II SA/Ol 3/18

WyrokWSA w Olsztynie2018-02-08

Skład orzekający: Marzenna Glabas, Ewa Osipuk, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Sejmiku Województwa pozbawiająca odcinek drogi kategorii wojewódzkiej jest zgodna z prawem, jeśli droga ta nie spełnia definicji drogi wojewódzkiej, a jej część znajduje się na terenie gminy, która nie została wskazana w uchwale?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że uchwała Sejmiku Województwa pozbawiająca odcinek drogi kategorii wojewódzkiej jest zgodna z prawem, jeśli droga ta faktycznie nie spełnia definicji drogi wojewódzkiej, tj. nie stanowi połączenia między miastami mającego znaczenie dla województwa ani nie ma znaczenia obronnego, a jej główną funkcją jest obsługa ruchu lokalnego. Jednakże, sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej wyrazów "gminy wiejskiej Grunwald", gdyż odcinek drogi przeznaczony do pozbawienia kategorii kończył się przed terenem tej gminy, co stanowiło istotne naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Powiat Ostródzki wniósł skargę na uchwałę Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego, która pozbawiła kategorię drogi wojewódzkiej odcinki byłej drogi krajowej nr 7. Skarżący zarzucił, że drogi te nadal spełniają definicję drogi wojewódzkiej, a uzasadnienie uchwały jest wadliwe. Dodatkowo, wskazano na sprzeczność między treścią uchwały a załącznikiem graficznym dotyczącym terenu gminy wiejskiej Grunwald. Sejmik Województwa wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że drogi te nie spełniają już funkcji dróg wojewódzkich po wybudowaniu drogi ekspresowej S7.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyrazów "gminy wiejskiej Grunwald", użytych w tytule i w § 1 zaskarżonej uchwały.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 8 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 roku sprawy ze skargi Powiatu Ostródzkiego na uchwałę Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 24 października 2017 roku nr XXXI/685/17 w przedmiocie pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej bez numeru (odcinki byłej drogi krajowej nr 7) na terenie gminy miejskiej Ostróda, gminy wiejskiej Ostróda, gminy wiejskiej Grunwald stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyrazów "gminy wiejskiej Grunwald", użytych w tytule i w § 1 zaskarżonej uchwały. Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego w dniu 24 października 2017 r. podjął uchwałę Nr XXXI/685/17 w sprawie pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej bez numeru (odcinki byłej drogi krajowej nr 7) na terenie gminy miejskiej Ostróda, gminy wiejskiej Ostróda, gminy wiejskiej Grunwald, o przebiegu przedstawionym w załączniku nr 1 do uchwały. W uzasadnieniu uchwały podano, że w wyniku wybudowania nowego przebiegu drogi ekspresowej S7 na odcinku Ostróda Południe - Rychnowo, jej dotychczasowy przebieg na terenie gminy miejskiej Ostróda, gminy wiejskiej Ostróda i gminy wiejskiej Grunwald, zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2222, z późn. zm.), dalej jako "u.d.p.", zaliczony został do kategorii dróg wojewódzkich. Wyjaśniono, że nowo powstała droga nie ma bezpośredniego połączenia z drogą wyższego rzędu. Droga ta ma charakter alternatywnej trasy w stosunku do przebiegu drogi ekspresowej S7, którą poruszają się przede wszystkim takie pojazdy, których wjazd na drogę ekspresową jest zabroniony. Droga ta obsługuje głównie lokalny ruch samochodowy, a zatem nie spełnia funkcji klas techniczno-użytkowych przypisanych dla dróg kategorii wojewódzkich (GP, G, ewentualnie Z), jak również nie spełnia definicji takiej drogi, tzn. nie stanowi połączenia między miastami, mającego znaczenie dla województwa oraz znaczenia obronnego. Mając na względzie powyższe, uznano za uzasadnione pozbawienie kategorii dróg wojewódzkich przedmiotową drogę, wskazując, że zostanie ona z mocy prawa zaliczona do kategorii dróg powiatowych. Zaznaczono, że na podstawie art. 10 ust. 5b pismem z dnia 18 sierpnia 2017 r. poinformowano Zarząd Powiatu Ostródzkiego o zamiarze podjęcia przedmiotowej uchwały. Skargę do tut. Sądu na powyższą uchwałę wniósł Powiat Ostródzki, wnosząc o stwierdzenie nieważności w całości uchwały i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powiat zarzucił, że uchwała narusza art. 10 ust 5a w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 u.d.p., polegające na błędnym ich zastosowaniu, gdyż wskazane w uchwale odcinki dróg spełniają definicję drogi wojewódzkiej. Skarżący podniósł, że pozbawiono kategorii drogi wojewódzkiej drogi mające połączenie z drogą wyższego rzędu - drogą krajową nr 16 i z drogą wyższej kategorii - drogą ekspresową nr S7. Zarzucił, że bezzasadnie przyjęto, iż pozbawione kategorii drogi wojewódzkiej przedmiotowe drogi nie spełniają funkcji klas techniczno-użytkowej dla dróg kategorii wojewódzkich, podczas gdy z zarządzenia Nr 34 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 3 października 2017 r. w sprawie klas istniejących dróg krajowych wynika, że te drogi są drogami kategorii wojewódzkiej GP. Powiat podniósł, że nieprawidłowo ustalono, jakoby drogi pozbawione kategorii drogi wojewódzkiej nie stanowiły połączenia między miastami mającymi znaczenie dla województwa, gdyż przedmiotowa droga stanowi bezpośrednie połączenie miast będących siedzibami Powiatu Ostródzkiego i Działdowskiego, a ponadto droga ta jest jedyną drogą, którą odbywać się mogą przejazdy pojazdów nienormatywnych na terenie tych powiatów. W ocenie skarżącego, nieuprawnione było przyjęcie zasady definiowania klasy techniczno-użytkowej drogi przez wskazanie, że odbywa się na niej jedynie ruch lokalny, z pominięciem przesłanek wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi i ich usytuowanie. Zarzucono też, że uzasadnienie uchwały nie spełnia warunków formalnych. Skarżący wskazał, że umieszczono w nim arbitralne, nie mające poparcia w rzeczywistości stwierdzenia i sprzecznie ze stanem faktycznym wykazano istnienie przesłanek do uznania, że droga nie spełnia definicji kategorii dróg wojewódzkich. Podniesiono również, że § 1 uchwały jest sprzeczny z załącznikiem nr 1, gdyż zgodnie z § 1 pozbawienie kategorii drogi wojewódzkiej obejmuje odcinek byłej drogi krajowej nr 7 na terenie gminy wiejskiej Grunwald, podczas gdy załącznik nr 1 zawierający odcinek drogi przeznaczony do pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej kończy się na węźle drogowym w Rychnowie, w granicach administracyjnych Gminy Wiejskiej Ostróda i całkowicie pomija teren Gminy Wiejskiej Grunwald. W ocenie skarżącego, sporządzony załącznik nie pozwala także na precyzyjne ustalenie kilometrażu wyłączonych odcinków dróg, braku wskazania skali, czego skutkiem jest nieczytelność załącznika graficznego do uchwały. Powiat podniósł też, że pozbawiono kategorii drogi wojewódzkiej odcinki dróg, które nie spełniają przesłanek zaliczenia do kategorii dróg powiatowych, gdyż nie stanowią połączenia miast będących siedzibami powiatów z siedzibami gmin, ani siedzib gmin między sobą, co przemawia za zaliczeniem ich do kategorii dróg wojewódzkich. Skarżący wskazał również, że konsekwencją pozbawienia dotychczasowej kategorii drogi wojewódzkiej jest zaliczenie z mocy prawa tych odcinków drogi do kategorii dróg powiatowych (art. 10 ust. 5a u.d.p.). Zatem zmiana kategorii drogi z wojewódzkiej na powiatową oznacza zarówno powiększenie zasobu własności Powiatu Ostródzkiego (zwiększenie jej majątku), jak i automatycznie wiąże się z powstaniem obciążeń w postaci konieczności wykonywania przez właściciela obowiązków zarządcy drogi (art. 20 u.d.p.). Okoliczność ta powoduje m.in. konieczność ponoszenia wydatków na utrzymanie nowego przedmiotu własności. W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że przepisy art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 