II SA/Ol 305/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2004 sprawy ze skargi M. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich: I) uchyla zaskarżoną decyzję II) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. II SA/Ol 305/04 Uzasadnienie M. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie z mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z 3 lutego 1976 r. (rozszerzonych 15 lutego 1984 r.) z tytułu utrwalenia władzy ludowej w okresie od 24 października 1944 r. do 31 grudnia 1948 r. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją z dnia 6 sierpnia 2001 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia 19 września 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił M. S. uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia 19 września 2001 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że wniosek M. S. o zachowanie uprawnień kombatanckich nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu swej decyzji organ podał, że: zainteresowany podnosił, iż od lipca 1944 r. do 23 października 1944 r. brał udział w zgrupowaniu militarnym w strefie przyfrontowej. Na tę okoliczność przedstawił oświadczenia dwóch świadków B. K. i P. Z. Z ich oświadczeń wynika, że M. S. był członkiem zgrupowania militarnego zorganizowanego przez Armię Krajową po wyzwoleniu S. Zgrupowanie to miało na celu utrzymanie porządku, bezpieczeństwa publicznego i zabezpieczenia mienia społecznego. Działalność ta trwała od lipca 1944 r. do października 1944 r. W dniu 24 października 1944 r. zgrupowanie to zostało wcielone do organów Milicji Obywatelskiej. Organ podkreślił, iż zainteresowany sam twierdzi, iż był uczestnikiem zgrupowania militarnego utworzonego przez członków Armii Krajowej, a nie zaprzysiężonym członkiem tej organizacji. W ocenie organu zainteresowany nie wchodził w skład Armii Krajowej i nie pełnił służby w organizacji. Udział w ugrupowaniach paramilitarnych czy samozwańczych oddziałach samoobrony zgodnie z przepisami ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach jak również zgodnie z orzecznictwem nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Do M. S. nie ma więc zastosowania przepis art. l ust 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, wedle którego za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 - 1945 r. Dalej organ stwierdził, że w konsekwencji nie budzi wątpliwości fakt, że M. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalenia władzy ludowej w ramach służby w Milicji Obywatelskiej. Wskazane okoliczności zgodnie z treścią dyspozycji przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowią podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Jednocześnie organ podkreślił, że M. S. w żaden sposób nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści art. 25 ust 2 pkt 2 zdanie 2 ustawy o kombatantach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił jej: naruszenie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, bowiem wskutek wydania decyzji przez Kierownika Urzędu utrzymującej w mocy poprzednią decyzję (po uprzednim uchyleniu decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny) został on pozbawiony przysługujących mu uprawnień do ponownego rozpoznania sprawy przez ten sam organ, wynikających z kpa. Poza tym skarżący zarzuca, że organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mającego wpływ na wynik postępowania, w tym art. 7 i 77 § l kpa poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez nie zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Naruszono też w ocenie skarżącego przepisy prawa materialnego tj ustawę o kombatantach poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Uważa, że jego udział w zgrupowaniu militarnym w okresie lipiec 1944 - 23 październik 1944 r. jest wystarczającą przesłanką do uzyskania uprawnień kombatanckich na podstawie cytowanej ustawy. Uważa, że organ powinien z urzędu ustalić czy w okresie działalności w tym ugrupowaniu był poddany czy też wykonywał rozkazy wojskowe. Poza tym przepisy ustawy należy stosować w kontekście jej preambuły i w tenże sposób dokonywać wykładni celowościowej. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Nie ulega wątpliwości, że działalność skarżącego w czasie służby w Milicji Obywatelskiej nie daje podstaw do utrzymania uprawnień kombatanckich przez M. S. Jednak zgodnie z art. 25 ust 2 pkt 2 zd 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 póz. 950 ze zm.) uprawnienia kombatanckie zachowują osoby, które uprawnienia kombatanckie uzyskały z innych tytułów określonych w ustawie. Tytuły te wynikają, z art. l tej ustawy. Skarżący jako podstawę nabycia tych uprawnień wskazuje uczestnictwo w zgrupowaniu militarnym w okresie lipiec - 23 październik 1944 r. Organ administracyjny bez szczegółowego wyjaśnienia okoliczności i ustalenia stanu faktycznego uznał, że działalności skarżącego w tym ugrupowaniu nie można zakwalifikować jako działalności kombatanckiej wskazanej w art. l ust 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. W ocenie Sądu stwierdzenie to jest, co najmniej przedwczesne. Słusznie, bowiem zarzuca skarżący, że organ naruszył art. 7 i 77 § l kpa, z których wynika że organy administracji w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy art. l ust 2 ustawy o kombatantach określają szereg stanów faktycznych, które należy uznać za działalność kombatancką. W tej sytuacji organ powinien ustalić wszelkie możliwe do odtworzenia okoliczności dotyczące udziału skarżącego w zgrupowaniu militarnym w okresie lipiec - 23 października 1944 r., w szczególności czy składał przysięgę, czy był poddany czy też wykonywał rozkazy, jaką pełnił rolę w tym zgrupowaniu, czy uczestniczył w akcjach zbrojnych, jaki charakter miało to zgrupowanie, jaki był cel jego działalności, przez kogo zostało utworzone i jaka była jego struktura organizacyjna oraz jakie faktycznie działania przeprowadziło to zgrupowanie do czasu wcielenia go do Milicji Obywatelskiej. To dopiero pozwoli na właściwą ocenę tego czy działalność skarżącego w powyższym okresie jest działalnością wskazaną w art. l ust 2 ustawy o kombatantach a w szczególności w punktach 3 i 5. Przy czym jak to słusznie twierdzi skarżący przy wykładni pojęć zawartych w art. l ustawy należy mieć na uwadze treść jej preambuły. Reasumując należało uznać, że organ administracyjny wydający zaskarżoną decyzję naruszył cytowane wyżej przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem niedokładne ustalenie stanu faktycznego nie pozwoliło prawidłowo ocenić czy skarżący nabył uprawnienia kombatanckie na innej podstawie niż jako tzw. "utrwalacz władzy ludowej". Przy ponownym rozpoznaniu sprawy koniecznym będzie przesłuchanie świadków i skarżącego na wyżej wskazane okoliczności. Dodatkowo należy stwierdzić, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego cytowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniom organu administracji, zostało wydane w oparciu o odmienny stan faktyczny, a kwestią służby w paramilitarnych samozwańczych oddziałach samoobrony Sąd zajął się tam jedynie marginalnie, nie uzasadniając swego stanowiska. Dlatego orzeczenie to nie może przesądzać oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Na marginesie należy jedynie podnieść że w sprawie nie pozbawiono skarżącego uprawnień do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Bowiem Naczelny Sąd Administracyjny uchylił tylko zaskarżoną decyzję, zatem od wydanej ponownie decyzji przysługiwała skarga do Sądu a nie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § l pkt l a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 152 tej ustawy orzekł że decyzja ta nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku a w oparciu o art. 200 tej ustawy zasądzono na rzecz skarżącego koszty postępowania.