II SA/Ol 326/14

WyrokWSA w Olsztynie2014-05-06

Skład orzekający: Adam Matuszak, Katarzyna Matczak, Dorota Radaszkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktu i zatrzymaniu produktów, wydana na podstawie uzasadnionego podejrzenia, że stwarzają one zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, jest zgodna z prawem, w szczególności w kontekście przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawy o swobodzie działalności gospodarczej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przesłanka uzasadnionego podejrzenia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, stanowiąca podstawę do wydania decyzji o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu i zatrzymaniu produktów, zaistniała w okolicznościach sprawy. Wskazano na informacje o zatruciach, wyniki badań laboratoryjnych potwierdzające obecność substancji psychoaktywnych oraz podobieństwo produktów do wcześniej zatrzymanych środków zastępczych. Sąd uznał również, że kontrola została przeprowadzona zgodnie z prawem, a zarzuty dotyczące naruszenia procedury i braku czynnego udziału strony były niezasadne.
Stan faktyczny
Spółka A zaskarżyła decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktu "A" i zatrzymaniu produktów "A", "B", "C". Organy uznały, że produkty te stwarzają uzasadnione podejrzenie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, ze względu na podejrzenie, że są to środki zastępcze. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących kontroli, braku czynnego udziału strony oraz niewłaściwego uzasadnienia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) del Sędzia S.O. Dorota Radaszkiewicz Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie wstrzymania wprowadzania produktu do obrotu i zatrzymania produktów oddala skargę WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wstrzymał wprowadzanie do obrotu produktu o nazwie "A" na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań tego produktu, tj. do dnia [...] 2014 r., a także zatrzymał produkty o nazwie "A" - 3 szt., "B" - 5 szt., "C" - 7 szt., na okres 3 miesięcy, tj. do dnia [...] 2014 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 27c ust. 1 i 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) zwanej dalej: P.I.S., art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) zwanej dalej: k.p.a. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 11 października 2013 r. przeprowadził kontrolę sanitarną w sklepie [...] w O., prowadzonym przez Spółkę A. Kontrola została przeprowadzona po otrzymaniu pisemnej informacji ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego w O. o wystąpieniu kolejnego nagłego zachorowania młodej osoby, które miało miejsce po zażyciu tzw. "dopalaczy". Na podstawie art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.) zwanej dalej: u.s.d.g., odstąpiono od zawiadomienia strony o zamiarze wszczęcia kontroli. W trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że w obrocie rzeczywiście znajdują się produkty, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Ponadto wskazane w decyzji produkty są podobne do produktów zatrzymanych w trakcie wcześniejszych kontroli przeprowadzonych w tym sklepie, które po badaniach laboratoryjnych okazały się środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.) zwanej dalej: u.p.n. Zachodziło zatem uzasadnione podejrzenie, że produkty zatrzymane w trakcie przeprowadzonej w dniu 11 października 2013 r. kontroli mają działanie psychoaktywne oraz powodują zagrożenie dla życia i zdrowia osób je zażywających. Zgodnie z art. 44b u.p.n., wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terytorium RP środków zastępczych jest zakazane. W tej sytuacji organ orzekł o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktu o nazwie "A", a także zatrzymał wszystkie znajdujące się w sklepie sztuki tego produktu. Próbki zatrzymanych podczas kontroli produktów zostały pobrane do badań laboratoryjnych. W trakcie kontroli upoważniony przez Prezesa Spółki pracownik sklepu przedłożył kontrolującym zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu przez przedsiębiorcę. W trakcie kontroli nie wpłynął jednak sprzeciw do organu wykonującego kontrolę. Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie domagając się jej uchylenia oraz umorzenia postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 77 ust. 6 u.s.d.g. poprzez wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów art. 79 ust. 1 u.s.d.g.; - art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w postaci braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów materiałów przed wydaniem decyzji oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów; - art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, nie ma bowiem żądnych podstaw do uznania, że zatrucie zgłoszone przez Szpitalny Oddział Ratunkowy dotyczy jakichkolwiek produktów objętych treścią decyzji albo, że działalność sklepu związana jest ze zgłoszonym zarzutem, nie wyjaśniono także zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; - art. 108 k.