II SA/Ol 318/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2008 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zwrotu równowartości kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie w szkole wojskowej - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", wydaną na podstawie art. 54 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), § 6 ust. 2, § 15, § 16 pkt 1, § 17, § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalenia równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004r. Nr 135, poz. 1451), art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007r. Nr 176, poz. 1242) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), Dowódca Jednostki Wojskowej w "[...]" zobowiązał A. P. do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania i świadczeń związanych z jego nauką w czasie studiów, poniesionych przez MON. Zwaloryzowaną kwotę kosztów ustalił na "[...]" zł. Uzasadniając decyzję wskazał, iż A. P. rozpoczął studia w Wyższej Szkole Oficerskiej w 2000r. i ukończył ją w 2004r. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż lub kurs, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 tej ustawy w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów nauki, stażu lub kursu, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Wskazał, iż czas zawodowej służby A. P. nie przekroczył czasu dwukrotnie dłuższego od czasu trwania studiów. W związku z powyższym jest on zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę, a zwrot kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. W odwołaniu od tej decyzji A. P. zarzucił organowi naruszenie: art. 54 ust. 1 w zw. ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegające na przyjęciu, wbrew literalnemu brzmieniu tych przepisów, że zwrot kosztów pobranej nauki stanowi iloczyn sumy kosztów utrzymania dziennego żołnierza zawodowego za każdy dzień pozostały do zakończenia okresu służby obowiązkowej, a nie, jak to wynika z ust. 5, stosunek okresu pozostałego do zakończenia okresu służby obowiązkowej do całego okresu służby obowiązkowej w przełożeniu na okres pobieranej nauki na wojskowej uczelni wyższej pomnożony przez jednostkowy koszt dzienny utrzymania zwaloryzowany wskaźnikiem wzrostu cen; naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie podstawy faktycznej wyliczenia kwoty łącznych kosztów ("[...]" - koszty przed waloryzacją) jego utrzymania, a także brak uzasadnienia tej kwoty dokumentami i brak podania wskaźnika waloryzacji; naruszenie art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegające na przyjęciu, że to Jednostka Wojskowa w "[...]", a nie Wyższa Szkoła Oficerska jest beneficjentem tych kosztów. W związku z powyższym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i zwolnienie go z obowiązku zwrotu kosztów, względnie o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Dowódca Jednostki Wojskowej w "[...]" zmienił zaskarżoną decyzję w części ustalając równowartość kosztów podlegających zwrotowi przez A. P. na kwotę "[...]" zł. Jako podstawę prawną orzeczenia wskazał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Podniósł, iż zgodnie z ust. 1 art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych obowiązek zwrotu kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie w szkole wojskowej wynika wprost z tego przepisu, a skoro tak, to decyzja w części dotyczącej samego zwrotu kosztów ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Z kolei z ust. 4 powyższego artykułu wynika, iż ustalenie równowartości kosztów jest uprawnieniem dowódcy jednostki wojskowej i on też jest beneficjentem zwrotu kosztów nauki. Dodał, iż ponownie rozpatrując sprawę wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej w "[...]" o sporządzenie szczegółowego wyliczenia kosztów nauki odwołującego się, które to nie zostały w ogóle powołane w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. W odpowiedzi, jak wskazał, otrzymał naliczenie kosztów kształcenia z wyszczególnieniem wszystkich rodzajów kosztów, wysokości kwot, ich zwaloryzowaniem i proporcjonalnym wyliczeniem kwoty przypadającej do zwrotu. Z przedstawionego naliczenia wynikało, iż kwota podlegająca zwrotowi została wyliczona w sposób błędny, a po ponownym wyliczeniu jej wysokość wyniosła "[...]" zł. Zatem okoliczność mylnego wyliczenia kwoty podlegającej zwrotowi, jak też brak powołania się w zaskarżonej decyzji na sposób obliczenia tej kwoty czyni zaskarżoną decyzję niejasną. Jednakże