II SA/Ol 303/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz pełnomocnika skarżącego Adw. E. S. kwotę 240 zł ( słownie: dwieście czterdzieści złotych) netto powiększoną o należny podatek VAT z tytułu nieudzielonej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówiono przyznania J. W. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie bezzwrotnego jednorazowego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności. W uzasadnieniu podniesiono, iż wnikliwa analiza zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego materiału aktowego, wskazuje, iż sytuacja materialna, rodzinna, zawodowa oraz możliwości, uprawnienia i kwalifikacje zawodowe wnioskodawcy pozwalają na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej oraz uniezależnienie się finansowo od pomocy społecznej. Jak ustalono, J. W. ma 54 lata i jest kawalerem. Zamieszkuje razem z matką, jednakże prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z zawodu jest ślusarzem, ma zarejestrowane dwie działalności gospodarcze, posiada prawo jazdy kat. A, B i C oraz uprawnienia ratownika. Jego stan zdrowia został ogólnie określony jako dobry, mimo kłopotów ze wzrokiem, a także hospitalizacji w 2006r. z powodu schorzeń stawów. Wyjaśniono, iż wywiad środowiskowy został przeprowadzony w siedzibie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, gdyż organ pierwszej instancji nie miał możliwości przeprowadzenia wywiadu w miejscu zameldowania i zamieszkania strony. Według oświadczenia wnioskodawcy nie posiada on żadnych źródeł dochodu, a utrzymuje się z różnych dorywczych zajęć oraz żebrania, darowizn od innych ludzi i chodzenia po śmietnikach. Jednakże z ustaleń organu wynika, że J.W. jest właścicielem działki budowlanej o powierzchni 0,16ha położonej w miejscowości L., na której stoi budynek mieszkalny nie oddany do odbioru. Budynek ten, zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, jest użytkowany przez niego w okresie letnim na własne potrzeby, jest tam doprowadzony prąd i woda. Z tytułu posiadania tej nieruchomości nie ponosi on żadnych opłat, jest bowiem zwolniony z podatku od nieruchomości. Wnioskodawca jest również właścicielem samochodu marki Ż., a także posiada maszyny i urządzenia ślusarskie, które użytkuje, jak sam twierdzi, na własne potrzeby. Analizując sytuację materialną wnioskodawcy organ I instancji wskazał, iż J. W. nie udziela konkretnych wyjaśnień odnośnie swoich dochodów. Ponadto brak jest spójności pomiędzy składanymi przez stronę zeznaniami. Wnioskodawca raz podaje, iż nie utrzymuje żadnych kontaktów z rodziną, bądź też sporadyczne kontakty z bratem i nie otrzymuje od nikogo żadnej pomocy, po czym oświadcza, że być może to właśnie brat reguluje rachunki za energię w jego domu w L. Jednocześnie w toku postępowania oświadcza, że nie wie kto odbiera jego korespondencję w domu w L. i kto reguluje rachunki za energię. W ocenie organu pobór energii w domu w L. jest bezpośrednio związany z użytkowaniem posiadanych przez wnioskodawcę maszyn, gdyż żadne prace budowlane nie są tam prowadzone od kilku lat. Tym samym możliwe jest, iż wnioskodawca, z tytułu użytkowania tych maszyn, uzyskuje dodatkowy dochód, którego nie wykazuje. Organ wskazał również, że zainteresowany stwierdził, iż obce mu osoby zapłaciły za obowiązkowe ubezpieczenie OC jego samochodu i zamontowały w nim, na swój koszt, instalację gazową. W uzasadnieniu przedstawiono także częstotliwość występowania strony o pomoc społeczną w latach 2004 - 2006, podkreślając, iż w 2006 r. potrzeby zgłaszane przez wnioskodawcę uległy zwiększeniu, a jednocześnie w tym samym czasie J. W. zaniechał starań związanych z poprawą swojej sytuacji materialno - bytowej. Zdaniem organu, wnioskodawca mógłby wydzierżawić posiadaną nieruchomość w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Jednak zgodnie z oświadczeniem J. W., od ponad roku nie czyni on żadnych starań zmierzających do sprzedaży tejże nieruchomości. W tych okolicznościach, mając na względzie zarejestrowanie przez J. W. dwóch działalności gospodarczych, posiadanie przez stronę umiejętności zawodowych oraz innych kwalifikacji, dających szansę na zatrudnienie, a także znaczny majątek w postaci działki budowlanej, domu, maszyn, urządzeń ślusarskich i budowlanych, a także samochodu marki Żuk, organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanej formy pomocy. Podkreślono, że instytucja pomocy społecznej ma za zadanie wspierać, a nie wyręczać beneficjentów w zaspokajaniu ich potrzeb życiowych, czy też zapewniać stałe źródło utrzymania. