II SA/Ol 287/13
WyrokWSA w Olsztynie2013-08-13
Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Tadeusz Piskozub, Ewa Osipuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. (decyzja kasacyjna) uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, zamiast rozpoznać ją merytorycznie?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może stosować art. 138 § 2 k.p.a. (decyzja kasacyjna) jedynie z powodu naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, jeśli konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie lub gdy braki postępowania wyjaśniającego mogą być uzupełnione w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wymaga, aby organ odwoławczy dążył do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a nie uchylał się od tego obowiązku poprzez przekazanie jej do ponownego rozpoznania, jeśli nie zachodzą ku temu uzasadnione podstawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia M. B. uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi z powodu niewykonania obowiązku poddania się badaniom lekarskim. Organ pierwszej instancji cofnął uprawnienia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, w szczególności brak możliwości wypowiedzenia się strony co do nowego dowodu. M. B. zaskarżył decyzję Kolegium, zarzucając kontynuowanie "matactwa" i brak zobowiązania organu pierwszej instancji do usunięcia braków. WSA uchylił decyzję Kolegium, uznając, że nie było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz pełnomocnika skarżącego – adwokat E. G. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" r., działający z upoważnienia Starosty – Naczelnik Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego cofnął M. B. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kategorii ABCE. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 98, poz. 908 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż decyzją z dnia "[...]" 2010 r. Starosta skierował M. B. na badania lekarskie w związku z nasuwającymi się zastrzeżeniami co do stanu zdrowia. Strona obowiązana była poddać się badaniom w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że M. B. zgłosił się na badanie lekarskie w dniu 26 lipca 2010 r., nie zakończył jednak badania i w związku z tym orzeczenie o braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało wydane. Wynika to z pisma przesłanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy z dnia 31 sierpnia 2012 r. Organ stwierdził, że w okolicznościach rozstrzyganej sprawy z pewnością można mówić o niewykonaniu obowiązku poddania się stosownym badaniom lekarskim, co uzasadnia cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. wniósł o jej uchylenie w całości, jako pozbawionej podstaw. Wskazał na brak ustosunkowania się przez Starostę do wcześniejszych pism odwołującego i zawartej w nich argumentacji. Powołał się również na prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego, którym zostało stwierdzone, że badania zostały wykonane.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania, Kolegium wskazało m.in., iż ostatnim dokumentem przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie przed organem pierwszej instancji jest pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 31 sierpnia 2012 r., które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w dniu 4 września 2012 r., potwierdzające, że M.B. nie zakończył badań i w związku z tym orzeczenie lekarskie o braku/istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało wydane. Potwierdzony został też fakt zgłoszenia się na badanie lekarskie w dniu 26 lipca 2010 r. Co do powyższego dokumentu, w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się. W toku postępowania odwoławczego natomiast zanegował jego wiarygodność (powołując się na bliżej niedookreślone postanowienie Sądu Rejonowego potwierdzające wykonanie badań). Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że zakończenie w tych warunkach postępowania odwoławczego decyzją orzekającą co do istoty sprawy byłoby niezasadne i przedwczesne. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. Pomimo bowiem tego, że formalnie (pismem z dnia 6 czerwca 2012 r.) został M. B. wyznaczony termin na realizację uprawnienia procesowego, uregulowanego treścią art. 10 § 1 k.p.a. - to po uzyskaniu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentu - możliwość zapoznania się z nim i ewentualnego wypowiedzenia się nie została stronie stworzona (dokument wpłynął do organu w dniu 4 września 2012 r., decyzja została wydana w dniu 7 września 2012 r.). Kolegium podniosło, że w tym stanie rzeczy, w toku ponownego rozpatrywania sprawy w pierwszej kolejności należy umożliwić stronie postępowania, M. B. zapoznanie z zebranymi w sprawie dowodami i materiałami oraz umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż ma nadzieję, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zostaną usunięte wszelkie wątpliwości co do wykonania bądź niewykonania przez skarżącego badań lekarskich i co do istnienia bądź nieistnienia dokumentu potwierdzającego wykonanie badań (bliżej nieokreślonego postanowienia sądu). Przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia powoduje również to, że M. B. będzie miał możliwość wglądu w akta sprawy i realizacji uprawnień procesowych zarówno w zakresie art. 73, jak i art. 10 § 1 k.p.a.
