II SA/Ol 301/12

Dnia 22 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2012 roku sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczeń rodzinnych 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" organ I instancji odmówił A. R. prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci J., A. i M. R. wraz z dodatkami, od 1 listopada 2011r. Organ podniósł, że analiza wniosku wraz z załączonymi dokumentami pozwala stwierdzić, iż dochód rodziny uzyskany w 2010r., tj. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w przeliczeniu na osobę wyniósł 601,86 zł i przekroczył kwotę 504 zł na jednego członka rodziny. Tym samym zostało przekroczone kryterium dochodowe uprawniające rodzinę do korzystania ze świadczeń rodzinnych. Wskazano przy tym, że ustalając dochód rodziny w przedmiotowym okresie, uwzględniono dochód brutto A. R., wykazany w oświadczeniu o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek należny (0 zł), tj. 6389,30 zł oraz dochód wykazany w oświadczeniu z dnia 5 września 2011r. o dochodzie członków rodziny nie podlegającym opodatkowaniu, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (tj. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 22 500 zł). Ogółem w 2010r. rodzina uzyskała zatem dochód w wysokości 28 889,30 zł. Odwołanie od ww. decyzji wniosła A. R.. Wskazała w nim, że w lutym 2010r. wypłacono jej wyrównanie w wysokości 7500 zł, z czego 4500 zł to były alimenty za ostatni kwartał 2009r. i właśnie to spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego odwołującą do korzystania ze świadczeń rodzinnych. Strona odwołująca podniosła przy tym, że kwota 4500 zł wypłaconych jej w 2010r. alimentów nie poprawiła sytuacji materialnej jej rodziny, a jedynie pozwoliła uregulować zaległe zobowiązania za 2009r. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że dochód rodziny wnioskodawczyni uzyskany w 2010r., tj. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w przeliczeniu na osobę wyniósł 601,86 zł i przekroczył kwotę 504 zł na jednego członka rodziny, uprawniającą do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Dodatkowo organ podniósł, że w jego ocenie wliczeniu do dochodu rodziny podlega cała kwota wypłaconych w 2010r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż taką kwotę faktycznie strona w 2010r. otrzymała. Nie ma więc możliwości nieuwzględnienia otrzymanych z tego tytułu 4 500 zł. Odpowiednie przepisy ustawowe przewidują jedynie możliwość uwzględnienia utraty dochodu, jednak z taką sytuacją w przypadku odwołującej nie mamy do czynienia. Kolegium wskazało również, że w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe przyznanie wnioskowanych świadczeń o tzw. podwyższone kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy. Przepis ten pozwala na przyznanie zasiłku rodzinnego w wyjątkowych sytuacjach, tj. w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany. Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W rozpatrywanej sprawie dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie (601,86zł) przekroczył kwotę ustawowego kryterium dochodowego (504 zł) o 97,86 zł, a zatem o kwotę wyższą od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (68 zł). Dlatego też organ nie mógł już przyznać zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w oparciu o podwyższone kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy. Skargę na ww. decyzję wywiodła A. R. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, że art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych został w sprawie niewłaściwie zastosowany. Organ wliczył bowiem w sposób nieuprawniony do dochodu kwotę 4500 zł będącą świadczeniami alimentacyjnymi, wprawdzie wypłaconymi w 2010r., ale należnymi za ostatni kwartał 2009r. W piśmie procesowym z dnia 19 marca 2012r. skarżąca poinformowała, że decyzją z dnia "[...]" przyznano jej świadczenie rodzinne od 1 lutego 2012r. do 31 października 2012r. Dlatego też jej skarga dotyczy okresu od 1 listopada 2011r. do 31 stycznia 2012r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów w niej wskazanych, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Argumentacja podnoszona przez stronę skarżącą nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006r., Nr 139, poz. 992) zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust. 4). Art. 3 pkt 2 ustawy stanowi zaś, że pod pojęciem dochodu rodziny rozumiemy przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Biorąc zatem pod uwagę powyższe regulacje prawne nie ma żadnych wątpliwości, że dochód który strona skarżąca otrzymała w 2010r. z tytułu świadczeń alimentacyjnych należnych za ostatni kwartał 2009r. jest dochodem uzyskanym w myśl brzmienia art. 3 pkt 2 ww. ustawy, w 2010r. Słowo uzyskany ma charakter jednoznaczny i dlatego też wykładnia literalna wspomnianego przepisu nie powinna budzić żadnych wątpliwości. Na gruncie przedmiotowej sprawy ujawniła się jednak nowa okoliczność, która nie była znana organowi odwoławczemu w czasie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na rozprawie przed tut. Sądem pełnomocnik organu wskazał bowiem, że po nadesłaniu dodatkowych akt sprawy przez organ I instancji, już po wydaniu decyzji przez organ II instancji i przekazaniu skargi przez Kolegium, okazało się, że skarżąca utraciła dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 grudnia 2010r. (akta sądowe, protokół z rozprawy, k. – 18). Okoliczność ta znajduje swoje potwierdzenie w aktach sprawy w postaci zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 20 lutego 2012r., z którego wynika, że A. R. jest zarejestrowana w tym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna od dnia 23 listopada 2009r., a od 1 grudnia 2010r. nie posiada prawa do zasiłku. Jest to istotna okoliczność, gdyż utrata dochodu z tytułu zasiłku dla bezrobotnych dotyczy roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, za który skarżąca nie otrzymała wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Utrata takiego dochodu jest okolicznością, którą należy uwzględnić przy wyliczaniu dochodu utraconego co przekłada się na ustalenie dochodu na członka rodziny wnioskodawczyni, a od tego przecież zależy możliwość przyznania wnioskowanych świadczeń. Sąd zaś zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy ppsa rozpoznając skargę na decyzję lub postanowienie zobowiązany jest uchylić taką decyzję bądź postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taką zaś podstawą wznowienia postępowania administracyjnego na gruncie przedmiotowej sprawy jest w myśl art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, kpa (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071) nowa okoliczność nieznana organowi w dniu wydania decyzji w postaci nie posiadania przez skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 1 grudnia 2010r. Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało w pkt 1 uchylić zaskarżoną decyzję stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł w pkt 2, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.