II SA/Ol 315/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" r. wydaną z upoważnienia Wójta Gminy R. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. odmówiono F. M. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dziecko – Z. M., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania wnioskowanych świadczeń, bowiem przekroczone zostało kryterium dochodowe. Zgodnie z art. 5 ust.1 powołanej ustawy warunkiem otrzymania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku jest dochód nieprzekraczający 504,00 zł, natomiast z dokumentów przedstawionych przez wnioskodawczynię wynika, iż w jej rodzinie za 2006r. dochód na jednego członka rodziny wynosił 546,34 zł. Od powyższej decyzji odwołała się F. M., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu strona podniosła, iż w zaświadczeniu z Urzędu Gminy w R. z dnia 11 stycznia 2008r. błędnie została określona powierzchnia gospodarstwo rolnego jej męża, gdyż powinno być 0,07ha przeliczeniowego, a nie 0,7ha. W związku z tym dochód z gospodarstwa wynosi 2.179,58 zł, a nie jak podał organ - 4.110,84 zł. Zatem dochód na osobę w 2006r. wyniósł 492,69 zł, a nie 546,34 zł. Decyzją z dnia "[...]" r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., powołując się na art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił od dnia 1 stycznia 2008r. własną decyzję z dnia "[...]" r. odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu wskazano, iż w związku z błędną liczbą hektarów przeliczeniowych podaną w zaświadczeniu wystawionym przez Urząd Gminy w R., na podstawie którego ustalano prawo do świadczeń rodzinnych, organ uwzględnił w całości odwołanie wnioskodawczyni i postanowił na podstawie nowego zaświadczenia z dnia 28 stycznia 2008r. ponownie ustalić prawo do świadczeń rodzinnych wymienionej. Od decyzji tej strona na nie wniosła odwołania. Decyzją z dnia "[...]" r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. odmówił przyznania F. M. wnioskowanych świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu wskazano, iż po ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku, m.in. na podstawie nowego zaświadczenia wystawionego przez Urząd Gminy dotyczącego wielkości gospodarstwa rolnego, ustalono, iż miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 513,65 zł. Zatem przekroczone zostało kryterium dochodowe określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji odwołała się F. M., kwestionując ustalenia organu dotyczące uzyskiwanych dochodów z gospodarstwa rolnego. Podała, iż w 2005r. zalesiła grunty rolne o powierzchni 2,12ha fizycznego i nie powinno liczyć się tych gruntów jako dochodu z gospodarstwa. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004r. premia zalesieniowa stanowi zryczałtowaną płatność za utracone dochody z tytułu przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną co rocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. Wskazała, iż fakt zalesienia gruntów potwierdza decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]"r. Ponadto grunty rolne posiadane przez męża odwołującej się zostały zabudowane, trudno zatem liczyć jako dochód z gospodarstwa taki grunt rolny. Kosztami uzyskania przychodu z gospodarstwa są podatek rolny oraz czynsz za dzierżawę gruntów rolnych, co również wynika z rozporządzenia Rady Ministrów. W świetle tych okoliczności w ocenie odwołującej się spełnia ona kryterium dochodowości do otrzymania zasiłku rodzinnego i dodatków. Decyzją z dnia "[...]" r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczono przepisy regulujące sposób wyliczania dochodów przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych oraz szczegółowo opisano sposób ustalenia dochodów odwołującej się w 2006r. Wskazano, iż dochód na osobę w rodzinie przekracza wskazane w ustawie kryterium dochodowe. Wyjaśniono przy tym, iż brak było podstaw do zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniająca do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie na który ustalany jest zasiłek, zasiłek rodzinny przysługuje, jeśli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Jednakże odwołującej się taki zasiłek nie przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, gdyż dziecko urodziło się w dniu 1 sierpnia 2007r. Odnosząc się do podniesionego przez odwołującą się zarzutu nieprawidłowego zaliczenia do gospodarstwa rolnego gruntów rolnych zalesionych o powierzchni 2,12ha fizycznego (0,53ha przeliczeniowego) wskazano, iż mimo zalesienia grunty te nie straciły charakteru gruntów rolnych. W myśl bowiem art. 1 i 2 ustawy o podatku rolnym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej inna niż działalność rolnicza o łącznej powierzchni przekraczającej 1ha lub 1ha przeliczeniowy. W związku z tym organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął liczbę hektarów przeliczeniowych określonych w zaświadczeniach Wójta Gminy R. wystawionych na podstawie danych z rejestrów, które to zaświadczenia potwierdzają w sposób urzędowy określone fakty lub stan prawny i jako dokument urzędowy, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Podkreślono również, iż sposób ustalenia dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego określony jest w postaci tzw. ryczałtowego trybu ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego, który jest niezależny od rzeczywistego dochodu osiągniętego przez rolnika z konkretnego gospodarstwa rolnego. Natomiast pomoc na zalesianie jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązuje się do prowadzenia tzw. uprawy leśnej, przy czym grunty na których jest ona prowadzona nie tracą charakteru rolnego. W związku z powyższym, zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Na powyższą decyzję wniosła skargę F. M., wnosząc o jej uchylenie. Podniosła, iż organy naruszyły przepis art. 9 ustawy o pomocy społecznej, uwzględniając w powierzchni gospodarstwa rolnego, z którego uzyskuje dochód, grunty rolne zalesione oraz grunt rolny, który został zabudowany przez jej męża jako własne siedlisko. Podała, iż zgodnie z powołanym przepisem dochód rolnika z gospodarstwa przelicza się według hektara przeliczeniowego, co oznacza, że posiadany grunt rolny może być uprawiany rolniczo. Nie ma zaś klasyfikacji hektarów przeliczeniowych z gruntów rolnych zabudowanych i zalesionych. Zdaniem skarżącej ustawa wprowadzająca zapis o hektarze przeliczeniowym jasno określiła, iż dochód rolnika jest wtedy, kiedy posiada on grunt rolny, który może być uprawiany rolniczo i z tego tytułu ma on dochód. W przeciwnym wypadku ustawodawca wprowadziłby zapis, iż z 1ha fizycznego uzyskuje się dochód miesięczny w określonej wysokości. Ponadto z 1ha fizycznego klasy piątej nie uzyska się takiego samego plonu jak z 1ha klasy drugiej. W związku z tym zdaniem skarżącej należy przyjąć, iż powołany przepis dotyczy gruntów rolnych, które nie zostały wyłączone decyzjami administracyjnymi z uprawy rolnej. Zarzuciła, iż organ II instancji nie wskazał, czy grunt rolny klasy piątej uprawiany rolniczo daje tyle samo plonu, co grunt rolny zabudowany, czy zalesiony. Podała, iż w przypadku gruntu rolnego zabudowanego rolnik płaci podatek od nieruchomości zabudowanej. Natomiast w przypadku gruntu zalesionego rolnik otrzymuje rekompensatę za utracony dochód w związku z zalesieniem gruntu rolnego. Skarżąca podniosła również, iż nie uwzględniono faktu, iż dzierżawi ona z Lasów Państwowych w L. 1,55ha fizycznego łąki, a zgodnie z art. 8b ustawy kosztami uzyskania dochodu w gospodarstwie rolnym w przypadku dzierżawy jest czynsz i podatek rolny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych w sposób wyczerpujący reguluje kwestie związane z ustaleniem dochodu rodziny stanowiącego podstawę oceny spełnienia kryterium dochodowego, określonego w wysokości 504 zł na osobę w rodzinie. Precyzyjnie określono również zasady ustalania dochodu z tytułu utrzymywania się z gospodarstwa rolnego oraz dokumenty, na podstawie których określa się powierzchnię gospodarstwa będącą podstawą obliczenia dochodu. Wyjaśniono, iż uwzględnienie klasy bonitacyjnej gruntów rolnych następuje na etapie określania hektarów przeliczeniowych. Podano, iż nie można uwzględnić zarzutów skarżącej opartych na przepisach ustawy o pomocy społecznej, czy przywołanych w skardze rozporządzeń, bowiem nie znajdują one zastosowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa. Przede wszystkim należy podnieść, iż jak słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) w sposób wyczerpujący reguluje kwestie związane z ustalaniem dochodu, stanowiącego podstawę do oceny, czy spełnione zostało kryterium dochodowe określone w ustawie. Wskazać przy tym należy, iż w niektórych przypadkach ustawodawca nakazuje stosować określony sposób wyliczania dochodu niezależnie od faktycznych dochodów uzyskiwanych przez świadczeniobiorcę z danego źródła. I tak zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa GUS na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopad 1984r. o podatku rolnym. Organ zatem dokonuje jedynie stosownego przeliczenia powierzchni gospodarstwa rolnego przez kwotę ustaloną w myśl powołanego przepisu. Natomiast nie jest uprawniony do ustalania faktycznych dochodów strony z tego gospodarstwa. Organ udzielający świadczeń rodzinnych nie jest także uprawniony do wyłączania z powierzchni gospodarstwa rolnego określonych jego części. Nie prowadzi on bowiem w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego, a opiera się w tym zakresie wyłącznie na danych wynikających z zaświadczenia wydanego przez właściwy organ gminy, które strona winna dołączyć do wniosku. Wynika to z treści art. 23 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2005r. (Dz.U. Nr 213 poz. 2162). Zatem skarżąca może kwestionować dane wykazane w tym zaświadczeniu wyłącznie w trybie postępowania o wydanie zaświadczenia, a nie w postępowaniu o przyznanie świadczeń rodzinnych. Przy czym na marginesie należy wskazać, iż z treści art. 3 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż gospodarstwem rolnym w rozumieniu tej ustawy jest gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów o sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zakrzewione i zadrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. Zatem samo wzniesienie budynku na gruncie rolnym nie pozbawia go takiego charakteru, o ile w ewidencji gruntów w dalszym ciągu w ewidencji gruntów i budynków jest sklasyfikowany jako grunt rolny. Natomiast odnosząc się do kwestii zalesienia gruntów należy podnieść, iż w myśl art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (Dz.U. z 2005r. Nr 45 poz. 435 ze zm.) starosta właściwy ze względu na położenie gruntu dokonuje oceny udatności upraw w czwartym lub piątym roku od zalesienia gruntu rolnego oraz przekwalifikuje z urzędu grunt rolny na leśny, jeżeli zalesienia gruntu dokonano na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zatem dopiero po wydaniu takiej decyzji przez starostę grunt rolny staje się gruntem leśnym. Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącej odnośnie nieuwzględnienia kosztów uzyskania przychodów z tytułu dzierżawy, o których mowa w art. 5 ust. 8b ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazać należy, iż dotyczy to jedynie dzierżawy gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę na zasadach, o których mowa w ust. 8a. Przepis ten ma zatem zastosowanie w przypadku dzierżawy gospodarstwa rolnego w części w całości znajdującego się w posiadaniu rodziny, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosowanie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną oraz gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Dzierżawa gruntów od Lasów Państwowych nie mieści się w żadnej z wymienionych kategorii umów. W związku z powyższym zarzut podnoszony przez skarżącą także w tym zakresie nie jest zasadny. Należy stwierdzić, iż organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły dochód rodziny skarżącej zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro zaś dochód ten w przeliczeniu na członka rodziny przekracza kryterium określone w powołanej ustawie, to zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ani dodatki do zasiłku rodzinnego skarżącej nie przysługują. W tym stanie rzeczy skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.