II SA/Ol 318/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2005 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. We wniosku z dnia 24 stycznia 2005 r. B. G. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem M. Decyzją z dnia 31 stycznia 2005 r., Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miasta O., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta O. oraz na podstawie art. 17 ust. 1-3, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 4 oraz art. 26 ust. l i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 ze zm.), przyznał B. G. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem na syna M. w kwocie 420 zł miesięcznie na okres od dnia l stycznia 2005 r. do dnia 31 lipca 2005 r., a ponadto z tego samego tytułu i na ten sani okres składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 136,58 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wskazał ogólnie, że wnioskodawczyni spełnia wszystkie, określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, przesłanki do przyznania wskazanego świadczenia. Dodał też, iż B. G. jest uprawniona do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu ubezpieczenia współmałżonka. W odwołaniu z dnia 11 lutego 2005 r. B. G. wniosła o zmianę decyzji organu I instancji poprzez przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 20 lipca 2004 r. Uzasadniając swoje żądanie wskazała, iż nieszczęśliwy wypadek w wyniku, którego syn M. stał się osobą niepełnosprawną miał miejsce w dniu 20 lipca 2004 r. i od tego też czasu wymagał on stałej opieki z jej strony. Z tą też datą Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ustalił niepełnosprawność dziecka. Dodała również, iż procedurę ubiegania się o świadczenia rodzinne rozpoczęła po wypisaniu syna ze szpitala, tj. już w dniu 20 sierpnia 2004 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 14 marca 2005 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w całości. W uzasadnieniu, opisując stan faktyczny niniejszej sprawy, wskazało, że M. G. orzeczeniem z dnia 10 stycznia 2005 r. zaliczony został do osób niepełnosprawnych ze wskazaniami wymaganymi do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jego niepełnosprawność istnieje od dnia 20 lipca 2004 r. i ma charakter okresowy do dnia 31 lipca 2005 r. B. G. utraciła status osoby bezrobotnej w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem z dniem 26 stycznia 2005 r. Czteroosobowa rodzina w 2002 r. uzyskała dochód, który nie i przekracza ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego w tej sprawie 583 zł na osobę w rodzinie. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony został przez odwołującą się w dniu 28 stycznia 2005 r. W oparciu o powyższe ustalenia, organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały kryteria do przyznania przedmiotowego świadczenia od dnia l stycznia 2005 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek. Brak jest natomiast podstaw prawnych do przyznania odwołującej się przedmiotowego świadczenia za okres wcześniejszy. Stosownie bowiem do art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Powyższe oznacza natomiast, że w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych istotna jest data złożenia wniosku w organie uprawnionym do przyznania i wypłaty danego świadczenia, a nie data złożenia wniosku w instytucji właściwej do wydania dokumentu uprawniającego do otrzymania świadczenia, to jest orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., B. G. wniosła o jej zmianę i nakazanie wypłaty świadczeń rodzinnych na syna, zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 10 stycznia 2005 r., tj. od dnia 20 lipca 2004 r. do dnia 31 lipca 2005 r. W uzasadnieniu wyjaśniła, iż osobą bezrobotną jest od dnia 5 listopada 1999 r., a zatem błędne jest stwierdzenie organu odwoławczego, iż zrezygnowała z pracy w 2005 r. z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Podniosła, iż od 2000 r. nie mogła podjąć pracy zarobkowej z uwagi na konieczność opieki nad synem A., który trzykrotnie doznał urazu kręgosłupa. Od dnia 20 lipca 2004 r. musiała natomiast opiekować się również synem M. Wskazała, iż ubieganie się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dziecka trwało 5 miesięcy od dnia 20 sierpnia 2004 r. do dnia 10 stycznia 2005 r. Dodała, iż postępowanie w tej sprawie toczyło się bez jej winy tak długo, a konsekwencje finansowe powyższego ponosi teraz cała rodzina, gdyż dopiero wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności było podstawą do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podniosła ponadto, iż w sytuacji materialnej jej rodziny, brak przyznania wnioskowanego świadczenia za okres wcześniejszy stanowi naruszenie art. 7 kpa, gdyż organ podejmując decyzję nie uwzględnił interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało wywody uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 4 sierpnia 2005 r. B. G., powołując się na trudną sytuację rodzinną, ponownie przytoczyła wskazane w skardze okoliczności, które w jej ocenie uzasadniają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na syna M. za okres ostatnich pięciu miesięcy 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonej decyzji wyłącznie z punktu widzenia jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Rozpoznając skargę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie może jedynie orzekać na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu [art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.)]. W razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rodzaj rozstrzygnięć Sądu podejmowanych w przypadku uwzględnienia skargi określony został natomiast w art. 145 § l powołanej ustawy. W świetle tego przepisu, Sąd w razie uwzględnienia skargi może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub stwierdzić jej wydanie z naruszeniem prawa. W związku z tym, iż kontrola Sądu ograniczona jest do badania zgodności zaskarżonego aktu z prawem Sąd nie może zatem uwzględniając skargę orzec o przyznaniu skarżącemu określonego świadczenia lub o obowiązku jego wypłaty. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji przyznającą B. G. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem M. w kwocie 420 zł miesięcznie na okres od dnia l stycznia 2005 r. do dnia 31 lipca 2005 r. Zauważyć należy, że w sprawie niesporne jest zarówno to, że skarżąca spełnienia, określone w art. 17 ust. l i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 ze zm.), wymogi do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak i to, że w sprawie nie występują przesłanki negatywne z art. 17 ust. 5 powołanej ustawy. Źródłem wątpliwości prawnych jest natomiast wyłącznie poprawność ustalenia przez organ I instancji początkowego dnia okresu, na jaki przyznano skarżącej przedmiotowe świadczenie. Skarżąca stoi na stanowisku, iż przedmiotowe świadczenie powinno być jej przyznane nie od dnia l stycznia 2005 r., jak orzekł organ administracji publicznej, lecz od dnia 20 lipca 2004 r., tj. od dnia, od którego zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności datuje się początek niepełnosprawności jej syna, lub ewentualnie od dnia 20 sierpnia 2004 r., tj. od dnia, w którym wystąpiła do właściwego organu o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, którego załączenie do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było niezbędne do jego merytorycznego rozpatrzenia. Punktem wyjścia dla rozstrzygnięcia wskazanej wątpliwości jest treść art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który formułuje ogólną zasadę, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych, w tym także do świadczenia pielęgnacyjnego, ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Z treści przytoczonego przepisu wynika bowiem wyraźnie, iż początkowy dzień okresu na jaki świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane zależy wyłącznie od dnia, w którym do właściwego organu wpłynął wniosek o jego przyznanie z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Na ustalenie tego dnia nie może mieć zatem wpływu zarówno określony w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka dzień, od którego datuje się jego niepełnosprawność, jak i dzień, w którym strona rozpoczęła starania o wydanie tego orzeczenia. W niniejszej sprawie faktem bezspornym jest natomiast to, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wraz z wymaganymi dokumentami wpłynął do organu administracji publicznej w dniu 28 stycznia 2005 r. Tym samym nie było podstaw prawnych do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres poprzedzający miesiąc, w którym ten wniosek złożyła. Organy orzekające w sprawie na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mogły bowiem uwzględnić okoliczności, że na opóźnienie w złożeniu przez stronę wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia rodzinnego decydujący wpływ miał przebieg postępowania przed zespołami do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Zauważyć jednocześnie należy, że ustalenie okresu na jaki powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne w sposób wyłączający stosowanie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych można by uznać za dopuszczalne wyłącznie w sytuacji gdy orzeczenie o niepełnosprawności w związku z którym stronie przysługiwało prawo do określonego świadczenia utraciło ważność, a strona przedłożyła wraz z kolejnym wnioskiem nowe orzeczenie stanowiące kontynuację poprzedniego. W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyskała ponownie orzeczenie stanowiące kontynuację poprzedniego, sądy administracyjne uznawały bowiem, iż prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności powinno być ustalane od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. W niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia z opisaną wyżej sytuacją faktyczną. Wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem M. był bowiem jej pierwszym wnioskiem. Stanowisko organów administracji publicznej zgodnie z którym brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego czy to z dniem 20 lipca 2005 r., czy też z dniem 20 sierpnia 2004 r. uznać należy zatem za słuszne. Niezależnie od powyższego, stwierdzić jednak należy, że ustalenie przez organ I instancji początkowego dnia okresu, na jaki przedmiotowe świadczenie zostało przyznane skarżącej na dzień l stycznia 2005 r. było błędne. Wskazać należy, że z przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika wyraźnie od którego dnia miesiąca organ administracji publicznej powinien przyznać świadczenie pielęgnacyjne. Z faktu, że postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych jest postępowaniem wnioskowym, można jednak wywieść, że świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane z dniem złożenia przez stronę wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, o ile spełnia ona wszystkie wymogi niezbędne do jego przyznania. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień. Przyjęcie stanowiska organów administracji publicznej zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznawane z pierwszym dniem miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami za prawidłowe, oznaczało by w istocie, iż przytoczony wyżej przepis art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przepisem martwym, gdyż w świetle art. 24 ust. 3 tej ustawy końcowy dzień okresu na jaki powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne przypada zawsze na ostatni dzień miesiąca - czy to na ostatni dzień okresu zasiłkowego, który przypada na dzień 31 sierpnia czy też ostatni dzień miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jeśli wydane zostało na czas określony. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane skarżącej na okres od dnia 28 stycznia 2005 r., czyli od dnia w którym skarżąca złożyła wniosek o jego przyznanie, do dnia 31 lipca 2005 r., czyli do dnia do którego wydane zostało orzeczenie o niepełnosprawności jej syna. Dodatkowo zauważyć należy, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej dopiero z dniem 26 stycznia 2005 r. Uznać zatem należy, że dopiero z tym dniem zaczęła spełniać przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem dopiero z tym dniem porzuciła zamiar poszukiwania i podjęcia pracy. Przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy nie powinno nastąpić zatem również z tej przyczyny. Mając jednak na uwadze fakt, że uchylenie zaskarżonej decyzji z powołaniem się na podstawę naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącej w stosunku do ustalonej w zaskarżonym akcie, Sąd postanowił skargę oddalić. Z tych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.