II SA/Ol 306/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie radcy prawnego. We wniosku z dnia 3 maja 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, T. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu odniósł się do przedmiotu skargi. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W rubryce nr 7.1. wykazał dom oraz nieruchomość rolną, w rubryce nr 7.2.2. – samochód o wartości ok. "[...]" (rok prod. "[...]"), natomiast w rubryce nr 10 – dochody netto: własny z tytułu renty w kwocie "[...]" oraz żony z tytułu działalności gospodarczej w kwocie "[...]" i z tytułu "gospodarstwo rolne" w kwocie ok. "[...]". W rubrykach nr 8, 9 i 11 dodał, iż żona "podjęła działalność gospodarczą "[...]"" od "[...]" 2011 r. On sam zawiesił działalność gospodarczą do dnia "[...]" 2012 r. ze względu na niskie obroty. "[...]". Wskazał również ponoszone miesięczne wydatki – leki 50 zł, energia i woda 100 zł, gaz 50 zł. Do przedmiotowego wniosku skarżący załączył kopie: decyzji o przyznaniu renty oraz w nawiązaniu do przedmiotu skargi pisma Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego żony oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do nieruchomości rolnej i samochodu) i finansowej (w zakresie odnoszącym się do zawieszonej przez niego działalności gospodarczej oraz prowadzonej przez jego żonę działalności gospodarczej i rolniczej, ponoszonych przez małżonków wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia 28 maja 2012 r., w którym wskazał, iż nieruchomość rolna to użytki rolne o powierzchni "[...]", wykorzystywane głównie jako łąka i pod uprawę mieszanki. W zakresie prowadzonej przez żonę działalności rolniczej podniósł, iż ze względu na stan zdrowia nie może ona wykonywać ciężkich prac fizycznych, stąd z dniem podjęcia działalności gospodarczej KRUS wyłączył ją z ubezpieczenia społecznego rolników. Oświadczył również, iż żona nie otrzymywała żadnych dotacji i płatności z tego tytułu. W zakresie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej wskazał, iż obrót wyniósł w styczniu 2012 r. – "[...]", w lutym – "[...]", w marcu – "[...]" ("[...]"), w kwietniu – "[...]". Od "[...]" 2012 r. żona jest na zwolnieniu lekarskim. Skarżący załączył jednocześnie PIT-"[...]" żony za 2011 r. Odnośnie działalności gospodarczej prowadzonej przez siebie wskazał, iż załącza wniosek "[...]" o jej zawieszenie z dnia "[...]" 2011 r. "do nadal" oraz swój PIT-"[...]" za 2011 r. Oświadczył, iż stan zdrowia nie pozwala mu na prowadzenie działalności gospodarczej, a ponadto nie są wciąż wyjaśnione przez ZUS "sprawy emerytalno-rentowe". Załączył również kopię dowodu rejestracyjnego samochodu marki "[...]", rok prod. "[...]" i stwierdził, iż jest on wykorzystywany głównie w celu dojazdów na leczenie i rehabilitację. Wskazał ponadto wysokość ponoszonych wydatków: na wyżywienie – ok. 10 zł dziennie ("Warzywa, owoce, ziemniaki i inne mamy z własnego gospodarstwa"), stałe leki – 16,80 zł miesięcznie i samochód – ok. 100 zł miesięcznie. Załączył również kopie dokumentów dotyczących stanu zdrowia jego żony i potwierdzających fakt ponoszenia wydatków na leki. Oświadczył, iż posiada nadal rachunek bankowy, na którym jednak z chwilą zawieszenia działalności gospodarczej nie ma żadnych wpływów i wypłat. Do przedmiotowego pisma, skarżący załączył kopie: wyciągów z rachunku własnego za "[...]" i za "[...]" 2011 r. oraz żony za okres od 9 marca 2012 r. do 2 maja 2012 r., przekazów pocztowych renty, a ponadto zaświadczenia KRUS o podleganiu żony ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik w okresie od "[...]" do "[...]" 2011 r. oraz zaświadczenia z dnia "[...]" 2011 r. o figurowaniu małżonków w ewidencji podatkowej jako właściciele gospodarstwa rolnego o wykazanej w piśmie powierzchni. Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ppsa, skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje jedynie kwestia ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie też do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, skarżący pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, nie przedłożył wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, a to uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej jego i jego żony. Wskazać należy, iż pomimo wezwania do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy przedłożył on jedynie wyciągi z rachunku bankowego żony za okres ostatnich dwóch miesięcy, nie przedłożył natomiast wyciągów z własnego rachunku bankowego za żądany okres. Wskazał wprawdzie, iż na rachunku tym brak jest jakichkolwiek wpływów i wypłat od czasu zawieszenia działalności, jednakże brak przeprowadzania jakichkolwiek operacji na tym rachunku nie usprawiedliwia nieprzedłożenia wyciągów z tego rachunku szczególnie, że nie oznacza to braku posiadania na tym rachunku jakichkolwiek środków. Skarżący przedłożył wprawdzie wyciąg z rachunku bankowego za "[...]" 2011 r., na którym uwidocznione zostało jego saldo, jednakże jak sam oświadczył na rachunku tym nie było wpływów i wypłat dopiero od chwili zawieszenia działalności gospodarczej, czyli od dnia "[...]" 2011 r. W tej sytuacji, stwierdzić należy, iż to, że skarżący mimo wezwania nie przedkłada wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie i żonę rachunków bankowych za żądany okres czyni niemożliwym stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że nie dysponuje on jakimikolwiek środkami zgromadzonymi na tych rachunkach, które mógłby przeznaczyć na sfinansowanie kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony. Wybiórcze przedstawienie wyciągów z rachunków bankowych pozbawia tym samym możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego. Dodatkowo stwierdzić należy, iż skarżący mimo wezwania nie przedłożył ponadto dodatkowego oświadczenia wskazującego wysokość rzeczywistych przychodów i dochodów uzyskanych przez jego żonę z tytułu działalności rolniczej w 2011 r. i w 2012 r. Wskazał jedynie, iż wraz z podjęciem działalności gospodarczej została ona wyłączona z ubezpieczenia społecznego rolników, co nastąpiło jednak dopiero z dniem "[...]" 2011 r. Nie ustosunkował się również do wykazanych w formularzu wniosku dochodów z tego tytułu uzyskiwanych w roku bieżącym w kwocie ok. "[...]" oraz ich nie udokumentował. Nie złożył także dodatkowego oświadczenia o wysokości przychodów i dochodów uzyskanych przez jego żonę z tytułu działalności gospodarczej w 2011 r. i w 2012 r. oraz dokumentów potwierdzających wysokość wykazanego w formularzu wniosku dochodu z tego tytułu w kwocie "[...]". Do pisma procesowego z dnia 28 maja 2012 r. załączył wprawdzie PIT-"[...]" za 2011 r., jednakże "[...]", także w dodatkowym oświadczeniu wskazał jedynie "obrót" za miesiące od stycznia do kwietnia 2012 r., w stosunku do którego można stwierdzić jedynie, iż wielokrotnie przekracza wysokość dochodu wykazanego w formularzu. Skarżący nie wskazał również ani planowanej daty podjęcia prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, którą zgodnie z formularzem wniosku zawiesił do dnia "[...]" 2012 r., a która zgodnie z dodatkowym oświadczeniem jest zawieszona nadal, ani wysokości spodziewanych miesięcznych dochodów po jej podjęciu. Dodatkowo wątpliwości budzi kwestia wchodzących w skład majątku skarżącego samochodów – w formularzu wniosku skarżący wykazał bowiem samochód rocznik "[...]" (o wartości ok. "[...]") podczas, gdy do pisma procesowego załączył kopię dowodu rejestracyjnego samochodu rocznik "[...]", który jak można sądzić mając na uwadze jego markę i rok produkcji ma wartość wyższą od wykazanej w formularzu. W świetle powyższego, wobec braku przedłożenia wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz wykazanych rozbieżności w oświadczeniach skarżącego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, jak kształtuje się rzeczywista sytuacja materialna skarżącego i jego żony oraz stwierdzenie z całą pewnością, że nie pozwala ona na poniesienie kosztów postępowania związanych z ustanowieniem radcy prawnego bez uszczerbku koniecznego dla nich utrzymania. Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Nieujawnienie przez niego sytuacji materialnej jego 2-osobowej rodziny w pełnym zakresie uniemożliwia tym samym podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.