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. W., wnosząc o ponowne rozpatrzenie swoich wniosków skierowanych do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Podniósł, iż zostało naruszone jego prawo wglądu do akt sprawy, aby nie mógł wykazać swoich racji. Stwierdził, iż pomoc jest mu bezwzględnie natychmiast potrzebna, zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazano, iż organ pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Powołując się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych oraz komentarze podkreślono, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zatem pomoc społeczną jednostka może otrzymać dopiero wówczas, gdy wykorzysta, po pierwsze, swoje uprawnienia, po drugie, własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale również właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność jednostki w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz jej gotowość współdziałania w tym celu z innymi. Jednocześnie osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, przez którą należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego, pomagających osobie lub rodzinie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Ponadto w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, również można odmówić przyznania pomocy. W ocenie organu odwoławczego J. W. jest w stanie we własnym zakresie przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości zaspokoić swoje niezbędne potrzeby bytowe. Jako odrębną podstawę uzasadniającą odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, organ wskazał także, brak współdziałania wnioskodawcy z miejscowym ośrodkiem pomocy społecznej, przejawiający się między innymi w nie wyrażeniu zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zameldowania oraz bierności przy aktywnym poszukiwaniu pracy odpowiadającej umiejętnościom i kwalifikacjom posiadanym przez stronę. Odwołujący nie stawia się bowiem na rozmowę, mimo że ma realną możliwość uzyskania pracy, nie wypełnia właściwych druków czy też nie wyraża chęci na przekwalifikowanie. Z powyższych względów organ uznał działania strony zmierzające do uzyskania pracy za pozorne i pomimo ciężkiej sytuacji, nie przykłada się do znalezienia zatrudnienia. Wskazano również na istotną dysproporcję istniejącą pomiędzy posiadanym przez stronę majątkiem a wykazywanym dochodem. Za nieprawdopodobne uznano oświadczenia strony, iż obowiązkowe ubezpieczenie OC, które posiada samochód należący do wnioskodawcy, zostało opłacone przez obce osoby, które ponadto sfinansować miały założenie w tym samochodzie, w maju 2005 r., instalacji gazowej. Organ odwoławczy stwierdził, iż informacje przedstawione przez stronę skonfrontowane z materiałem dowodowym jak i doświadczeniem życiowym oraz zasadami logicznego rozumowania nie pozwalają na przyjęcie ich za wiarygodne. Zdaniem organu całość materiału dowodowego wskazuje, iż strona posiada możliwości, uprawnienia i kwalifikacje do przezwyciężenia we własnym zakresie trudnej sytuacji w jakiej się znajduje. Organ uznał, iż strona posiada nieujawnione źródło dochodów i jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby bytowe. Zaznaczono, że strona wskazuje na źródła dochodu, których nie można zweryfikować - darowizny od bliżej nieokreślonych osób, czy krewnych, z którymi jak twierdzi nie utrzymuje żadnych kontaktów. Co więcej z zeznań strony wynika, iż jego darczyńcy przebywają za granicą, a pojawiają się w kraju akurat wtedy, gdy trzeba opłacić ubezpieczenie, czy zainwestować w samochód - montaż instalacji gazowej. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, iż pismem z dnia 17 lipca 2007 r. J. W. został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Wnioskodawca pismem z dnia "[...]" złożył wniosek o uzupełnienie materiałów postępowania i zapoznanie go z częścią opisową wywiadu środowiskowego oraz planem pomocy na jego rzecz. Zdaniem Kolegium, organ I instancji zasadnie, pismem z dnia "[...]", wskazał stronie, iż dokumenty o które wnioskuje nie są dowodami w myśl art. 75 K.p.a. i nie wpływają na sposób zakończenia postępowania. Na powyższą decyzję złożył skargę J. W., wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Skarżący podniósł, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze toleruje naruszanie prawa przez organy administracji poprzez uniemożliwienie mu wykazania, iż nie jest w stanie poradzić sobie bez pomocy społecznej. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja narusza jego interes prawny do pomocy społecznej. Zarzucił, iż organy pomocy społecznej nie chcą w ogóle mu pomóc w jego krytycznej sytuacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując wniesioną skargę Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Zasiłek celowy stanowi jedną z pieniężnych form świadczeń pomocy społecznej wyszczególnionych w art. 36 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r., nr 64, poz. 593). Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy może być on przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednakże przedmiotowe świadczenie nie jest przyznawane na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy (I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz ABC 2007). Należy również podkreślić, iż rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania przyjmującego postać decyzji administracyjnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 września 2000r., sygn. akt I SA 945/00, uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Załatwiając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, organ powinien kierować się nie tylko interesem obywatela, ale także interesem społecznym oraz własnymi środkami. Organ nie jest bowiem zobowiązany do spełniania wszelkich żądań strony, lecz ma obowiązek realistycznie ocenić, czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne oraz czy bez uszczerbku dla zaspakajania innych niezbędnych potrzeb sfinansowanie to może nastąpić ze środków własnych wnioskodawcy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2007r., sygn. akt I SA/Wa 786/07). Interpretacja i ocena pojęcia " niezbędnej potrzeby bytowej" należy do organu rozstrzygającego indywidualny przypadek. Brak jest też podstaw do twierdzenia, że każdej osobie znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej przysługuje pomoc socjalna. System prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, zgodnie z zasadą subsydiarności, wysuwa obowiązek alimentacyjny (odpowiednio - wyrok SN z dnia 3 września 1998 r.- I CKN 908/97 - OSNC 3/99/53 z glosą T. Smyczyńskiego -OSP 10/99/173, akceptowany przez M. Andrzejewskiego "Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej" Zakamycze 2003 str.147 i nast.). Przepisy ustawy o pomocy społecznej precyzyjnie określają warunki przyznawania pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1. wskazanej ustawy, świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości na zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Można zatem stwierdzić, iż pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Wiąże się to z fundamentalną zasadą pomocy społecznej – zasadą subsydiarności, wyrażającą spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Zauważyć również należy, iż w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy orzekające uczyniły zadość wskazanym wymogom. Organy zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji dokonały dokładnej analizy materiału dowodowego, zgromadzonego w toku rozpatrywania licznych wniosków skarżącego o przyznanie mu świadczeń z pomocy społecznej i wyprowadziły wnioski, którym nie sposób postawić zarzutu dowolności. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji, której nie może sam podołać, a tym samym decyzja odmawiająca przyznania wnioskowanego świadczenia była w pełni uzasadniona i zgodna z obowiązującymi przepisami. Należy wskazać na cztery niezależne od siebie podstawy uzasadniające odmowę przyznania skarżącemu żądanego świadczenia, wynikające z art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 12 oraz art. 39 ust. 1 omawianej ustawy. Odnosząc się do każdej z tych podstaw, w pierwszej kolejności należy wskazać, iż przywołany wyżej przepis art. 39 ust. 1 ustawy, pozwala organom administracji publicznej czynić samodzielne ustalenia, czy zgłaszana potrzeba stanowi dla wnioskodawcy niezbędną potrzebę bytową. Organy orzekające, rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, w sposób precyzyjny