powyższe wadliwości nie dały podstaw do uwzględnienia odwołania, bowiem czynności podjęte w toku postępowania odwoławczego sanowały te uchybienia. Mianowicie odwołujący się otrzymał dokument potwierdzający wysokość kosztów poniesionych na jego naukę i utrzymanie podczas studiów w WSO oraz szczegółowe wyliczenie tych kosztów. Miał zatem możliwość zakwestionowania powyższych kosztów, jak też możliwość przedstawienia dowodów na to, że koszty poniesione na jego naukę i utrzymanie w WSO powinny być niższe, z czego nie skorzystał. Dlatego też mimo, iż zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 3 k.p.a., albowiem jej uzasadnienie nie odpowiada wymogom określonym tym przepisem, to nie kwalifikuje się do uchylenia w całości bowiem podjęte rozstrzygnięcie, w świetle art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, odpowiada prawu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na wymienioną wyżej decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej w "[...]", A. P. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji i decyzji organu odwoławczego, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej w całości. W uzasadnieniu ponowił zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej w "[...]", dodatkowo formułując zarzut naruszenia art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak rzetelnego ustalenia wysokości faktycznie poniesionych kosztów do zwrotu. Wskazał również, iż wolą ustawodawcy był obowiązek zwrotu przez żołnierza wyłącznie kosztów nauki. Z kolei koszty nauki, to wyłącznie koszty wynagrodzenia kadry dydaktycznej. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w toku kontroli legalności zaskarżonego aktu podjętego w postępowaniu administracyjnym nie stwierdził istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę poczynił prawidłowe ustalenia i wbrew stanowisku skarżącego dokonał trafnej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji. Na wstępie wskazać należy, iż w myśl art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2008r., do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojskowa jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższe oznacza, że rozpatrując niniejszą sprawę zastosowanie będą miały przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007r. Materialnoprawną podstawą decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania i świadczeń związanych z jego nauką w czasie studiów jest art. 54 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z ust. 1 tegoż artykułu żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. W sprawie bezsporne jest (odpis przebiegu służby wojskowej z akt personalnych żołnierza), że A. P. w okresach od "[...]" 1999r. do "[...]" 1999r., od "[...]" 2000r. do "[...]" 2002r. i od "[...]" 2002r. do "[...]" 2004r. pobierał naukę (studiował) w Wyższej Szkole Oficerskiej. Zawodową służbę wojskową pełnił od "[...]" 2004r. do "[...]" 2008r. Ze służby został zwolniony decyzją Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia "[...]", na podstawie art. 111 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W świetle przytoczonego przepisu art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie budzi zatem wątpliwości, że jest on zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Zgodnie zaś z art. 54 ust. 3 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, waloryzacja kosztów, o której mowa w ust. 1, następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Zwrot kosztów następuje natomiast w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Ponadto wskazać należy, że określenie szczegółowego sposobu ustalania równowartości kosztów, o których mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, oraz warunków i trybu ich zwrotu, ustawodawca powierzył Ministrowi Obrony Narodowej, który na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy, wydał rozporządzenie z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalenia równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Zgodnie z § 15 tego rozporządzenia, koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza szkolonego w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką, dojazdu do miejsca pobierania nauki oraz pomocy finansowej, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. W świetle § 17 ust. 1, 2 tego rozporządzenia, łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu na jednego kandydata lub żołnierza zawodowego. Koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, zwane "równowartością kosztów", ustala się natomiast jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie studiów i po ich ukończeniu. Z przytoczonych przepisów wynika, że ustawodawca, koszty związane z nauką żołnierza zawodowego dzieli na koszty rzeczywiście poniesione w związku z kształceniem żołnierzy w określonym czasie, wynikające z ewidencji księgowej (§ 17 ust. 1 rozporządzenia) oraz koszty faktycznie poniesione w związku z nauką konkretnego żołnierza (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Koszty faktycznie poniesione na naukę określonego żołnierza mogą się różnić od kosztów wynikających z ewidencji księgowej (tak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2007r., sygn. akt akt I OSK 1524/06). W sprawie skarżący podnosi, że organy administracji wojskowej obu instancji nie uzasadniły sposobu wyliczenia kosztów podlegających zwrotowi. Jednakże, ani w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, ani w skardze do sądu nie przedstawił dowodów wskazujących na to, że w jego przypadku koszty faktycznie poniesione są niższe od kosztów wynikających z ewidencji księgowej. Oznacza to, że koszty ujęte w ewidencji księgowej stanowią koszty faktycznie poniesione na naukę skarżącego. Wskazać bowiem należy, że dla skutecznego zakwestionowania prawidłowości wyliczenia przez organ kosztów obciążających skarżącego obowiązkiem zwrotu, w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie jest wystarczające podniesienie zarzutu, iż koszty te, ustalone wyłącznie na podstawie danych wynikających z ewidencji księgowej nie uwzględniają kosztów faktycznie poniesionych i że są od nich wyższe, lecz konieczne jest wykazanie, iż w określonym czasie organ nie poniósł określonych kosztów związanych z nauką konkretnego żołnierza wobec zaistnienia pewnych zdarzeń powodujących obniżenie kosztów, o jakich mowa w § 17 ust. 1 rozporządzenia. W niniejszej sprawie, zgodnie ze znajdującym się w aktach administracyjnych naliczeniem kosztów kształcenia skarżącego (sporządzonym w oparciu o dokumenty otrzymane od Kwestora Wyższej Szkoły Wojsk Lądowych, na podstawie zestawienia znajdującego się w aktach personalnych skarżącego), koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i świadczeń związanych z nauką, po zwaloryzowaniu, wyniosły "[...]" zł. Przyjmując te dane do wyliczenia równowartości przypadających do zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki pozostał mu do odbycia, stwierdzić należy, iż organy wojskowe prawidłowo ustaliły, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu kwoty "[...]" zł. W niniejszej sprawie brak jest bowiem dowodów wskazujących na to, aby koszty poniesione na naukę skarżącego winny być niższe niż zostało to przyjęte w zaskarżonej decyzji. Należy zatem uznać, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił wysokość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę A. P. w WSO. Jednocześnie wskazać należy, że skarżący miał możliwość zapoznania się ze sposobem wyliczenia kosztów. Pismem z dnia "[...]" (k. 25 akt administracyjnych) został poinformowany o nowym wyliczeniu zwrotu kosztów kształcenia łącznie z zastosowanymi wskaźnikami waloryzacji i sposobem wyliczenia faktycznych kosztów nauki. Z akt sprawy nie wynika jednakże aby skarżący kwestionował sposób wyliczenia kosztów. Chybiony jest ponadto podniesiony przez skarżącego zarzut dotyczący niewskazania w zaskarżonej decyzji beneficjenta ustalonej kwoty kosztów. Wskazać bowiem należy, iż żaden przepis prawa materialnego nie przewidział warunku wskazania na czyją rzecz ma nastąpić zwrot kosztów. Zatem powyższa okoliczność nie może stanowić podstawy kwestionowania decyzji jako niezgodnej z prawem. Podobnie rzecz się ma z zarzutem braku rzetelności w ustaleniu kosztów utrzymania i nauki. Przede wszystkim wyjaśnić należy skarżącemu, że do zwrotu przysługują nie tylko koszty nauki tzn. - jak to podał skarżący - koszty wynagrodzenia kadry dydaktycznej, lecz również, o czym stanowi treść art. 54 ust. 1, koszty utrzymania. Zaś znajdujące się w aktach administracyjnych zestawienie kosztów, z którym skarżący zapoznał się, czyni zadość regulacji zawartej w § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. W tej sytuacji nieuprawnione jest powoływanie się przez skarżącego na naruszenie przez organ treści art. 77 § 1, 80 k.p.a. Mając powyższe na względzie, wobec braku podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. ----------------------- 7