II SA/Ol 314/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie udostępnienia akt postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na użytkowanie - niedopuszczalność odwołania postanawia odmówić przyznania J.M. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia 27 maja 2008 r., J.M. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Do jego majątku należy mieszkanie oraz nieużytkowana nieruchomość rolna. Skarżący nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych oraz dochodów. W rubryce nr 11 wyjaśnił natomiast, iż od "[...]" r. utrzymuje się z oszczędności zgromadzonych w latach ubiegłych "[...]". Oszczędności te wyczerpały się jednak i obecnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Pismem z dnia 30 maja 2008 r., skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, które generalnie wyjaśnić miały wątpliwości związane z jego aktualną sytuacją finansową, a powstałe na tle złożonego w formularzu wniosku oświadczenia, zgodnie z którym nie posiada on ani bieżącego dochodu ani żadnych oszczędności. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia 3 czerwca 2008 r., w którym oświadczył m.in., iż wykazana w formularzu wniosku nieruchomość rolna to częściowo "[...]", a częściowo "[...]". Podniósł, iż jej uprawa jest nieopłacalna, natomiast nieatrakcyjne usytuowanie utrudnia jej wydzierżawienie lub sprzedaż. Skarżący wyjaśnił, iż jego oszczędności wyczerpały się z końcem ubiegłego roku. Obecnie nie posiada żadnego źródła utrzymania. Posiada jednak zapasy żywności z lat ubiegłych, "[...]", obiady otrzymuje w zamian za pomoc świadczoną w obejściach zagrodowych sąsiadów. Bardzo pomocni są również znajomi i przyjaciele, którzy zaopatrują go w większości w podstawowe artykuły spożywcze. Skarżący wskazał ponadto, iż jego miesięczne wydatki w zależności od pory roku wynoszą ok. "[...]". Oświadczył też, iż nie posiada żadnego typu kont i lokat pieniężnych z powodu braku środków finansowych – braku możliwości podjęcia pracy "[...]". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występuje przesłanka uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych. To strona ma zatem przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, uzasadniającej otrzymanie prawa pomocy. W konsekwencji powinna ona należycie uzasadnić swój wniosek i uprawdopodobnić okoliczności, na które się powołuje, a przekazywane informacje formułować w sposób precyzyjny, tak aby nie budziły wątpliwości oraz nie pozostawały ze sobą w sprzeczności. Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie zgodnie ze złożonymi przez skarżącego oświadczeniami nie posiada on ani bieżącego dochodu ani żadnych oszczędności. Stwierdzić jednak należy, iż generalnie nie jest możliwe zaspokajanie nawet tylko podstawowych potrzeb, związanych chociażby z koniecznym wyżywieniem, bez posiadania jakichkolwiek oszczędności, uzyskiwania jakichkolwiek dochodów, czy też korzystania z pomocy rodziny lub osób trzecich. W niniejszej sprawie skarżący wyjaśnił wprawdzie, iż posiada zapasy artykułów spożywczych, otrzymuje je również od znajomych i przyjaciół, a także w zamian za świadczoną pracę, ale nie wyjaśnił jednocześnie w jaki sposób są w tych warunkach finansowane inne jego potrzeby, w tym ponoszone miesięczne wydatki, które w zależności od pory roku wynoszą ok. "[...]". Stwierdzić natomiast należy, iż przedmiotowe wydatki pomimo, że ich wysokość nie jest znaczna, nie mogłyby być ponoszone, gdyby skarżący nie posiadał żadnych oszczędności, nie uzyskiwał dochodu, czy też nie otrzymywał pomocy finansowej. Powyższe twierdzenie czyni niewiarygodnym oświadczenie skarżącego dotyczące jego aktualnej sytuacji finansowej i zdolności płatniczych oraz uniemożliwia ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Rodzi bowiem wątpliwości co do rzetelności oświadczenia złożonego w tym zakresie. Oświadczenie, które budzi wątpliwości, nie może stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał wiarygodnie, iż istnieje podstawa do zwolnienia go od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.