II SA/Ol 298/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata K. Z. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R. S. na decyzję "[...]" Kuratora Oświaty z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy wychowanków bursy postanawia przyznać adwokatowi K. Z. wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w kwocie 120 zł netto powiększonej o należny podatek VAT oraz odmówić uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał skarżącemu – R. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na podstawie tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego jako pełnomocnika z urzędu – adwokata K. Z. Postanowieniem z dnia 5 września 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę, wniesioną przez skarżącego. W piśmie procesowym z dnia 29 września 2014 r., stanowiącym opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej postanowienia, wyznaczony adwokat wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, ponieważ jak wskazał nie zostały one opłacone ani w całości ani w części, a następnie, do pisma procesowego z dnia 13 października 2014 r., załączył potwierdzenie nadania przedmiotowej opinii skarżącemu. W świetle art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, adwokat wyznaczony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), zwanego dalej rozporządzeniem, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Żądanie przyznania opłaty za czynności adwokackie w podwyższonej wysokości powinno być zatem w każdym przypadku uzasadnione okolicznościami, o których mowa w przytoczonym przepisie. Wskazać również należy, iż wynagrodzenie, o którym stanowi art. 250 ustawy, może być przyznane pełnomocnikowi wyłącznie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji określone zostały w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a)-c) rozporządzenia. W niniejszej sprawie – z uwagi na jej przedmiot, stawka ta wynosi, stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia – 240 zł. Stawki minimalne w drugiej instancji określone zostały natomiast w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a)-d) rozporządzenia. Zgodnie też z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – stawka wynosi 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W niniejszej sprawie, zawodowy pełnomocnik ustanowiony został dla skarżącego na etapie postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Mając na uwadze akta sprawy stwierdzić należy, iż czynności podjęte przez wyznaczonego adwokata na tym etapie postępowania polegały na zapoznaniu się z aktami niniejszej sprawy i sporządzeniu fotokopii części dokumentów, znajdujących się w tych aktach, natomiast w drugiej instancji – na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi oraz na poinformowaniu o tym fakcie skarżącego. We wniosku, zawartym w piśmie procesowym z dnia 29 września 2014 r., wyznaczony adwokat nie określił wyraźnie za jaką pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu żąda wynagrodzenia. Uznano tym samym, iż żąda wynagrodzenia w najszerszym zakresie. Mając na uwadze powyższe, zauważyć należy, iż w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, normodawca w odróżnieniu od zapisów § 18 ust. 1 pkt 1 lit. b) i pkt 2 lit. a)-c) rozporządzenia nie określił konkretnych czynności procesowych, za które przysługuje stawka minimalna określona w tym przepisie. Przyjąć zatem należy, iż opłata w wysokości tej stawki przysługuje adwokatowi z urzędu niezależnie od rodzaju podjętych przez niego czynności procesowych, o ile jednak polegały one na faktycznym udzieleniu stronie pomocy prawnej. Za czynność taką trudno jest natomiast uznać samo zapoznanie się pełnomocnika z aktami sprawy. Czynność ta świadczy wprawdzie o rozpoczęciu przez pełnomocnika wykonywania czynności związanych z udzieleniem pomocy stronie, jednakże jest ona jedynie czynnością wstępną, po podjęciu której możliwe jest dopiero faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. Pełnomocnik powinien bowiem zapoznać się z aktami sprawy niezależnie od etapu postępowania, na którym został ustanowiony. Samo zapoznanie się pełnomocnika z aktami sprawy w pierwszej instancji nie może być tym samym uznane za faktycznie udzielaną w tej instancji pomoc prawną, za którą należy przyznać wynagrodzenie, w wysokości określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Zapoznanie się pełnomocnika z aktami sprawy stanowi bowiem jedynie czynność poprzedzającą i jednocześnie warunkującą podjęcie czynności stanowiącej faktyczne udzielenie pomocy prawnej, która co do zasady łączyć się powinna z wyrażeniem przez adwokata oceny legalności działalności administracji publicznej w sprawie, w której wniesiona została skarga, czy też oceny istnienia podstaw do zaskarżenia wydanego w sprawie orzeczenia sądowego. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy za czynność taką uznać należy dopiero sporządzenie przez wyznaczonego adwokata opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i poinformowanie o tym fakcie skarżącego. Tylko zatem za tą czynność należy przyznać pełnomocnikowi wynagrodzenie. Z uwagi na to, że adwokat prowadził niniejszą sprawę w I instancji, wysokość wynagrodzenia, ustalona zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia wynosi 120 zł (50% x 240 zł). Zauważyć jednocześnie należy, iż w piśmie procesowym z dnia 29 września 2014 r., adwokat nie powołał się na okoliczności uzasadniające podwyższenie tej opłaty (powyżej 100% stawki minimalnej). Niezależnie od powyższego, w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłata ta podlega podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy zasadne jest przyznanie adwokatowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w kwocie 120 zł powiększonej o należny podatek VAT. Brak jest natomiast podstaw do orzekania o zwrocie pełnomocnikowi niezbędnych udokumentowanych wydatków wobec braku ich wykazania. Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy, należało orzec jak w sentencji postanowienia.