u.d.p. są jasne i pozwalają zdefiniować poszczególne drogi publiczne. Zdaniem organu, należy uwzględniać także zapisy Planu zagospodarowania przestrzennego województwa warmińsko – mazurskiego, przyjętego uchwałą Nr VII/164/15 Sejmiku Województwa Warmińsko - Mazurskiego z dnia 29 maja 2015 r. (Dz. Urz. Woj. Warm. -Maz. z 2015 r. poz. 2931), zgodnie z którymi uzupełnieniem sieci dróg krajowych są ważniejsze drogi wojewódzkie, które tworzą główny układ transportowy regionu. Zapewniają one obsługę ośrodków osadniczych, przejść granicznych oraz wiążą ośrodki powiatowe między sobą. Drogi wojewódzkie tworzące główny układ komunikacyjny powinny spełniać wymogi klasy G, natomiast pozostałe drogi wojewódzki, którym nadano klasę Z, zapewniają bezpośrednią obsługę ośrodków gminnych z miastem powiatowym. I między innymi jest droga wojewódzka nr 542 Rychnowo - Działdowo (założona klasa drogi - G), gdyż z rysunku 59 (str. 176 Planu zagospodarowania przestrzennego) wynika podstawowe znaczenie tej drogi dla południowo-zachodniej części województwa warmińsko- mazurskiego. Sejmik Województwa wskazał, że Zarząd Powiatu Ostródzkiego nie odniósł się do zamiaru podjęcia zaskarżonej uchwały przez Sejmik. Organ wyjaśnił, że zarządzenie Nr 34 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 3 października 2017 r. w sprawie klas istniejących dróg krajowych, na które powołano się w skardze, które odnosi się do nowego przebiegu drogi krajowej nr 7, a więc nie obejmuje odcinków drogi objętych zaskarżoną uchwałą. Sejmik zauważył też, że odcinki dróg pozbawione kategorii dróg wojewódzkich przecinają się z nowo wybudowaną drogą ekspresową S7, lecz skrzyżowania tych odcinków z S7 oddalone są od siebie w odległości 9,6 km na tym samym przebiegu drogi krajowej. Przecięcia te nie będą miały wpływu na rozkład odbywającego się ruchu tranzytowego na drogach w tym rejonie, gdyż głównie odbywać się on będzie m drodze ekspresowej S7. Organ stwierdził, że z analizy nowopowstałego układu sieci dróg wynika, że przebiegi przedmiotowych odcinków dróg nie będą spełniać ani podstawowej, ani uzupełniającej roli w tym układzie. Zgodnie z zapisami Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Warmińsko-Mazurskiego ważniejsze drogi wojewódzkie stanowią uzupełnienie dla sieci dróg krajowych i tworzą główny układ transportowy regionu. Drogi te powinny spełniać wymogi klasy techniczno-użytkowej G. Pozostałe drogi wojewódzkie, którym nadano klasę techniczno-użytkową Z stanowią sieć dopełniającą. W pierwszej kolejności ocenie podlega więc rola danej drogi w układzie sieci transportowej regionu, następnie zaś nadanie jej odpowiedniej klasy użytkowej i ostatecznie dostosowanie warunków technicznych tej drogi do nadanej klasy techniczno-użytkowej. Sejmik zauważył, że wybór trasy przez kierowców często podyktowany jest nie tylko samą jej długością, ale również warunkami, jakie panują na tej drodze, a natężenie ruchu na drodze jest jednym z czynników branym pod uwagę przy przypisywaniu odpowiednich klas technicznoużytkowych. Mając na względzie powyższe, organ stwierdził, że starodroża drogi krajowej nr 7, kiedy pozostawały w przedmiotowej kategorii przypisaną miały klasę techniczno-użytkową GP, lecz po wybudowaniu drogi ekspresowej S7, ich rola w tym układzie spadła i z dużym prawdopodobieństwem można prognozować, że poruszać się nią będą pojazdy, których celem podróży będą położone przy tej drodze wsie: Szyldak, Grabin i Górka. Mało prawdopodobnym zaś jest, aby podróżujący drogą wojewódzką nr 542 z kierunku Działdowa w stronę Ostródy, na węźle Rychnowo wybrali starodroże drogi (o obniżonym standardzie technicznym), mając do wyboru podróż dwupasmową drogą ekspresową o podwyższonym standardzie. Organ wyjaśnił, że odcinek drogi stanowiący przedmiot zaskarżonej uchwały łączy bezpośrednio Ostródę (miasto powiatowe) z Rychnowem (wieś), a zatem nie spełnia