II SA/Ol 311/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Hanna Raszkowska Irena Szczepkowska (spr.) Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2004 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości: I) uchyla zaskarżoną decyzję; II) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. D. O. wystąpił dnia 17 lipca 2003 r. do Prezydenta Miasta z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez niego prawa własności nieruchomości gruntowej (działka nr 507) znajdującej się w jego użytkowaniu wieczystym, zabudowanej budynkiem mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość, opisanej w księdze wieczystej Nr "[...]" prowadzonej przez Sąd Rejonowy w E. "[...]" Wydział Ksiąg Wieczystych, na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U.Nrll3,poz. 1209). Prezydent Miasta decyzją z dnia 27 stycznia 2004 r., nr: "[...]"wydaną z powołaniem się na przepis art. l ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) odmówił stwierdzenia nabycia przez użytkownika wieczystego D. O. prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w E. przy ul. C. o pow. 0,0493 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 507 obręb 18, stanowiącej własność Gminy Miasto. Organ I instancji odmawiając uwzględnienia wniosku podnosił, że ustawowym warunkiem nabycia prawa własności nieruchomości jest, aby ta sama osoba była użytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu 24 października 2001 r. identycznej nieruchomości. Organ stwierdził, iż wnioskodawca nie nabył uprawnień do nabycia prawa własności na mocy art. l ust. l powołanej ustawy wskazując, że z aktu notarialnego Rep. "[...]" wynika, że prawo użytkowania wieczystego wskazanej we wniosku nieruchomości gruntowej D. O. nabył w dniu 25 września 2002 r. Następnie stwierdzono, że rozważając możliwość nabycia własności na podstawie art. l ust. 2 ustawy należy wziąć pod uwagę, że przepis wymaga, aby nieruchomość w obu datach była identyczna, zarówno pod względem przedmiotowym jak i podmiotowym. Organ wskazał, że z treści § l notarialnej umowy darowizny Rep. "[...]" z dnia 30 marca 2001 r. zawartej pomiędzy P. G. a R. G., wynika że w dniu 26 maja 1990 r. współużytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości w udziałach po l/2 części byli P. G. i R. G. Wyżej wymienioną umową darowizny w dniu 30 marca 2001 r. P. G. darował swój udział bratu R. G. Na tej podstawie organ wywiódł, że w obu wskazanych w ustawie datach użytkownikami wieczystymi nie były te same osoby i z tych względów uznał, że brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nabycia przez wnioskodawcę własności nieruchomości na podstawie art. l ust. 2 powołanej ustawy. Od powyższej decyzji D. O. wniósł odwołanie argumentując, że przyjęta przez organ I instancji teza, że ustawowym warunkiem nabycia z mocy prawa nieruchomości jest, aby ta sama ta sama osoba była użytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. identycznej nieruchomości, nie wynika z przepisów powołanej ustawy i jest jedynie dowolną interpretacją organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia 15 marca 2004 r. nr "[...]" utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Po przytoczeniu treści art. l ust. l i ust. 2 wskazanej wyżej ustawy organ II instancji stwierdził, że w jego ocenie z porównania treści obu zapisów i z ich wykładni gramatycznej wynika, że uprawnienie do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości wymienionych w art. l ust. l przysługuje wyłącznie osobom będącym użytkownikami wieczystymi w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001 r. łącznie oraz ich następcom prawnym. Organ wskazując, iż pojęcie sukcesji prawnej dotyczy nabycia prawa pochodnego podniósł, iż przy tego rodzaju nabyciu znaczenie ma zależność prawna prawa nabywcy (następcy prawnego) od prawa poprzednika. Skuteczność więc nabycia prawa zależna jest od tego, czy takie prawo przysługiwało poprzednikowi prawnemu. Zdaniem organu II instancji o następstwie prawnym skarżącego w rozumieniu ustawy możnaby było mówić w odniesieniu do udziału R. G., nie jest natomiast możliwym nabycie prawa własności nieruchomości w części odpowiadającej udziałowi R. G., gdyż wskutek takiego orzeczenia skarżący byłby jednocześnie właścicielem udziału w nieruchomości, będąc jednocześnie użytkownikiem wieczystym co do pozostałego udziału, co w świetle art. 231 § l kodeksu cywilnego nie jest dopuszczalne. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł D. O. wnosząc o uchylenie obu decyzji. W uzasadnieniu skargi zarzucił organom orzekającym w niniejszej sprawie, że w sposób nieuzasadniony i z pokrzywdzeniem składającego skargę interpretują zapisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Podnosząc m.in., że organy obu instancji pomijają użyte w art. l ust. l przytaczanej ustawy określenie "użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi" D. O. i wskazał, że w dniu 26 maja 1990 r. współużytkownikiem nabytej przez niego nieruchomości był R. G., a w dniu 24 października 2001 r. był jej użytkownikiem wieczystym. Dlatego też, w jego ocenie, spełnia wszystkie wymogi ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa materialnego na skutek błędnej wykładni art. l ust. l w zw. z ust. 2 tego artykułu ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209). Z art. l ust. 2 powołanej ustawy wynika, że prawo własności nieruchomości z mocy prawa nabywają następcy osób wymienionych w ust. l tego przepisu, czyli osób będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub w współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Obie przesłanki, odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego, muszą był spełnione łącznie. To zaś oznacza, że prawem nabycia prawa własności nieruchomości określonych przepisem, ustawodawca obejmuje tylko osoby fizyczne i to pod warunkiem, że w dniu 26 maja 2001 r. były użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi i są nimi w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 24 października 2001 r. Musi być przy tym zachowana tożsamość tych osób, to znaczy ta sama osoba najpóźniej w dniu 26 maja 1990 r. uzyskała status użytkownika wieczystego lub współużytkownika wieczystego i ta sama osoba jest nim nadal w dniu 24 października 2004 r. Z powyższego wynika, że następcą prawnym w rozumieniu art. l ust. 2 ustawy będzie tylko ta osoba fizyczna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu 24 października 2001 r. od osób, które w świetle ust. l art. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. kwalifikowały się do nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiącej nieruchomość rolną. Z akt niniejszej sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w pierwszej ze wskazanych ustawowo dat (26 maja 1990 r.) poprzednik prawny Skarżącego był współużytkownikiem m wieczystym działki nr 507 stanowiącej własność Miasta oraz współwłaścicielem budynku mieszkalnego na działce tej usytuowanego, położonej w E. przy ul. C. W dniu 25 września 2002 r. na podstawie umowy darowizny stał się użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Organy orzekające w niniejszej sprawie odmawiając D. O. stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości stanęły na stanowisku, że jego poprzednik prawny nie spełniał warunków określonych w tym przepisie, ponieważ w pierwszej ze wskazanych ustawowo dat był współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości i z tego faktu wywodzą, że nie mógł przekazać swemu następcy prawnemu więcej niż sam posiadał. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela takiej interpretacji art. l ust. l ustawy. W ocenie Sądu, wyłączenie współużytkowników wieczystych spod działania art. l ust. l powołanej ustawy, tylko z tego powodu, że w dniu 26 maja 1990 r. nie byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości nie znajduje oparcia ustawowego. Z przepisu tego wynika wprost, że w kręgu podmiotów uprawnionych do nabycia prawa własności nieruchomości są także osoby fizyczne będące współużytkownikami nieruchomości. Niezależnie od powyższego organy zdają się nie dostrzegać, że poprzednik prawny skarżącego otrzymując w darowiźnie udział we współużytkowaniu wieczystym działki nr 507 położonej przy ul. C. w E. stał się następcą prawnym swego brata, P. G. Zatem argumentacja, że poprzednik prawny Skarżącego, nie mógł przenieść więcej niż sam posiadał, jest argumentacją nietrafną. Gdyby R. G. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości nie byłoby żadnych przeszkód prawnych uprawniających do odmówienia mu tego prawa. Z tych względów Sąd nie podzielił stanowiska przedstawionego w zaskarżonej decyzji uznając, że D. O. spełnia zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe przesłanki określone w art. l ust. l powołanej ustawy. To zaś oznacza, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy orzekające w niniejszej sprawie wychodząc z błędnego założenia, że D. O. nie spełnia wymogów art. l ust. l ustawy, nie oceniły wniosku skarżącego i załączonej doń dokumentacji pod kątem spełnienia - lub nie - przez D. O. wszystkich przesłanek cytowanej ustawy z 26 lipca 2001 r. warunkujących nabycie przez użytkowników wieczystych prawa własności w trybie omawianej ustawy. Zatem rzeczą organu II instancji będzie przyjęcie od skarżącego oświadczenia czy skorzystał z uwłaszczenia mieniem, o którym mowa w art. 56a ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych ( Dz.U. Nr 118, póz. 561 z póżn. zm) i w zależności od poczynionych ustaleń organ odwoławczy wyda stosowną decyzję. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270 z póz. zm.) orzekł jak w pkt I sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) oraz orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt III sentencji) uzasadniają przepisy art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.