i wyczerpujący wskazały, jakie są warunki i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego. Kontrolowane postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, zaś cały zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy został wnikliwie oceniony i nie można postawić zarzutu dowolności. W tej sytuacji organ odwoławczy zasadnie przyjął, że po stronie wnioskodawcy nie występuje niezaspokojona potrzeba związana z zakupem żywności wymagająca uruchomienia świadczeń z pomocy społecznej, gdyż skarżący jest w stanie we własnym zakresie przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości zaspokoić swoje niezbędne potrzeby bytowe. Tym samym kwestionowaną przez skarżącego decyzję należy uznać za prawidłową. Niezależnie od powyższego odrębną podstawę, upoważniającą do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej formy pomocy stanowił art. 11 ust. 2 i art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Przepisy te wzmacniają uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego. Pierwszy z tych przepisów jasno określa, że brak współdziałania wnioskodawcy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Kolegium precyzyjnie przedstawiło w zaskarżonej decyzji, powołując konkretne okoliczności, że skarżący postępowaniem swoim uchybił temu obowiązkowi, w szczególności poprzez niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania oraz niepodjęcie zatrudnienia, mimo że, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, miał taką możliwość, gdyby tylko wykazał się stosowną w tym zakresie inicjatywą. W istocie działania strony, zmierzające do uzyskania zatrudnienia ocenić należy jako pozorne, skoro skarżący nie wyrażał chęci przekwalifikowania, choć propozycję taką otrzymał. Drugi ze wskazanych wyżej przepisów - art. 12 omawianej ustawy, który miał zastosowanie w sprawie, pozwala organom pomocy społecznej odmówić przyznania świadczenia, w przypadku stwierdzenia dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu wnioskodawcy a jego sytuacją majątkową. Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy upoważniał organy orzekające do poczynienia takich konkluzji. Oceniając bowiem stan posiadania skarżącego oraz złożone oświadczenia odnośnie uzyskiwanego dochodu, kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów, w tym doświadczeniem życiowym oraz zasadami logicznego rozumowania, stwierdzić należy, że organy zasadnie nie dały wiary twierdzeniom J. W., iż utrzymuje się jedynie z żebrania, chodzenia po śmietnikach i pomocy innych osób. Nie budzi zastrzeżeń Sądu stanowisko organów, iż strona posiada nieujawnione źródło dochodu. Wniosek taki można wyprowadzić z faktu użytkowania przez skarżącego samochodu marki Żuk, użytkowania posiadanych maszyn i urządzeń ślusarskich, wysokości opłat za energię elektryczną zużytą w budynku w Lemanach oraz z postawy skarżącego, nacechowanej biernością. J. W. jest zdrowy i zdolny do pracy, dzięki posiadanym uprawnieniom ma szansę na zatrudnienie. Ponadto posiadając majątek przy jego odpowiednim wykorzystaniu skarżący ma możliwości we własnym zakresie wyjścia z trudnej sytuacji. Skarżący mógłby wykorzystać posiadaną nieruchomość w celu uzyskania środków na utrzymanie. Jednak nic w tym kierunku nie czyni. W ocenie Sądu zebrany w toku niniejszego postępowania materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, iż roszczeniowa postawa skarżącego nie ma uzasadnionej podstawy prawnej. J. W. jest w stanie przedsięwziąć działania, które pozwolą mu zaspokoić jego potrzeby. Jednocześnie organy pomocy społecznej powinny wspierać go w podejmowanych działaniach, a nie wyręczać. Należy w tym miejscu ponownie zaznaczyć, iż ustawa o pomocy społecznej jest ukierunkowana na udzielanie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym i nie dopuszcza wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mając możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych z własnych środków, nie czynią tego z własnej woli i wyboru. Reasumując powyższe rozważania, należy stwierdzić, iż organy administracji obu instancji rozstrzygając przedmiotową sprawę prowadziły postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych, zasadnie rozstrzygając o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. W tym stanie rzeczy, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.