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych; - art. 27c ust. 1 P.I.S. poprzez jego zastosowanie mimo braku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Po rozpatrzeniu odwołania, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że w wyniku przeprowadzonej w dniu 11 października 2013 r. kontroli sklepu prowadzonego przez Spółkę stwierdzono, że sklep wprowadza do obrotu produkty, które swoim opakowaniem, wielkością, oznaczeniem przypominały produkty oferowane wcześniej do sprzedaży w sklepie [...]. Przeprowadzone badania chemiczno-toksykologiczne tych produktów potwierdziły wprowadzanie do obrotu środków zastępczych, większość z pobranych produktów zawierała w swoim składzie substancje o działaniu psychoaktywnym. Poza tym w okresie od 2 października 2012 r. do 14 października 2013 r. na terenie O. odnotowano 48 przypadków zatruć młodych ludzi z powodu zażycia produktów zakupionych m.in. w sklepie prowadzonym przez Spółkę. Dlatego organ I instancji miał podstawy podejrzewać, że produkty oferowane w sklepie należącym do Spółki mogą być środkami zastępczymi i wstrzymał ich wprowadzanie do obrotu, a także zatrzymał zakwestionowane produkty do czasu przeprowadzenia badań. Organ I instancji ustalił stan zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi opierając się na odnotowanym przypadku interwencji medycznej (będącym konsekwencją zażycia tzw. dopalaczy), na wynikach badań produktów pobranych wcześniej w sklepie prowadzonym przez Spółkę, ocenie wizualnej opakowań produktów. Z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi organ I instancji, na podstawie art. 10 § 2 k.p.a., odstąpił od zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy wskazał również, że przepisy rozdziału 5 u.s.d.g. wskazują przypadki, w których organ nie ma obowiązku zawiadamiania przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli (art. 79 ust. 2 u.s.d.g.). Z protokołu kontroli wynika, że pracownicy dokonujący kontroli po wejściu na teren sklepu prowadzonego przez Spółkę okazali legitymacje służbowe oraz upoważnienia do kontroli. Ponieważ sprzedawczyni zatrudniona w sklepie nie była upoważniona do reprezentowania strony w trakcie kontroli oraz do podpisywania dokumentów, nie istniała możliwość poinformowania przedsiębiorcy lub jego pełnomocnika o prawach i obowiązkach przysługujących stronie w trakcie kontroli (mimo to przekazano sprzedawczyni kopię pouczenia o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy). Sprzedawczyni została pouczona, że złożenie sprzeciwu powinno nastąpić w siedzibie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Sprzedawczyni przedłożyła odręcznie napisane zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu, jednakże nie okazała pisemnego upoważnienia do jego złożenia w imieniu Spółki. Kontrola zakończyła się o godz. 14ºº i do tego czasu nie został skutecznie złożony sprzeciw. Zdaniem organu odwoławczego, w trakcie kontroli dowody zostały pozyskane bez naruszania przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Poza tym w przypadkach prowadzonej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej kontroli przestrzegania zakazu z art. 44b u.p.n. nie jest to kontrola działalności gospodarczej, która podlegałaby przepisom u.s.d.g. Organ uznał również, że zasadne było nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji uzasadnionego podejrzenia, że wyszczególnione w decyzji produkty mogą być kupowane i używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których używanie może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi. Na tę decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 77 ust. 6 u.s.d.g. poprzez wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów u.s.d.g.; - art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w postaci braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów materiałów przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, bezpodstawne odstąpienie od prawa czynnego udziału strony w czynnościach oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów; - art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne sformułowanie treści rozstrzygnięcia oraz brak właściwego uzasadnienia decyzji, w szczególności poprzez niewskazanie faktów i dowodów na podstawie których uznano, że istnieje zagrożenie życia lub zdrowia ludzi; - art. 27c ust. 1 i 3 pkt 1 P.I.S. poprzez ich zastosowanie, mimo braku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi; - art. 79, art. 79a i art. 79b u.s.d.g. poprzez przeprowadzenie kontroli w sposób niezgodny z przepisami prawa; - art. 84c u.s.d.g. poprzez nierozpoznanie sprzeciwu, niewstrzymanie czynności po wniesieniu sprzeciwu i złożeniu pisemnego zawiadomienia o jego wniesieniu, a