II SA/Ol 298/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Irena Szczepkowska Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004 r., sprawy ze skargi N. R. i A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 kwietnia 2003 r. nr "[...]"; II. orzeka, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Wójt Gminy, na wniosek Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, wyłączył na stałe z produkcji rolnej grunty położone w obrębie R. w gminie B., oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr 64/6 B-R Illb, 64/9 dr-R Illb i 64/3 B-R Illb. N. i A. R. wystąpili o stwierdzenie nieważności tej decyzji domagając się przywrócenia poprzedniej klasyfikacji ostatniej z wymienionych działek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 kwietnia 2003 r. nr "[...]" odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w świetle przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych stroną w sprawie wyłączenia z produkcji gruntów przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne jest tylko i wyłącznie osoba wyłączająca grunty z produkcji. Wnioskodawcy, którzy nabyli własność działki nr 64/3 już po jej wyłączeniu z produkcji rolnej nie mają zatem przymiotu strony w sprawie. Kolegium wskazało też, iż z treści wniosku o stwierdzenie nieważności nie wynika prawdopodobieństwo, iż decyzja dotknięta jest którąkolwiek z przyczyn powodujących nieważność, wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy N. i A. R. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy w części dotyczącej wyłączenia z produkcji rolnej ich działki siedliskowej "nr 64/6" lub przywrócenie klasyfikacji tej działki zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu podnieśli, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdyż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego cały teren przeznaczony jest na intensywną produkcję rolną. Wyłączenie z produkcji gruntów rolnych może nastąpić wówczas, gdy zmienia się przeznaczenie działek. W niniejszej sprawie nic się nie zmieniło. Druga część budynku wraz z siedliskiem jest nadal działką rolną. Wnioskodawcy zwrócili uwagę na okoliczność, iż działka nr 64/3 wraz z częścią budynku, którą odkupili z zasobów AWRSP była wcześniej ich własnością i wchodziła w skład ich gospodarstwa rolnego, które następnie sprzedali Kółku Rolniczemu, zostając jego udziałowcami i pracownikami. Nieruchomości Kółek Rolniczych zostały, ich zdaniem, bezprawnie włączone do zasobów byłych PGR-ów. W tej sytuacji nabyli własną nieruchomość, ponieważ nie otrzymali równowartości przysługujących im udziałów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 2 lipca 2003 r. ("[...]"), utrzymało własną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż małżonkowie R. w czasie trwania postępowania zakończonego decyzją z dnia 3.09.1993r., nie byli właścicielami wymienionych gruntów, tym samym nie mieli wówczas żadnego interesu prawnego, z którego obecnie mogliby wywodzić uprawnienia do skutecznego żądania weryfikacji ostatecznej decyzji. Skoro w świetle przepisów ustawy ochronie gruntów rolnych i leśnych, stroną w sprawie wyłączenia z produkcji rolnej jest wyłącznie osoba wyłączająca grunty, to tylko ona - jako mająca interes prawny- może też żądać stwierdzenia nieważności decyzji. W niniejszej sprawie była to Agencja Własności Rolnej Skarbu państwa. Organ administracji był obowiązany wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji w sytuacji, gdy podanie o stwierdzenie nieważności zostało wniesione przez podmiot, któremu nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nadto organ wskazał, że w niniejszym postępowaniu nie był uprawniony do badania przyczyn nieważności decyzji ani wnikania w istotę sprawy, dlatego zarzuty skarżących pozostawił bez rozpatrzenia. W skardze, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, N. i A. R. zarzucili, iż mają interes prawny w pozytywnym załatwieniu sprawy z przyczyn powołanych wcześniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi prezentując stanowisko, iż skarżący nie są w sprawie stroną w rozumieniu art. 157 § 2 k.p.a. Okoliczność, że są oni obecnie właścicielami działki nr 64/3 lub byli nimi w latach poprzedzających wydanie decyzji, nie legitymuje ich do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późniejszymi zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Wobec tego przedmiotowa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie przepisów ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz U Nr 15 3,póz. 1270)-zwanej dalej p.p.s.a Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z treścią art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Postępowanie wyjaśniające, poprzedzające odmowę wszczęcia, nie może dotyczyć istoty sprawy i badania, czy zachodzą ustawowe przyczyny stwierdzenia nieważności, lecz winno się ograniczyć do kwestii formalnych, to jest zbadania, między innymi , czy żądanie zostało zgłoszone przez uprawniony podmiot. Słusznie więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpatrując sprawę, nie wnikając w meritum, ograniczyło się do zbadania, czy N. i A. R. są legitymowani do zgłoszenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu, w którym nie byli stroną. Słuszne są także wywody organu zwarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczące materialne- prawnego charakteru pojęcia strony postępowania administracyjnego. Niewątpliwie, aby posiadać status strony, należy wykazać interes prawny w danym postępowaniu. Oznacza to, że musi istnieć norma prawa materialnego przewidująca w konkretnym stanie faktycznym możliwość wydania decyzji lub podjęcia czynności w stosunku do określonego podmiotu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji, (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2002r. sygn. I SA 1421/00 publ. OSNA 2003//64) Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko to w pełni podziela. Wszak, gdyby wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa, będącej stroną postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, to i tak skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji dotkną skarżących, jako obecnych właścicieli, a następców prawnych Agencji. Nie było bowiem wątpliwości co do tego, że własność przedmiotowych gruntów, już po ich wyłączeniu z produkcji rolniczej, przeszła na małżonków R. Trudno więc mówić tylko o faktycznym interesie skarżących w rozstrzygnięciu sprawy, odmawiając im posiadania interesu prawnego, skoro skutki decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności rzutowałyby na ich prawa i obowiązki. Reasumując stwierdzić należy, iż - mimo prawidłowych wywodów teoretycznych co do oceny przymiotu strony- organ błędnie przyjął, że skarżący nie posiadają legitymacji do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Nie przesądza to oczywiście o zasadności ich żądania, ale to dopiero będzie przedmiotem postępowania, w którym to dopiero będzie wyjaśnione, czy przyczyny nieważności decyzji, określone w art. 156§ l k.p.a, rzeczywiście miały miejsce. Z powyższych względów, z powodu naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku , na mocy art. 145§ l pkt l c p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II sentencji wyroku oparto na art. 152 p.p.s.a.