednolitej Płatności Obszarowej - art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe do stosowania w odniesieniu do roku 2004 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Czech, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, decyzją z dnia 20 listopada 2004 r., natomiast w zakresie Uzupełniającej Płatności Obszarowej - art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92. W odwołaniu z dnia 7 marca 2005 r. T. S. wskazała, iż wydzierżawiła ziemię, której jest właścicielką od 1989 r., o łącznej powierzchni 8,43 ha M. T. na dwa lata tj. do 30 września 2005 r. Dnia 24 listopada 2003 r. umowa ta została przez nią wypowiedziana gdyż M. T. nie zapłacił jej umówionego czynszu. Dodała, że M. T. wziął dopłatę za jej ziemię za 2004r., mimo że obecnie to ona uprawia ziemię i opłaca podatek rolny. Po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, decyzją z dnia 29 marca 2005 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniósł, iż podstawą wydania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji było zadeklarowanie przez odwołującą się działek rolnych, dla których nie należała się płatność bezpośrednia, co zostało stwierdzone podczas kontroli administracyjnej, gdyż działki te zostały zidentyfikowane jako działki, na które złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych również inny producent rolny tj. M. T. Wskazał, że skarżąca nie miała podstaw prawnych do składania w dniu 30 kwietnia 2004r. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych Nr 97 i 98/3, gdyż były one w dalszym ciągu w posiadaniu Pana M. T., który prowadził na nich działalność rolniczą. W tej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego, istniały podstawy prawne do odmowy przyznania wnioskowanych płatności bezpośrednich. Reasumując Organ II Instancji stwierdził, że Organ I Instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował odpowiednie przepisy w zakresie wymierzenia kary pieniężnej a podniesione przez odwołującą się argumenty nie zasługują na uwzględnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 kwietnia 2005 r. T. S. ponownie podniosła, iż to ona uprawia ziemię i ponosi opłaty z nią związane. Podała, że M. T. uprawiał ziemię przed zerwaniem umowy dzierżawy ale robił to bez wiedzy właścicielki. On też wziął dopłatę unijną. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Dodał, że do kompetencji Kierownika PB ARIMR należy ustalenie, kto faktycznie użytkuje grunt rolny objęty wnioskiem i prowadzi na nim działalność rolniczą lub zwierzęcą. Organ ten ustalił, że posiadaczem działek rolnych objętych wnioskiem skarżącej jest M. T. i stwierdził, że posiadanie zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego jest szczególnym, pozostającym pod ochroną prawną stanem faktycznym, z którym prawo wiąże wiele doniosłych skutków prawnych. W rezultacie organ przyjął, że skarżąca nie miała podstaw prawnych do składania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych będących jej własnością. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych decyzji wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie, Sąd uwzględnił skargę, bowiem w toku kontroli legalności decyzji podjętych przez organy administracji publicznej stwierdził naruszenie przepisów art. 8, 9 i 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Zauważyć należy, że zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 8 i 9 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, a ponadto obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy te czuwają również nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stosowanie powyższej zasady winno mieć miejsce w toku całego postępowania a uzasadnienie decyzji winno być podsumowaniem tego procesu. Uzasadnienie decyzji pełni tu szczególną rolę bowiem ma przekonać stronę co do trafności podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W niniejszej sprawie uzasadnienia decyzji organów administracji publicznej nie spełniają wskazanych wyżej wymogów. Zauważyć należy, że organy nie wskazały pełnej podstawy prawnej odmowy przyznania skarżącej płatności bezpośrednich, a także nałożenia na nią kar pieniężnych i sposobu wyliczenia ich wysokości. W uzasadnieniu decyzji organy powołały się wprawdzie na przepisy art. 5 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe do stosowania w odniesieniu do roku 2004 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Czech, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji oraz art. 32 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 , lecz nie przytoczyły ich treści oraz nie wskazały miejsca publikacji wskazanych aktów prawnych, co mogło w sposób znaczący utrudnić zapoznanie się strony z ich treścią. Organy nie wskazały też w jaki sposób ustaliły wysokość nałożonych na skarżącego kar. Analizując stan faktyczny organy nie podały też z czego wywodzą, że osobą uprawnioną do uzyskania dopłat jest M. T. Wprawdzie Organ II Instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że skarżąca zadeklarowała działki rolne, dla których nie należała się płatność bezpośrednia bowiem działki te zostały zidentyfikowane jako działki, na które złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych również posiadacz – M. T. Dodał też, że posiadanie gruntu przez M. T. jest zgodne z przepisami prawa cywilnego i podlega szczególnej ochronie nie wyjaśnił jednak bliżej znaczenia tych twierdzeń. Nie dokonał też wyjaśnień zmierzających do ustalenia faktów i nie przywołał przepisów prawa, które były podstawą takiego rozstrzygnięcia i odnosiły się do tego konkretnego stanu faktycznego. Zauważyć należy, że na organie administracji publicznej odmawiającym stronie przyznania określonego świadczenia i jednocześnie nakładającym na nią karę pieniężną ciąży szczególny obowiązek dokładnego i czytelnego wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia oraz wskazania wyliczenia wysokości nałożonej kary. Strona powinna być bowiem świadoma tego na jakiej podstawie prawnej nałożono na nią karę oraz w jaki sposób ustalona została jej wysokość. Uzasadnienie decyzji, w którym brakuje tych elementów narusza nie tylko przepis art. 107 § 3 kpa, ale godzi również w przytoczone wyżej zasady ogólne postępowania administracyjnego. Brak wyjaśnienia podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia uniemożliwia także Sądowi kontrolę poprawności stanowiska organów administracji publicznej w tym zakresie. Podczas ponownego rozpoznawania sprawy organy winny uwzględnić powyższe wskazówki a przesłanki podjętego rozstrzygnięcia winny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 powołanej wyżej ustawy. Zgodnie z art. 152 ustawy Sąd orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.