definicji drogi wojewódzkiej określonej w art. 6 ust. 1 u.d.p. Zaznaczył, że zarządca drogi dokonał analizy układu sieci dróg w powiązaniu z przebiegiem istniejącej drogi wojewódzkiej nr 542 Rychnowo - Działdowo. W jej wyniku ustalono, że w celu połączenia tej drogi z nowo powstałym węzłem Rychnowo na S7, racjonalnym będzie pozostawienie części starodroża drogi krajowej nr 7 w kategorii dróg wojewódzkich i nie włączenie go do przebiegu DW 542. Założono, że dalsza część starodroża DK 7 w kierunku Ostródy (sporny odcinek drogi), nie będzie pełnić analogicznej roli, ponieważ podróżujący z kierunku Działdowa, na węźle Rychnowo wyjeżdżać będą na drogę ekspresową S7 w celu kontynuacji podróży do Ostródy. Organ stwierdził, że tranzyt pojazdów nienormatywnych odbywać się będzie przede wszystkim drogą ekspresową S7, stosownie do art. 64 i nast. u.d.p. Przyznał, że sporny odcinek drogi stanowi alternatywę dla drogi ekspresowej, lecz zgodnie z zasadami kształtowania sieci transportowej regionu sieć dróg wojewódzkich nie powinna stanowić alternatywy dla dróg krajowych, a jej uzupełnienie. Odnosząc się do zarzutów dotyczących nieprawidłowości w uzasadnieniu uchwały, Sejmik Województwa stwierdził, że w uzasadnieniu uchwały zawarto wszystkie argumenty przemawiające za tym, że sporne odcinki starodroża drogi krajowej nr 7 nie spełniają definicji drogi wojewódzkiej. Ponadto, Zarząd Powiatu Ostródzkiego pismem z dnia 18 września 2017 r., został poinformowany o zamiarze podjęcia przedmiotowej uchwały, gdzie również przedstawiono argumentację zamiaru podjęcia takiej uchwały. Sejmik przyznał, że w zaskarżonej uchwale organu wymieniony został odcinek drogi zlokalizowany na terenie gminy Grunwald, natomiast pikietaż końca przekazywanego odcinka drogi kończy się jeszcze na terenie gminy wiejskiej Ostróda. Błędnie więc ustalony został przebieg drogi, stanowiący przedmiot przekazania na rzecz powiatu. W tym zakresie winien być wykreślony zapis "na terenie gminy Grunwald". Podniesiono, że załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego wskazuje konkretne 4 odcinki do przekazania drogi na rzecz Powiatu Ostródzkie, gdzie na załączniku wskazywany jest konkretny kilometraż dla każdego odcinka. Ponadto, jednym z elementów skierowanego do Powiatu Ostródzkiego protokołu zdawczo-odbiorczego przekazania dokumentacji technicznej drogowo-mostowej odcinka drogi stanowiącego przedmiot uchwały, było precyzyjne określenie lokalizacji tych odcinków przez wskazanie ich kilometraży i długości, jak również ich usytuowanie na odpowiednich działkach gruntu. Organ wyjaśnił, że zgodnie z zasadami kaskadowego" przekazywania dróg między odpowiednimi samorządami jednostek terytorialnych, samorząd województwa, podejmując odpowiednią uchwałę pozbawiającą kategorii dróg wojewódzkich, dokonuje rozstrzygnięcia negatywnego co do kwestii spełniania definicji tej drogi i nie rozstrzyga, czy droga spełnia kategorię drogi powiatowej. Zadanie to przypisane jest samorządom powiatowym. Jednocześnie zauważył, że jeśli dana droga nie spełnia definicji drogi powiatowej, rada powiatu może w drodze uchwały pozbawić jej tej kategorii i zostaje jej wówczas nadana kategoria dróg gminnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie zaś do art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2017 r. poz. 2096 ze zm.), dalej jako "u.s.w.", uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. W myśl natomiast art. 83 ust. 1 u.s.w., nie stwierdza się nieważności uchwały organu samorządu województwa po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 81, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o niezgodności uchwały z prawem. Uchwała taka traci moc prawną z dniem orzeczenia o jej niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio (art. 83 ust. 2 u.s.w.). Wyjaśnić należy, że wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia przepisu prawa ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii rażących naruszeń, np. w razie podjęcia uchwały przez organ niewłaściwy, braku podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwego zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, bądź naruszenia procedury jej uchwalania. Przedmiotem kontroli sądu w rozpatrywanej sprawie jest uchwała Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 24 października 2017 r. Nr XXXI/685/17 w sprawie pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej bez numeru (odcinki byłej drogi krajowej nr 7) na terenie gminy miejskiej Ostróda, gminy wiejskiej Ostróda, gminy wiejskiej Grunwald, o przebiegu przedstawionym w załączniku nr 1 do uchwały. Zgodnie z art. 10 ust. 5 u.d.p. odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Sejmik województwa może, w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi wojewódzkiej odcinek drogi wojewódzkiej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi krajowej, o którym mowa w ust. 5. Ten odcinek drogi wojewódzkiej zostaje zaliczony do kategorii drogi powiatowej (art. 10 ust. 5a u.d.p.). Zarząd województwa informuje zarząd powiatu o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 5a, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem (art. 10 ust. 5b u.d.p.). Rada powiatu może, w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi powiatowej odcinek drogi powiatowej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi wojewódzkiej, o którym mowa w ust. 5a. Ten odcinek drogi powiatowej zostaje zaliczony do kategorii drogi gminnej (art. 10 ust. 5c u.d.p.). Zarząd powiatu informuje wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 5c, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem (art. 10 ust. 5d u.d.p.). Stosownie do treści art. 10 ust. 5e u.d.p., odcinek drogi wojewódzkiej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi powiatowej. Przepisy ust. 5c i 5d stosuje się odpowiednio. Odcinek drogi powiatowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej (art. 10 ust. 5f u.d.p.). Należy podnieść, że Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r., sygn. Kp 2/13 orzekł, że: 1. Art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych w części obejmującej art. 10 ust. 5a-5d i ust. 5e zdanie drugie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460) w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych jest zgodny z art. 16 ust. 2 oraz art. 164 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 2 ust. 1 ustawy z 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych jest zgodny z art. 16 ust. 2 Konstytucji. 3. Art. 2 ust. 2 ustawy z 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych jest zgodny z art. 16 ust. 2 oraz art. 164 ust. 1 i 3 Konstytucji. Stwierdzenie w wyroku, że art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych w części obejmującej art. 10 ust. 5a-5d i ust. 5e zdanie drugie u.d.p. w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p. jest zgodny z art. 16 ust. 2 oraz art. 164 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oznacza, że Trybunał Konstytucyjny przesądził, że zgodna z regulacjami rangi konstytucyjnej jest tylko taka wykładnia art. 10 ust. 5a-5d i ust. 5e, która dokonywana jest w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p., a więc uwzględnia treść tych przepisów. Innymi słowy, pomimo braku w art. 10 ust. 5a-5d bezpośredniego odesłania do treści art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p., przepisy te należy wykładać tak, jakby odesłanie takie zawierały. Powyższe oznacza, że organy stosujące art. 10 ust. 5a, 5c i 5e zdanie drugie u.d.p. nie mają swobody w pozbawianiu danych odcinków dróg dotychczasowych kategorii, lecz w zakresie swojego władztwa ograniczone są nie tylko wymogiem, by odcinek pozbawiany kategorii był proporcjonalny do odcinka drogi nowo wybudowanej, względnie uprzednio kaskadowo przekazanej, lecz także zawartymi w art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p. definicjami legalnymi wskazującymi na przesłanki zaliczania dróg publicznych do określonej kategorii. Wobec tego, podjęcie przez organ stanowiący uchwały na podstawie art. 10 ust. 5a, 5c i 5e zdanie drugie u.d.p. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą oraz na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, będzie każdorazowo możliwe jedynie po wykazaniu, że dany odcinek drogi nie spełnia dłużej definicji drogi wojewódzkiej, powiatowej lub gminnej. Jednocześnie wskazać również należy, że choć w ramach tzw. kaskadowego przekazywania właściwe sejmiki, bądź rady będą, co do zasady, stosowały definicje dróg publicznych w sposób negatywny, to będą zmuszone wykazać, że dana droga nie spełnia już definicji drogi wojewódzkiej, powiatowej lub gminnej. Wynika to z faktu, że organy te są kompetentne podjąć uchwałę nie w sprawie zaliczenia drogi do nowej kategorii, ale w sprawie pozbawienia odcinka drogi jego dotychczasowej kategorii, zaś skutek zaliczenia do wskazanej w ustawie innej kategorii drogi następuje ex lege. Wyjątkiem od przedstawionego schematu jest sytuacja uregulowana w art. 10 ust. 5a u.d.p., który przyznaje sejmikowi województwa kompetencję do podjęcia uchwały w przedmiocie pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej odcinka drogi wojewódzkiej o proporcjonalnej długości w stosunku do odcinka drogi krajowej, o którym mowa w ust. 5. Ten odcinek drogi wojewódzkiej zostaje zaliczony do kategorii drogi powiatowej. W takiej sytuacji sejmik województwa zobowiązany jest do wykazania, że przekazywany odcinek drogi nie spełnia funkcji drogi wojewódzkiej. Zamiarem ustawodawcy było takie ukształtowanie procedury postępowania z drogami zastąpionymi przez nowo wybudowane odcinki dróg, by doprowadzić do sytuacji w której kategoria drogi odpowiada jej funkcjom określonym w art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p., a rozstrzygnięcia podejmowane w tym zakresie przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego nie miały charakteru arbitralnego i nie sprowadzały się do prób przekazywania dróg "w dół" celem unikania wydatków związanych z utrzymaniem dróg i przerzucania tych wydatków na gminy (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 1051/16, Lex 2269554). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że podjęcie uchwały w sprawie przekazania dotychczasowej drogi wojewódzkiej powiatowi w trybie art. 10 ust. 5a u.d.p., wymagało uprzedniego ustalenia, czy przekazany odcinek drogi faktycznie utracił charakter drogi wojewódzkiej. Dopiero w przypadku pozytywnego ustalenia, że droga nie spełnia przesłanek uznawania jej za drogę wojewódzką, względnie w następstwie zastąpienia jej nowo wybudowanym odcinkiem drogi krajowej, po stronie sejmiku województwa powstało uprawnienie do podjęcia uchwały o pozbawieniu kategorii drogi wojewódzkiej odcinka drogi wojewódzkiej o proporcjonalnej długości do odcinka nowo wybudowanej drogi krajowej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.p. do dróg wojewódzkich zalicza się drogi inne niż określone w art. 5 ust. 1 (to jest drogi krajowe), stanowiące połączenia między miastami, mające znaczenie dla województwa, i drogi o znaczeniu obronnym niezaliczone do dróg krajowych. Do dróg powiatowych, w myśl art. 6a ust. 1 u.d.p., zalicza się natomiast drogi inne niż określone w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1, stanowiące połączenia miast będących siedzibami powiatów z siedzibami gmin i siedzib gmin między sobą. Zaliczenie drogi do kategorii dróg powiatowych następuje w drodze uchwały rady powiatu w porozumieniu z zarządem województwa, po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin, na obszarze których przebiega droga, oraz zarządów sąsiednich powiatów, a w miastach na prawach powiatu - opinii prezydentów miast (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 10 ust. 5a u.d.p. sejmik województwa może w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi wojewódzkiej odcinek drogi wojewódzkiej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi krajowej, o którym mowa w ust. 5. Ten odcinek drogi wojewódzkiej zostaje zaliczony do kategorii drogi powiatowej. Stosownie zaś do art. 10 ust. 5 odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii wojewódzkiej. Zdaniem Sądu, nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia art. 10 ust. 5a u.d.p. przez podjęcie uchwały o pozbawieniu kategorii drogi wojewódzkiej przedmiotowego odcinka drogi wojewódzkiej (odcinka byłej drogi krajowej nr 7). Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu województwa, że przedmiotowe odcinki dróg nie spełniają definicji drogi wojewódzkiej. Jak wynika z treści uchwały Sejmiku, droga ta nie stanowi połączenia między miastami mającymi znaczenie dla województwa i nie ma też znaczenia obronnego. Sporny odcinek łączy bowiem bezpośrednio miasto powiatowe Ostródę ze wsią Rychnowo. Ponadto, w wyniku wybudowania nowego przebiegu drogi ekspresowej S7 na odcinku Ostróda Południe - Rychnowo, jej dotychczasowy przebieg na terenie gminy miejskiej Ostróda i gminy wiejskiej Ostróda, zaliczony został do kategorii dróg wojewódzkich. Wbrew twierdzeniu skarżącego, sporna, nowo powstała droga nie ma bezpośredniego połączenia z drogą wyższego rzędu i ma charakter tylko alternatywnej trasy w stosunku do przebiegu drogi ekspresowej S7. Odcinki dróg pozbawione kategorii dróg wojewódzkich przecinają się z nowo wybudowaną drogą ekspresową S7, przy czym skrzyżowania tych odcinków z S7 oddalone są od siebie o 9,6 km na tym samym przebiegu drogi krajowej. Przecięcia te nie mają wpływu na rozkład odbywającego się ruchu tranzytowego na drogach w tym rejonie, gdyż głównie odbywać się on będzie m drodze ekspresowej S7. Okoliczność, że drogą tą można dojechać do miast powiatowych nie oznacza, że jest to połączenie mające znaczenie dla województwa. Zasadny jest bowiem wniosek organu województwa, że podróżujący drogą wojewódzką nr 542 z kierunku Działdowa w stronę Ostródy, najprawdopodobniej na węźle Rychnowo nie wybiorą starodroża drogi (o obniżonym standardzie technicznym), skoro mogą wybrać podróż dwupasmową drogą ekspresową o podwyższonym standardzie. Dodać należy, że sporna droga obsługuje głównie lokalny ruch samochodowy i nie spełnia funkcji klas techniczno-użytkowych przypisanych dla dróg kategorii wojewódzkich (GP, G, ewentualnie Z). Niemniej jednak, ustawodawca w art. 6 ust. 1 u.d.p. nie uzależnił zaliczenia danej drogi do kategorii dróg wojewódzkich od tego czy droga ta spełnia, czy też nie, funkcję klasy techniczno – użytkowej. Nie ma więc znaczenia w sprawie kwestia spełnienia przez sporną drogę klasy techniczno – użytkowej. Wywodząc, że sporna droga pozbawiona kategorii drogi wojewódzkiej jest drogą wojewódzką, skarżący nie wykazał, aby ta droga miała znaczenie obronne. W ocenie Sądu, fakt, że starodroże może stanowić alternatywę dla ruchu pojazdów nienormatywnych w razie awarii lub wypadku na S7, nie stanowi o jej znaczeniu obronnym. Zasadnie więc zaskarżoną uchwałą pozbawiono sporny odcinek drogi kategorii drogi wojewódzkiej. Sąd stwierdził natomiast istotne naruszenie w uchwale. W sprawie bezsporne jest, że odcinek drogi przeznaczony do pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej kończy się na węźle drogowym w Rychnowie, w granicach administracyjnych Gminy Wiejskiej Ostróda i pomija teren Gminy Wiejskiej Grunwald. Tym samym, należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyrazów "gminy wiejskiej Grunwald", użytych w tytule i w § 1 zaskarżonej uchwały. Zaznaczyć jednak należy, że powyższe naruszenie nie ma znaczenia dla celu rozpoznawanej skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł , jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło