II SA/Ol 293/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej - przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1/ uchyla zaskarżone postanowienie, 2/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Decyzją Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w O. działającego z upoważnienia Starosty O., z dnia 7 grudnia 2005r. uchylono decyzję Starosty Powiatu O. z dnia 14 stycznia 2005r. przyznającą M. F. status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od 22 stycznia 2005r. i przywołano do zwrotu zasiłku dla bezrobotnych za okres od 22 stycznia 2005r. do 31 sierpnia 2005r. w kwocie 3000,90 zł w terminie 14 dni od otrzymania niniejszej decyzji. Powyższa decyzją została doręczona w dniu 13 grudnia 2005r. T. F. - matce adresata decyzji. W dniu 18 stycznia 2006r. [data nadania przesyłki poleconej] M. F. zwrócił się do Wojewody z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wskazanej wyżej decyzji. Prośbę uzasadnił okolicznością, iż list polecony zawierający decyzję o cofnięciu mu zasiłku dla bezrobotnych został przez listonosza doręczony osobie trzeciej, matce T. F. Podał, że informacja o tej korespondencji dotarła do niego dopiero w dniu 12 stycznia 2006r., a zatem w momencie gdy upłynął już termin do wniesienia odwołania. Podniósł, iż list był adresowany do niego i z niewiadomych mu względów został doręczony matce. Wojewoda, postanowieniem z dnia 23 lutego 2006r. nr "[...]" wydanym na podstawie art. 58 § 1 i art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty O. z dnia 7 grudnia 2005r. W uzasadnieniu powołano treść art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzając, iż aby przywrócić termin do wniesienia odwołania muszą być spełnione łącznie cztery przesłanki: 1) dotyczy uprawdopodobnienia przez osobę braku winy, 2) wniesienia prośby o przywrócenie terminu, 3) dotyczy zachowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, który wynosi 7 dni od ustania przeszkody, 4) dotyczy dokonania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności dla której był ustanowiony termin, tj. wniesienie odwołania. Przedstawiono przykładowe okoliczności faktyczne uzasadniające brak winy m.in. nieprawidłowe doręczenie, jednakże w ocenie organu M. F. nie powołał się na żadną z takich okoliczności. Bezsporny pozostaje natomiast fakt, że matka – T. F. będąca osobą dorosłą, która zamieszkuje pod wskazanym adresem, przyjmując przesyłkę i podpisując ją swoim nazwiskiem podjęła się jej doręczenia adresatowi. Nie stanowi natomiast przesłanki do przywrócenia terminu okoliczność, że matka nie przekazała na czas przesyłki jej adresatowi. Powołano zapis art. 43 Kpa stwierdzając, że przesyłka mogła być doręczona dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Wyjaśniono także, iż w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż przywrócenie terminu jest możliwe jedynie w wyjątkowych sytuacjach, których wystąpienie jest nagłe, losowe i stanowi przeszkodę w dopełnieniu czynności z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć przy użyciu normalnych wysiłków. Strona obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności. Skargę na powyższe postanowienie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M. F. wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz merytorycznego rozpatrzenia decyzji o zwrocie pobranego zasiłku w kwocie 3000,90 zł. Polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w zaskarżonym postanowieniu, iż "osoba dorosła powinna ponieść odpowiedzialność doręczenia adresatowi dokumentu w terminie" przyznał, że matka [ osoba 70 letnia] jest dorosłą lecz wiek oprócz doświadczenia i mądrości niesie za sobą także inne komplikacje zdrowotne, które niespodziewanie mogą wpłynąć na podejmowane decyzje (odebranie czyjejś korespondencji), które mają wpływ na sytuację osoby trzeciej. Podniósł, że obecnie nie jest w stanie ustalić z jakiego powodu matka pismo przekazała mu tak późno, lecz wpływ na tę okoliczność na pewno miał fakt, iż od kilku lat sprawuje ona opiekę nad niespełna stuletnią swoją matką, która nie rozpoznaje już osób i wymaga opieki przez 24 godziny na dobę. Wyjaśnił, iż przez przypadek decyzja ta wpadła w jego ręce lecz niestety termin do złożenia odwołania już upłynął, dlatego też pragnąc aby sprawa była merytorycznie rozpatrzona wystąpił o przywrócenie terminu do Wojewody, który nie załatwił wniosku pozytywnie. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo podniesiono, iż do tej pory M. F. nie zgłaszał na poczcie zastrzeżeń, iż listy polecone ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, kierowane do niego, mogą być doręczane wyłącznie do jego rąk. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone postanowienia wyłącznie z punktu widzenia ich legalności, a więc pod względem ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W niniejszej sprawie wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Osoba zainteresowana powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności, nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Istotne jest to, że uprawdopodobnienie, w odróżnieniu od udowodnienia, nie czyni istnienia określonego faktu pewnym, a jedynie prawdopodobnym, służy obudzeniu w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie, stworzenia w jego świadomości mniejszego lub większego stopnia przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu, nie zaś przekonania go o tym. ( por. E. Iserzon, Komentarz IV, 1970, s. 135). W ocenie Sądu, organ nie mógł wykluczyć, że okoliczność, na którą powołał się skarżący stwarzała podstawę do przyjęcia, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie było przez niego zawinione. W takiej sytuacji, w celu uzyskania wszystkich danych, które pozwoliłyby na należytą ocenę wniosku, organ winien wezwać skarżącego do jego uzupełnienia - art. 7 Kpa. W tym przepisie została ustanowiona nie tylko zasada prawdy obiektywnej, ale również inne zasady. Między innymi zasada kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, skoro: "w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności". Z zasady tej należy wyprowadzić obowiązek organu w przedmiocie kontroli przestrzegania prawa przez podmioty biorące udział w postępowaniu administracyjnym, jak również obowiązek samokontroli organu co do przestrzegania prawa. Oznacza to, że organ ma obowiązek podjąć i zbadać każdą czynność w postępowaniu pod katem jej zgodności z prawem. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2006r. sygn. akt II OSK 53/05, niepublikowany). W niniejszej sprawie organowi orzekającemu umknęła okoliczność, iż decyzja z dnia 7 grudnia 2005r. została doręczona w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 43 Kpa. Stosownie do treści zdania pierwszego tego przepisu, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Doręczenie pisma w sposób określony w zacytowanym przepisie stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi. Ustawodawca wprowadził pewną fikcję prawną poprzez świadome przyjęcie pewnych twierdzeń za prawdziwe bez względu na to czy odpowiadają one rzeczywistości, czy też nie (por. J. Dąbrowa, Znaczenie domniemań prawnych w polskim procesie cywilnym, AUWr. Nr 4, Prawo IX, Warszawa- Wrocław 1962, str. 6). Nie oznacza to jednak, że domniemanie doręczenia pisma adresatowi w formie zastępczej nie może być obalone dowodem przeciwnym. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 1996r. sygn. SA/Ka 1312/895, niepublikowany). Wobec powyższego, skoro skarżący podał, że pomimo doręczenia decyzji, skierowanej do niego, dorosłemu domownikowi w dniu 13 grudnia 2005r., który nie przekazał mu tej przesyłki, a o decyzji dowiedział się przypadkowo dopiero w dniu 12 stycznia 2006r., to stosownie do wskazanych wyżej zasad postępowania administracyjnego - art. 7 Kpa, dokładnego wyjaśnienia i ustalenia wymagało w toku postępowania administracyjnego, czy faktycznie dopiero w dniu 12 stycznia 2006r. skarżący posiadł wiedzę o wydanej decyzji z dnia 7 grudnia 2005r. oraz czy T. F. nie przekazała M. F. w terminie przesyłki, której odbiór pokwitowała. Pominięcie tej kwestii oznacza, że doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tych warunkach Sąd uznając, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania postanowienia w całości.