W skardze na decyzję Kolegium z dnia 9 stycznia 2013 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, M. B. wniósł o jej uchylenie w całości, zobowiązanie Starosty do uporządkowania akt, udzielenia odpowiedzi, zrealizowania złożonych uprzednio wniosków, o uzyskanie wskazanych dokumentów oraz wydanie wnioskowanych dokumentów. Skarżący wskazał m.in., iż Kolegium zauważyło mankamenty prowadzenia sprawy przez Starostę. Niemniej jednak zwrot sprawy do ponownego rozpoznawania, bez zobowiązania Starosty do usunięcia braków, udzielania odpowiedzi zebrania wskazanych dowodów, sprawia iż jest to dalsze kontynuowanie matactwa, z jednostronnym obciążeniem petenta. Podniósł, że gdyby wcześniej zrealizowano jego wnioski, udzielono odpowiedzi, nie byłoby wielu istniejących problemów. Dodał, że powołał się tylko na jedno postanowienie sądowe ale w sprawie zostały wydane też i inne.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Stwierdziło, iż bez względu na zarzuty skarżącego, zakwestionowana decyzja jest zgodna z prawem, bowiem zachodziły okoliczności wymienione w art. 138 § 2 k.p.a., tj. decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej w przedmiotowej sprawie była decyzja organu II instancji wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zadaniem Sądu było więc dokonać oceny zasadności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, tj. decyzji o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Zastosowany przez organ odwoławczy przepis art. 138 § 2 k.p.a. stanowi procesową podstawę do wydania decyzji kasacyjnej, skutkującej przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przy tego rodzaju decyzji kontrola sądowa sprowadza się do oceny, czy organ II instancji rozpoznając odwołanie prawidłowo zastosował powyższą normę prawną. Według tej regulacji, w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011 r., czyli po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. nr 6, poz. 18), organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Innymi słowy, Sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. miał za zadanie odpowiedzieć na pytanie, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który - z uwagi na obowiązek dochowania zasady dwuinstancyjności postępowania oraz obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne. W tym miejscu podkreślić trzeba, że zasadą jest, iż organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, co zgodnie z treścią art. 138 § 1 k.p.a. następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Natomiast odstępstwem od tej ogólnej zasady jest wskazane wyżej, a wynikające z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Stosownie do treści omawianej regulacji wskazać należy, że obecna konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej, określona w art. 138 § 2 k.p.a., opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, a mianowicie: wydaniu przez organ I instancji decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że w aktualnym stanie prawnym, znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, samo naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Chodzi więc o sytuacje, gdy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. W konsekwencji sprawa byłaby rozstrzygana de facto w jednej instancji, a więc strona nie mogłaby kwestionować wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania. Organ odwoławczy, który z istoty rzeczy nie przeprowadza własnego, odrębnego postępowania dowodowego, za to może wyciągać z zebranego przez organ pierwszej instancji materiału zupełnie inne wnioski niż organ pierwszej instancji, zastępowałby w praktyce ten organ, pozbawiając stronę prawa podważania tych ustaleń w drodze zwyczajnego środka prawnego (por. W. Chróścielewski "Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r.", opubl. ZNSA rok VII nr 4 (37)/2011, str. 19). Odnotować również warto, iż w uzasadnieniu projektu nowelizacji przepisu art. 138 § 2 k.p.a. wskazano m.in. że zmierza ona do większego skrępowania organu odwoławczego w podejmowaniu decyzji kasacyjnej, zawężając możliwość podjęcia decyzji kasacyjnej w stopniu maksymalnym. Ogranicza ją bowiem do sytuacji, w której rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy byłoby nie do pogodzenia z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Nowelizacja ta oparta zatem została na kryterium nienaruszalności zasady dwuinstancyjności. Jak już wskazano, przepis art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Treść art. 138 § 2 k.p.a. winna być natomiast odczytywana w połączeniu z przepisem art. 136 k.p.a., określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Zwrócić też trzeba uwagę, że użyte w art. 138 § 2 k.p.a. określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności można stwierdzić, że nawiązuje ono do pojęcia "nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części", co - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy.
