II SA/Ol 306/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku G.L. i J.G. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 306/14 poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G.L. i J.G. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia 12 lutego 2013 r., nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał G.L. i J.G. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody "[...]" z dnia 12 lutego 2013 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę. Okręgowa Izba Radców Prawnych w O. pismem z dnia 11 kwietnia 2014 r. poinformowała, że w ramach przyznanego prawa pomocy wyznaczyła radcę prawnego M.W. pełnomocnikiem skarżących. W dniu 5 maja 2014 r. skarżący zwrócili się do Sądu o wyegzekwowanie od Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. realizacji przyznanego im prawa pomocy. Podnieśli m.in., że OIRP tylko pozornie wyznaczyła im pełnomocnika, gdyż wyznaczony radca prawny nie specjalizuje się w takich sprawach, jak objęta ich skargą, a sporządzona przez tego pełnomocnika skarga kasacyjna nie może być uznania za taki środek odwoławczy. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 6 maja 2014 r. pouczono skarżących, że Wojewódzki Sąd Administracyjny może jedynie przyznać prawo pomocy, obejmujące między innymi ustanowienie radcy prawnego, a następnie zwrócić się do właściwej okręgowej izby radców prawnych o jego wyznaczenie. Konkretną osobę posiadającą uprawnienia do realizacji przyznanego prawa pomocy przydziela natomiast izba radców prawnych. Ewentualne zastrzeżenia dotyczące poprawności postępowania wyznaczonego w sprawie radcy prawnego i jego kwalifikacji należy więc kierować wyłącznie do Okręgowej Izby Radców Prawnych w O., gdyż sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny pełnomocnika wyznaczonego w ramach przyznanego prawa pomocy. Skarżący wnioskiem z dnia 9 maja 2014 r. zwrócili się m.in. o zmianę postanowienia Sądu z dnia 14 marca 2014 r., którym przyznano im prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego przez ustanowienie im adwokata. Podnieśli w uzasadnieniu, że Okręgowa Izba Radców Prawnych w O. nie wykonała należycie swoich obowiązków, gdyż wyznaczyła osobę, która nie zajmuje się takimi sprawami, jak z ich skargi, a ponadto nie występuje przed sądem administracyjnym. Ocenili, że w zarządzeniu Przewodniczącej Wydziału II nie ustosunkowano się do istoty sprawy, a ponadto błędnie przyjęto, że skutecznie wyznaczono im pełnomocnika z urzędu. Skarżący stwierdzili, że skoro Sąd uchyla się od wyegzekwowania od OIPR właściwej realizacji postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, to zasadny jest ich wniosek o zmianę postanowienia WSA z 14 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwaną dalej p.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżane, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji postanowienia wydanego w przedmiocie prawa pomocy pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści niż uprzednio wydane (zob. B.Dauter, w: B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 467; NSA w postanowieniach z 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 106/08; z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FZ 291/09 i z 5 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 841/10). Bez zmiany okoliczności sprawy wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone. Postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r. Sąd przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Jednocześnie, prawo to nie zostało skarżącym cofnięte na podstawie art. 249 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że w toku całego postępowania sądowego skarżący mogą korzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, bez ponoszenia kosztów jego wynagrodzenia i wydatków. Skarżący zażądali zmiany przyznanego im prawa pomocy przez ustanowienie adwokata w miejsce radcy prawnego. Należy stwierdzić, że nie powołali oni żadnych nowych istotnych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 14 marca 2014 r., gdyż jako przesłankę zmiany postanowienia wskazali niezadowolenie z wyznaczonego im przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w O. - radcy prawnego z urzędu. Podkreślenia wymaga, że w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego), w sytuacji gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań lub w ocenie strony nie działał zgodnie z jej interesem. Wyznaczenie adwokata (radcy prawnego) z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności np. sporządzenie skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (radcy prawnego). W powyższej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) z urzędu, gdyż przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (zob. postanowienia NSA: z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II FZ 303/13; z dnia 4 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1352/07; z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt II FZ 207/06; z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05). Dodać należy, że kognicja sądu sprowadza się wyłącznie do przyznania stronie prawa pomocy, po pozytywnym rozpatrzeniu jej wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF. Konkretny pełnomocnik wyznaczany jest natomiast, na wniosek sądu, przez właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, o czym stanowi wprost art. 253 p.p.s.a. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to swoje zastrzeżenie powinna zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci ustanowienia innego pełnomocnika. Sposób reprezentacji i współpracy pełnomocnika ze skarżącym nie podlega bowiem kontroli sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 §1 i § 3 p.p.s.a. oraz art. 165 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.