II SA/Ol 304/22

Dnia 2 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2022 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z 12 stycznia 2022 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (dalej także "organ pierwszej instancji") zmienił własną, wielokrotnie zmienianą, decyzję z 25 kwietnia 2012 r., w ten sposób, że ustalił wysokość przyznanego W.K. (dalej: "skarżący") zasiłku stałego od 1 stycznia 2022 r. z 645 zł na 719 zł miesięcznie i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji zacytował treść art. 106 ust. 5, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i 4, ust. 4a, art. 9 ust. 8a ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm.), dalej jako: "ustawa". Wyjaśnił, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296), dalej jako: "rozporządzenie", które weszło w życie od 1 stycznia 2022 r., od tego dnia kryterium dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł, zaś maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi 719 zł. Dyrektor MOPS podał ponadto, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, [...], nie posiada innego dochodu, a więc nie przekracza kwoty 776 zł, stanowiącej kryterium dochodowe, ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Wysokość zasiłku stałego ustalono zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 776 zł a dochodem osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 719 zł i niższa niż 30 zł miesięcznie. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący zarzucił, że podwyżka przyznanego zasiłku stałego jest za niska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium") decyzją z 10 marca 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśniło w uzasadnieniu, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 719 zł miesięcznie. Natomiast na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a i 91, przysługuje m.in. osobie samotnie gospodarującej, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 776 zł. Kolegium zaznaczyło, że przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące przyznawania zasiłku stałego, są bezwzględnie obowiązujące i nie przewidują żadnych możliwości ustalania przez organ prawa do tej pomocy w oparciu o inne kryteria, poza przewidzianymi w art. 37 ust. 1 ustawy. Osobista sytuacja beneficjenta pomocy społecznej ustalana jest wyłącznie na podstawie przesłanek, o których mowa w tym przepisie. Z tych względów organ, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, nie może kierować się zasadami sprawiedliwości społecznej i słusznym interesem prawnym strony. Trudna sytuacja zdrowotna wnoszącego o zasiłek stały, jego ogólna kondycja materialna, osobiste poczucie krzywdy lub niezadawalająca wysokość udzielonego skarżącemu wsparcia, nie są czynnikami, które mogą być brane przez organy pod uwagę przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego. W tej mierze organy są związane przepisami prawa, które nie pozwalają na uwzględnianie takich okoliczności. W konsekwencji, jedynie spełnienie przez wnioskodawcę kryteriów ustawowych skutkować może przyznaniem zasiłku stałego i to w określonej wyraźnie przez ustawę wysokości. Kolegium zaznaczyło, że zaskarżona decyzja jest decyzją na korzyść strony, gdyż wysokość zasiłku stałego została zwiększona z kwoty 645 zł na kwotę 719 zł miesięcznie. W złożonej skardze skarżący zarzucił, że Kolegium nierzetelnie i niemerytorycznie rozpoznało jego sprawę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa regulujących kwestię przyznawania zasiłku stałego, którego wysokość skarżący zakwestionował. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm.), dalej jako: "ustawa", zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W sprawie nie jest sporne, że skarżący jest osobą [...] i nie posiada innego dochodu. Jego dochód nie przekracza więc kryterium dochodowego wynoszącego 776 zł, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, przewidującego, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł. Podkreślić należy, że ustawodawca przewidział w art. 37 ust. 2 pkt 1, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 719 zł miesięcznie. Skarżącemu przyznano więc zasiłek stały w maksymalnej wysokości przewidzianej w ustawie. Prawidłowo wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że organy pomocy społecznej nie mają możliwości przyznawania przedmiotowego zasiłku w dowolnej kwocie, gdyż są związane obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie jest bowiem decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania, jak i co do jego wysokości. Właściwy organ administracji publicznej nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczenia, gdyż jego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osoby samotnie gospodarującej lub osoby pozostającej w rodzinie wszystkich warunków wynikających z art. 37 ust. 1 ustawie. Skoro sposób, w jaki powinna zostać ustalona wysokości zasiłku stałego, został określony bezpośrednio w ustawie, to organy administracji nie mogą ustalać go w innej wysokości z uwagi na takie okoliczności, jak trudna sytuacja materialna wnioskodawcy czy jego oczekiwania dotyczące wysokości tego świadczenia. W kwestii tej organy muszą kierować się wskazaniami wynikającymi z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy. Orzekające w sprawie organy administracji nie naruszyły art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. Przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, z późn. zm.), wobec uznania za konieczne rozpoznania sprawy w związku z obowiązkiem terminowego rozpoznania spraw, istnieniem zagrożenia dla życia i zdrowia stron oraz brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość.