II SA/Ol 29/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2014r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia zawiesić postępowanie sądowe. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), przyznał T. W. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, począwszy od dnia 1 kwietnia 2012r. - bezterminowo. Pismem z dnia 18 lutego 2013r. Kierownik GOPS poinformował T. W., że z dniem 1 stycznia 2013r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548). Zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują to prawo do dnia 30 czerwca 2013r. Po upływie tego terminu decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa. Dlatego od 1 lipca 2013r. istnieje konieczność ponownego złożenia wniosku wraz z dokumentami o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W dniu 10 czerwca 2013r. T. W. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, na podstawie art. 16 a ustawy. o świadczeniach rodzinnych, odmówił przyznania T. W. wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba ubiegająca się o to prawo nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organ wskazał, że wnioskodawczyni przed przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracowała zawodowo i była zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy do dnia, kiedy zaczęło przysługiwać jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdził, że fakt wyrejestrowania z urzędu pracy nie jest rezygnacją z zatrudnienia. W odwołaniu od tej decyzji T. W. wskazała, że jej opieka nad mężem jest nadal konieczna, sprawuje ją od 1 czerwca 2010r., kiedy to po raz pierwszy przyznane jej zostało świadczenie pielęgnacyjne. Podkreśliła, że warunki mieszkalno-bytowe nie uległy zmianie i nie może zostawić męża samego na cały dzień. Decyzją z dnia ‘[...]" nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w całości stanowisko, iż odwołująca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Kolegium wskazało, że strona była zatrudniona do dnia 31 października 2009r., a stosunek pracy ustał w wyniku upływu okresu, na który umowa była zawarta. Wyjaśniono także, że o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie decydowała okoliczność rezygnacji z zatrudnienia, ale przesłanka niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W dniu 24 lipca T. W. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, podnosząc argumenty powołane w odwołaniu. Podkreśliła, że po dniu 31 października 2009r. nie starała się o dalszą pracę, gdyż w dniu 29 października 2009r. mąż miał amputowaną nogę i nie mogła zostawić go samego na cały dzień. Skarżąca wyraziła niezrozumienie dla zajętego przez organy stanowiska. Wskazała, że świadczenie pielęgnacyjne zostało jej przyznane, a także była wtedy bez pracy. Postanowieniem z dnia 5 września 2013r., sygn. akt II SA/Ol 734/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), w związku z zainicjowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 24 czerwca 2013r., postępowania o sygnaturze K 27/13 w celu zbadanie zgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548) z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych, wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podjął zawieszone postępowanie w związku z tym, że w dniu 5 grudnia 2013r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie K 27/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające ponowne zawieszenie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że przedmiotem badania Trybunału – zgodnie z żądaniem wnioskodawcy – były tylko przepisy intertemporalne. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że doszło do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunału stwierdzono jednak, że decyzje o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego na dotychczasowych zasadach wygasły z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r., a w obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura ani wskazany organ władzy publicznej właściwy do orzekania o ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia. W związku z tym, zrealizowanie wyroku Trybunału będzie wymagało zmiany prawa, a sam wyrok nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po 30 czerwca 2013 r., ani nie daje podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 30 stycznia 2014r., sygn. akt II SA/Ol 803/13). Trybunał Konstytucyjny nie odnosił się więc we wskazanej sprawie do poprawności nowych, bardziej restrykcyjnych w porównaniu ze stanem dotychczasowym kryteriów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednak do Trybunału Konstytucyjnego w późniejszym terminie skierowane zostały kolejne wnioski dotyczące zmienionych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, których rozpatrzenie będzie miało znaczenie dla rozstrzygnięcia wniesionej skargi. W przedmiotowej sprawie zawieszenie postępowania sądowego uzasadnione jest wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowienia z dnia 12 grudnia 2013r. (sygn. akt II SA/Po 1026/13) o przedstawieniu Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego: "czy art. 16 a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Nadmienić również należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa (sygn. akt K 38/13) z wniosku grupy posłów o stwierdzenie niezgodności między innymi art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012 r., poz. 1548) z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w zw. z art. 69 Konstytucji RP w zakresie nieuzasadnionego pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podmiotów sprawujących opiekę nad osobami, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie osiemnastego roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej po ukończeniu 25 roku życia, czym naruszone zostały zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasada sprawiedliwości społecznej, oraz zasada równości wobec prawa i obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. Przy czym w treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostawiono zapis o niepodejmowaniu zatrudnienia w celu sprawowania opieki jako jednej z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia. Wskazane powyżej kwestie mają znaczenie także dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, gdyż, jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny opisanych wyżej wniosków o stwierdzenie zgodności z Konstytucją nowych regulacji zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, może mieć wpływ na sytuację prawną skarżącej. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. Zgodnie z tym unormowaniem Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. .