W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt IV SA 1496/02, Monitor Prawniczy 2004/2/60; z dnia 2 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 632/99, Lex nr 48722; z dnia 27.października 1999 r., sygn. akt I SA 2127/98, Lex nr 48721).
Uzasadniając potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji Kolegium wskazało, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zostaną usunięte wszelkie wątpliwości co do wykonania bądź niewykonania przez skarżącego badań lekarskich i co do istnienia bądź nieistnienia dokumentu potwierdzającego wykonanie tych badań. Jednocześnie Kolegium nakazało organowi pierwszej instancji umożliwienie stronie postępowania zapoznanie się z zebranymi w sprawie dowodami i materiałami, umożliwienie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z uwagi na powyższe Kolegium uznało, że doszło do naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. 10 § 1 k.p.a. statuującego zasadę czynnego udziału strony.
W ocenie Sądu, powyższe zastrzeżenia organu odwoławczego nie mogły stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu odwoławczego ponownego rozpoznania sprawy. W tym zakresie organ ten nie może ograniczać się jedynie do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, dążąc do merytorycznego jej załatwienia. W tym miejscu warto przytoczyć argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r., którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, iż "złożenie odwołania ma ten skutek, że organ odwoławczy uzyskuje możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy, w której zapadła decyzja organu pierwszej instancji. Skuteczność prawna takiego środka prawnego powoduje przeniesienie całej sprawy przed organ drugiej instancji. Organ odwoławczy musi więc wnikać w całość sprawy i brać na siebie odpowiedzialność za ponowne jej rozstrzygnięcie. (...) Organ odwoławczy ma obowiązki nie mniejsze niż organ pierwszej instancji. W efekcie jak każdy organ powinien dążyć przede wszystkim do rozpatrzenia sprawy pod względem merytorycznym, przez co należy rozumieć przeprowadzenie - w granicach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego - ponownego postępowania wyjaśniającego i wydanie decyzji co do istoty sprawy. Wydanie decyzji merytorycznej kończącej postępowanie, nakazuje bowiem zasada szybkości i sprawności postępowania oraz ekonomii procesowej. (...) Organ odwoławczy, tak jak organ pierwszej instancji, powinien dążyć z urzędu do wykrycia prawdy obiektywnej, a zatem do ustalenia stanu rzeczywistego sprawy" (sygn. I OSK 2123/11, - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przede wszystkim w sytuacji uznania istniejącego materiału dowodowego za budzący wątpliwości lub niepełny, Kolegium mając na względzie wymogi wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., winno w tym zakresie przeprowadzić postępowania wyjaśniające, zgodnie z dyspozycją przywołanego wyżej art. 136 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały bowiem przesłanki, które nakazywałyby odstąpienie od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania przed organem odwoławczym, wykraczającego ponad dopuszczalność zastosowania art. 136 k.p.a. Wskazane przez organ drugiej instancji wadliwości dotyczące rozstrzygnięcia i procedowania Starosty nie są tego rodzaju, aby nie można było ich wyeliminować rozstrzygnięciem drugoinstancyjnym. Również powołane przez organ drugiej instancji okoliczności nie mają na tyle skomplikowanego charakteru, który uniemożliwiałby ich wyjaśnienie w ramach postępowania odwoławczego bez szkody dla wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz uprawnień procesowych stron postępowania, a także który naruszałby zasadę dwuinstancyjności postępowania.
W szczególności, okoliczność wydania przez Sąd Rejonowy postanowienia, stwierdzającego jakoby, że M. B. wykonał badania dotyczące stwierdzenia braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, nie stanowi braku, który nie mógł być uzupełniony przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. W sytuacji, gdy organ odwoławczy powziął wątpliwości co do mocy dowodowej pisemnej informacji Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, z której wynika że orzeczenie o braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało wydane i widział potrzebę wyjaśnienia sprawy w tym zakresie, to mógł poczynić ustalenia w tej materii, tj. zobowiązać skarżącego do podania sygnatury akt sprawy, na którą się powołuje ewentualnie zwrócić się do Sądu z zapytaniem, czy zostało wydane orzeczenie w tym przedmiocie i uzyskać jego odpis. Tymczasem organ odwoławczy nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie, jak również nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności uniemożliwiające uzupełnienie postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 k.p.a. Przeprowadzenie dowodu na okoliczność, czy zostało wydane, jak to określiło Kolegium "bliżej nieokreślone postanowienie Sądu", mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji. Podobnie, w kontekście zakwestionowania przez skarżącego znajdującego się w aktach sprawy dowodu, z którego wynika, że strona poddała się przedmiotowym badaniom ale ich nie dokończyła i w związku z tym nie wydano orzeczenia, ocenić należy argumentację Kolegium, co do konieczności dalszego wyjaśniania okoliczności, co do wykonania bądź nie wykonania przez skarżącego badań lekarskich, a tym samym konieczności przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji w tymże zakresie. Przypomnieć należy, iż stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem uzasadnienie organu odwoławczego sprowadza się w zasadzie do opisu części historycznej przebiegu sprawy, przytoczenia stanowiska skarżącego wyrażanego w kolejnych pismach, formułowania przypuszczeń dotyczących kompletności akt, sugestii dotyczących wyjaśnienia wskazywanych przez skarżącego okoliczności. Takie działanie organu odwoławczego uznać należy za niewystarczające, bowiem Kolegium zobligowane było do samodzielnej oceny wartości dowodowej twierdzeń skarżącego, każdego dowodu z osobna i wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu, ewentualnie do uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego w trybie ar. 136 k.p.a. W szczególności brak jest przeszkód dla dokonania prawidłowej oceny przeprowadzonych już dowodów, a przede wszystkim pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 31 sierpnia 2012 r., a jeżeli okazałoby się to niezbędne, to do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, które miałoby przyczynić się do należytego wyjaśnienia stanu sprawy. Dopiero wtedy organ odwoławczy będzie mógł podjąć rozstrzygnięcie zgodne z wymogami przewidzianymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie może zastępować organów administracji w rozpatrywaniu sprawy (przeprowadzać dowodów, oceniać tych dowodów oraz rozstrzygać za organ) lecz jedynie kontroluje ich legalność, czyli sprawdza czy organy prowadziły sprawę nie naruszając przepisów k.p.a. oraz czy właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. W konsekwencji zdaniem Sądu uchybienia procesowe wskazywane przez Kolegium nie miały istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, bądź też mogły być sanowane na etapie postępowania odwoławczego.
Nadto wskazane przez Kolegium uchybienie organu pierwszej instancji polegające na niedoręczeniu skarżącemu, przed wydaniem decyzji z dnia 7 września 2012 r., pisma procesowego z dnia z dnia 31 sierpnia 2012 r. nie uprawniało do zastosowania trybu przewidzianego art. 138 § 2 k.p.a. Istota wyjaśniającego postępowania odwoławczego, o którym mowa w art. 136 k.p.a., sprowadza się bowiem do możliwości naprawienia przez organ odwoławczy ewentualnych wadliwości postępowania przed organem pierwszej instancji, które mogą zostać usunięte bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Kolegium, w trakcie prowadzonego przez siebie postępowania odwoławczego, mogło zaznajomić skarżącego z treścią powyższego pisma i umożliwić mu wypowiedzenie się w tym przedmiocie.
W tym stanie rzeczy uznać należało, że sformułowane w zaskarżonej decyzji argumenty nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Kolegium nie wykazało bowiem, że przeprowadzenie ewentualnego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia przyczyn cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami przekraczało jego upoważnienie wynikające z art. 136 K.p.a. Zdaniem Sądu Kolegium uchyliło się od ponownego rozpoznania sprawy, a zatem - wydając zaskarżone rozstrzygnięcie - naruszyło art. 138 § 2 w zw. z art. 136 i art. 15 k.p.a. Argumentacja przytoczona przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazała bowiem podstaw do wydania w niniejszej sprawie decyzji kasacyjnej.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do tego, że organ odwoławczy rozpozna sprawę co do jej istoty w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, po ewentualnym jego uzupełnieniu. Ponadto organ zapewni skarżącemu możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy oraz zapewni realizację jego uprawnień procesowych wynikających z art. 10 k.p.a.
Stwierdzone podczas kontroli zaskarżonej decyzji naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania niewątpliwie mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.
O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt. 1 c i § 2 ust. 1, 2 i 3 § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz w zw. z art. 250 ustawy p. p. s. a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło