II SA/Ol 306/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosków G.L. i J.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi G.L. i J.G. na decyzję Wojewody W. z dnia 12 lutego 2013 r., nr "{...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia przyznać wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego . Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 306/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę G.L. i J.G. na decyzję Wojewody W. z dnia 12 lutego 2013 r., w przedmiocie pozwolenia na budowę. Do pisma z dnia 26 lipca 2013 r., w którym skarżący, będący małżonkami, ujawnili zamiar złożenia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku, załączony został urzędowy formularz PPF, w którym skarżących wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części oraz o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Postanowieniami z dnia 4 marca 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówiła przyznania skarżącym prawa pomocy. Przesłanką odmowy uwzględnienia wniosku była ocena, że skarżący nie złożyli, na wezwanie z dnia 30 stycznia 2014 r., wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Referendarz sądowy nie zanegowała twierdzenia, że sytuacja materialna skarżących może być rzeczywiście trudna i może uzasadniać przyznanie prawa pomocy. Wskazała jednak, że zaniechanie przedłożenia wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych uniemożliwiło podjęcie korzystnego dla skarżących rozstrzygnięcia. W złożonym sprzeciwie skarżący stwierdzili, że bezzasadnie odmówiono im przyznania prawa pomocy, gdyż wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi kasacyjnej i opłacenia profesjonalnego pełnomocnika. Wywiedli, że ich dochód jest w granicach minimum socjalnego i nie są w stanie poczynić odpowiednich oszczędności. Zarzucili, że odmową przyznania prawa pomocy naruszono ich prawo dostępu do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegaj ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Co do zasady w postępowaniu sądowym strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Przyznanie prawa pomocy winno być zatem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia odstępstwo od generalnej reguły. W myśl bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ma miejsce, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) i obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Oceniając sytuację finansową skarżących Sąd uznał, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów złożonych przez skarżących wynika, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, a ich jedyny dochód stanowi emerytura skarżącego w wysokości 1.651,51 zł netto. Majątek rodziny stanowi natomiast nieruchomość rolna (użytki rolne o pow. "[...]"), dom (o pow. "[...]"), samochód osobowy marki "[...]"), stary sprzęt rolniczy oraz "[...]". Jak wyjaśnili skarżący, kozy są stare i nie znajdują na nie nabywców. Gospodarstwo rolne nie przynosi dochodów i nie uprawnia do otrzymywania dopłat, a dom i zabudowania gospodarcze wymagają kapitalnego remontu. Skarżący ponoszą wydatki na: zakup energii elektrycznej, opłaty za telefon, wywóz śmieci – ok. 200 zł miesięcznie; utrzymanie samochodu: paliwo – ok. 200 zł miesięcznie oraz koszt ubezpieczenia i przeglądu technicznego – ok. 500 zł rocznie; prowadzenie gospodarstwa i chowu kóz – ok. 600-700 zł rocznie. Podnieśli również, że skarżąca zalega z opłatą do KRUS w wysokości 375 zł (opłata kwartalna) i wystąpiła o jej rozłożenie na raty. Ponadto skarżący musi ponieść wydatki na zakup protezy, aparatu słuchowego i okularów. W ocenie Sądu skarżący wykazali, że nie mają realnych możliwości finansowych poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego. Z uzyskiwanego stałego dochodu nie jest obiektywnie możliwe wygospodarowanie kwoty niezbędnej do pokrycia kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika za sporządzenie skargi kasacyjnej, które jak ustalili skarżący musieliby uiścić w kwocie ok. 2.000 zł. W konsekwencji Sąd uznał, że zachodzą przesłanki do przyznania skarżącym prawa pomocy w powyższym zakresie. Sąd uznał jednocześnie, że skarżący będą w stanie wygospodarować z własnych zasobów kwotę niezbędną do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, który zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 z późn. zm.), wynosi 250 zł. Skarżący mają bowiem stały, choć niewielki, dochód, a już w piśmie procesowym z dnia 27 lipca 2013 r. oświadczyli, że na pokrycie kosztów sądowych mogliby wygospodarować część dochodu w kwocie równej wynagrodzeniu profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.