II SA/Ol 306/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T.K. na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 19 grudnia 2011 r., nr "[...]" postanawia przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. T.K. złożył skargę na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 19 grudnia 2011 r. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniesioną skargę. W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych i ustanowieniu radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2012 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz nie wyjaśnił wykazanych rozbieżności w złożonych oświadczeniach. W tej sytuacji nie było możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, jak kształtuje się rzeczywista sytuacja materialna skarżącego i jego żony oraz stwierdzenie z całą pewnością, że nie pozwala ona na poniesienie kosztów postępowania związanych z ustanowieniem radcy prawnego bez uszczerbku koniecznego dla nich utrzymania. Referendarz podał, że skarżący przedłożył jedynie wyciągi z rachunku bankowego żony za okres ostatnich dwóch miesięcy, nie przedłożył natomiast wyciągów z własnego rachunku bankowego za okres trzech miesięcy, wskazując tylko, że na rachunku tym brak jest jakichkolwiek wpływów i wypłat od czasu zawieszenia działalności. Skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego za styczeń 2011 r., na którym uwidocznione zostało jego saldo, jednak na rachunku tym nie było wpływów i wypłat od chwili zawieszenia działalności gospodarczej, czyli od dnia 24 maja 2011r. Ponadto, mimo wezwania skarżący nie przedłożył dodatkowego oświadczenia wskazującego wysokość rzeczywistych przychodów i dochodów uzyskanych przez jego żonę z tytułu działalności rolniczej i działalności gospodarczej w 2011 r. i 2012 r. Nie ustosunkował się również do wykazanych dochodów z tytułu działalności rolniczej, uzyskiwanych w roku bieżącym w kwocie ok. 100 zł i dochodu z działalności gospodarczej oraz nie udokumentował ich. Do pisma procesowego z dnia 28 maja 2012 r. załączył PIT-28 za 2011 r., z którego wynika jedynie wysokość przychodu. Skarżący nie wskazał również planowanej daty podjęcia prowadzonej działalności gospodarczej, którą zgodnie z formularzem wniosku zawiesił do dnia 24 maja 2012 r., ani wysokości spodziewanych miesięcznych dochodów po jej podjęciu. Ponadto, w formularzu wniosku skarżący wykazał samochód rocznik 1992 (o wartości ok. 10.500 zł), podczas gdy do pisma procesowego załączył kopię dowodu rejestracyjnego samochodu z 2002 r. W złożonym sprzeciwie skarżący podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały. Stwierdził, że nie stać go na opłacenie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Stwierdził, że prowadzona przez ZUS egzekucja z renty dowodzi braku środków na rachunku bankowym. Wyjaśnił, że omyłkowo podał datę produkcji samochodu 1992 r. zamiast 2002 r. i podniósł, że pojazd ten wymagał znacznych nakładów w celu wyremontowania go i rzeczywiście ma zadeklarowaną wcześniej wartość. Stwierdził ponadto, że na wezwanie nadesłał wyciągi z rachunków bankowych, które miał w posiadaniu. Bank nie przesyła mu wyciągów z rachunku i w tym celu musiałby jechać do Białegostoku, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Podniósł, że dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 100 zł to przeciętny miesięczny dochód uzyskiwany z 1 ha posiadanych gruntów rolnych. Zarzucił, że nie uwzględniono, iż na leki wydaje miesięcznie 50 zł, a nie 16,80 zł, gdyż jest to kwota wydatkowania tylko na leki na jedno z kilku schorzeń, na które cierpi. Podniósł ponadto, że zamierza wnieść skargę kasacyjną, a nie zna prawa. Dodał, że nie jest w stanie sam pisać i w tym zakresie korzysta z pomocy żony. Do sprzeciwu skarżący załączył kopie orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności z dnia 12 grudnia 2005 r., oświadczenie żony o uzyskiwanych dochodach z działalności gospodarczej, oświadczenie skarżącego dotyczące opłacania składek do ZUS z tytułu działalności gospodarczej, zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącego z dnia 20 marca 2012 r. i kartę informacyjną z wizyty lekarskiej z dnia 18 stycznia 2012 r. oraz kopie wyroku WSA w Białymstoku z dnia 16 marca 2006 r., i postanowienie Wojewody P. z dnia 28 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wobec czego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpatrzeniu. Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a., skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Wobec tego przedmiotem rozstrzygnięcia pozostaje kwestia ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Co do zasady w postępowaniu sądowym strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Przyznanie prawa pomocy winno być zatem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia odstępstwo od generalnej reguły. W myśl bowiem z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając sytuację finansową skarżącego Sąd uznał, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym przyznanie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie posiadają dom, nieruchomość rolną (o pow. 1,5234 ha) i samochód "[...]", o wartości ok. 10.500 zł (rok prod. 2002). Rodzina uzyskuje miesięcznie dochód w kwocie netto 540,79 zł z tytułu renty skarżącego, 400 zł z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę i ok. 100 zł - dochód z gospodarstwa rolnego. Skarżący oświadczył, że żona nie otrzymała żadnych dotacji i płatności z tytułu działalności rolniczej, zaś w okresie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, w zakresie "[...]", obrót wynosił w styczniu 2012 r. 1.215 zł, w lutym - 2.473 zł, w marcu - 0 (w związku z chorobą żona otrzymała świadczenie chorobowe w kwocie 215,80 zł), w kwietniu - 1.538 zł, zaś dochód kształtował się na poziomie ok. 25 % tych kwot. Wyjaśnił, że od 17 maja 2012 r. żona jest na zwolnieniu lekarskim. Comiesięczne wydatki rodziny to koszt zakupu leków (50 zł), opłaty za energię elektryczną, wodę i gaz (łącznie 150 zł), koszty utrzymania samochodu (100 zł), wykorzystywanego głównie na dojazdy na leczenie i rehabilitację. Wydatki na wyżywienie określił na kwotę ok. 10 zł dziennie, gdyż część produktów rodzina uzyskuje z własnego gospodarstwa. W ocenie Sądu skarżący wykazał, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego. Z uzyskiwanego dochodu nie jest w stanie wygospodarować kwoty niezbędnej do samodzielnego ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W konsekwencji Sąd uznał, że zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, obejmującym przyznanie radcy prawnego. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.