II SA/Ol 322/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant sekretarz sądowy Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. P. – prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 1352/14 w sprawie ze skargi J. P. – prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]"., nr "[...]" w przedmiocie kary za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym I. wznawia postępowanie sądowe zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1352/14; II. zmienia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1352/14, w ten sposób, że uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]"; III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z "[...]" r., nr "[...]", Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z "[...]" r. w przedmiocie nałożenia na J. P. - prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe J. P. - kary pieniężnej 5000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że 3 czerwca 2013 r., podczas ważenia pojazdu na przejściu granicznym w B. (stanowiącego część drogi krajowej nr 51) funkcjonariusze celni stwierdzili przekroczenie dopuszczalnego nacisku na drugiej napędowe osi o 140 kg (240 kg podczas drugiego ważenia). Organy uwzględniły, że po drodze krajowej nr 51 mogły poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Natomiast przejazd o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t wymagał zezwolenia kategorii IV (art. 64 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Brak takiego zezwolenia sankcjonowany był zaś karą, z mocy art. 140 aa ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1 -3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012r. poz. 1137). Wyrokiem z 10 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1352/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na powyższą decyzję. Wyrok ten, wobec jego niezaskarżenia, stał się prawomocny z dniem 13 marca 2015 r. 19 kwietnia 2019 r. J. P. (dalej jako skarżący) wystąpił do tutejszego sądu ze skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem, na podstawie art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Wskazał na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17. Wniósł o uchylenie wydanego wyroku i decyzji administracyjnych oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej poparł skargę, wnosząc o uchylenie wyroku i decyzji oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 280 – 282 p.p.s.a. rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania następuje w dwóch etapach. Na pierwszym z nich sąd bada pod względem formalnym (na posiedzeniu niejawnym) dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania, tj. czy skarga została wniesiona w terminie oraz czy skarżący wskazał ustawową przyczynę uzasadniającą żądanie wznowienia. Na tym etapie sąd nie bada ani rzeczywistego istnienia podstawy, ani jej trafności, a jedynie fakt jej powołania. Podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania. W sytuacji gdy skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna, została wniesiona w terminie i istnieje powoływana w niej podstawa wznowienia), rozpoczyna się drugi etap postępowania – sąd rozpoznaje (na rozprawie) sprawę merytorycznie. Przedmiotem wznowionego postępowania jest ocena wpływu wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia na treść poprzedniego rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie (art. 282 § 2 p.p.s.a.), m.in. przepisy o czynnościach procesowych, o doręczeniach, jak również dotyczące wydawania orzeczeń, ich uzasadniania i doręczania. W stanie sprawy jako podstawę skargi o wznowienie postępowania skarżący wskazał art. 272 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Stosownie do § 2 art. 272 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia. W podjętej 16 października 2017 r. uchwale (sygn. akt I FPS 1/16) Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów orzekł, że podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania. Uchwała ta potwierdza, że każdy może żądać wznowienia postępowania z uwagi na wyrok TSUE, nawet gdy nie był stroną postępowania przed TSUE. W wyroku z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 3179/18 (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że TSUE stoi na straży wykładni i stosowania prawa unijnego. Przepisy prawa unijnego nie określają w sposób wyraźny skutków wyroków TSUE, niemniej jednak przyjmuje się, że wyroki te od chwili ich wydania są wiążące, ostateczne i niezaskarżalne przez sądy krajowe. Państwa członkowskie Unii Europejskiej mają obowiązek stosowania prawa unijnego w zgodzie z jego wykładnią. Artykuł 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, że "zgodnie z zasadą lojalnej współpracy Unia i Państwa Członkowskie wzajemnie się szanują i udzielają sobie wzajemnego wsparcia w wykonywaniu zadań wynikających z Traktatów. Państwa Członkowskie podejmują wszelkie środki ogólne lub szczególne właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatów lub aktów instytucji Unii. Państwa Członkowskie ułatwiają wypełnianie przez Unię jej zadań i powstrzymują się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrażać urzeczywistnieniu celów Unii". Mając powyższe na uwadze Sąd wznowił postępowanie sądowe zakończone prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z 10 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1352/14. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi o wznowienie postępowania sądowego, sprowadzającej się do ustalenia, czy zagadnienie prawne będące podstawą wydania wyroku TSUE jest tożsame z zagadnieniem prawnym będącym podstawą wydania prawomocnego wyroku, uwzględnić należało, że 21 marca 2019 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok sygn. akt C-127/17 w sprawie ze skargi Komisji Europejskiej przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej dotyczącej ograniczania na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych o określonym maksymalnym nacisku na oś napędową. W wyroku tym Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że "Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53". Przy czym w uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał jednoznacznie stwierdził, że wynikające z prawa polskiego ograniczenia w dostępie do polskiej sieci dróg pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53 dopuszczalnym wartościom nacisku osi, są sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze oraz art. 7 tej dyrektywy w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy. Zgodnie zaś z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Zgodnie z przepisami powołanymi w podstawie prawnej decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną - pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy (art. 2 pkt 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym). Stosownie do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, na podmiot wykonujący przejazd (w myśl art. 140aa ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). W myśl art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. 2013 r., poz. 260 – w wersji obowiązującej w dacie dokonywania kontroli pojazdu - dalej jako: u.d.p.) po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Przy czym stosownie art. 41 ust. 2 u.d.p. minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz: 1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, 2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t - mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego. Z kolei art. 41 ust. 3 u.d.p. stanowi, że drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Na dzień dokonywania kontroli pojazdu w przedmiotowej sprawie wykaz dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t określało rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061). Zgodnie z załącznikiem nr 1 do tego rozporządzenia droga nr 51 biegnąca na odcinku Granica Państwa - Bezledy - Bartoszyce - Lidzbark Warmiński - Dobre Miasto - Olsztyn – Olsztynek stanowi drogę krajową, po której mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (Lp. 43). W oparciu o cytowane przepisy organy wymierzyły skarżącemu karę pieniężną. Jednak zgodnie z omawianą Dyrektywą wszystkie pojazdy na terenie Unii Europejskiej powinny mieć zagwarantowane prawo poruszania się po drogach bez zezwolenia do granicznej wartości nacisków 11,5 t. Decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną narusza art. 3 oraz art. 7 w związku z pkt 3.4 załącznika nr I Dyrektywy Rady nr 96/53 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej, gdyż nakłada sankcję administracyjną w sytuacji nieprzekroczenia określonego przepisami wspólnotowymi dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 maja 2005 r. (sygn. akt K 18/04) na mocy Traktatu akcesyjnego Polska zobowiązała się przejąć całość prawa Unii Europejskiej, na które składa się cały "wspólnotowy zasób prawny", obejmujący zarówno przepisy traktatów (tzw. pierwotne prawo wspólnotowe - pochodzące bezpośrednio od państw członkowskich), przepisy wydawane przez organy Wspólnot (zwane pochodnym lub wtórnym prawem wspólnotowym - tu m.in. dyrektywny), jak również dorobek orzeczniczy Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. W związku z tym zarówno organy administracji, jak i sądy, są zobowiązane do przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego i odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem wspólnotowym (por. wyrok WSA w Olsztynie z 21 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 119/19, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym organ winien ponownie rozpoznać sprawę mając na względzie powyższe ustalenia i ocenę prawną Sądu. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 282 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonych wpisów przez skarżącego w sprawie.