także nierozpatrzenie zarzutów podnoszonych w jego treści odnośnie sposobu przeprowadzenia kontroli. W uzasadnieniu podniesiono, że wydając zaskarżoną decyzję organ powołał się na art. 27c ust. 1 P.I.S. jednak nie uzasadnił na jakiej podstawie uznał, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż produkt stwarza zagrożenie. Takie działanie organu należy uznać za sprzeczne z zasadami z art. 9 i art. 10 k.p.a. Niewłaściwie został również zastosowany art. 27c ust. 3 pkt 2 P.I.S., organ nie wskazał bowiem zagrożenia, któremu wskazany w tym przepisie nakaz zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu miałby zapobiec albo doprowadzić do jego usunięcia. Jeżeli organ za zagrożenie uznał wskazane produkty, to ich zatrzymanie niweczy hipotetyczne zagrożenie. Ponadto organ nie określił czasu na jaki obowiązek z art. 27c ust. 1 P.I.S. został nałożony. Organ nie ustosunkował się do okoliczności, że zatrzymane produkty nie są przeznaczone do spożycia i w związku z tym zawierają one odpowiednie ostrzeżenia i wskazówki ich zastosowania. Niesłusznie również uznano, że wskazane produkty są środkami zastępczymi, o jakich mowa w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Aby dana substancja została uznana za środek zastępczy niezbędne jest wykazanie, że jest ona używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Samo posiadanie substancji o wskazanym w decyzji składzie nie jest zabronione, konieczne jest zatem ustalenie czy produkty te były używane jako środki zastępcze i czy wykazują właściwości odurzające lub psychoaktywne. Organ nie przeprowadził badań w celu ustalenia, czy wskazane w decyzji środki wykazują działanie psychoaktywne. Spółka podniosła również, że została pozbawiona prawa do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji i ustosunkowania się do materiału dowodowego. Poza tym organ nie rozpatrzył całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego oraz pominął interes społeczny i słuszny interes strony. Kontrola poprzedzająca wydanie decyzji została przeprowadzona z naruszeniem przepisów prawa, w tym przepisów u.s.d.g. Nie doręczono bowiem upoważnień do przeprowadzenia kontroli i nie zawiadomiono przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli. W trakcie kontroli pracownik sklepu zawiadomił organ kontrolujący o złożonym w trybie art. 84c ust. 5 u.s.d.g. sprzeciwie, jednakże organ nadal kontynuował czynności kontrolne. Organ również nie rozpatrzył złożonego sprzeciwu i nie wydał postanowienia. Zatem ustalenia przeprowadzonej kontroli nie mogą być dowodem w sprawie. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, że działania kontrolne w sklepie prowadzonym przez Spółkę zostały przeprowadzone w związku z otrzymanymi w dniach 10 i 11 października 2013 r. zgłoszeniami kolejnych przypadków zatruć po zażyciu produktu "B", którego wprowadzanie do obrotu zostało wstrzymane decyzją organu I instancji z dnia [...]. W wyniku kontroli ustalono, że sklep wprowadza do obrotu nowy produkt o nazwie "A" oraz produkty "B" i "C", których wprowadzanie do obrotu zostało wstrzymane decyzją z dnia [...]. Opinia Centrum Badań [...] z dnia 16 listopada 2013 r. wykazała, że zakwestionowany w trakcie kontroli produkt był szkodliwy dla zdrowia i życia ludzi, gdyż zawierał w swoim składzie substancję chemiczną o działaniu psychoaktywnym. W produkcie "A" wykryto pentedron, a w produktach "B" i "C" - UR-144. Związki te nie są wymienione w załącznikach obowiązującej ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jednakże stwierdzone właściwości psychoaktywne pozwalają na określenie ich jako środki zastępcze. Organ wyjaśnił również, że w przypadku stwierdzenia wprowadzania do obrotu gospodarczego środków zastępczych nie mają znaczenia znajdujące się na opakowaniu produktu ostrzeżenia i wskazówki jego zastosowania. Organ odwoławczy wskazał, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 27c ust. 3 pkt 2 P.I.S., gdyż organ I instancji nie nałożył na Spółkę obowiązku zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniu służącym wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia. Wyjaśniono również, że w postępowaniu odwoławczym przed wydaniem decyzji Spółka została powiadomiona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sprawie, jednakże nie skorzystała z tego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: ustawą ppsa.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 ustawy ppsa. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, po przeprowadzeniu kontroli w sklepie prowadzonym przez skarżącą Spółkę, wstrzymał w drodze decyzji wprowadzanie do obrotu produktu o nazwie "A" na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań tego produktu, tj. do dnia [...] 2014 r., a także zatrzymał produkty o nazwie "A" - 3 szt., "B" - 5 szt., "C" - 7 szt., na okres 3 miesięcy, tj. do dnia [...] 2014 r. Organ uznał bowiem, że w obrocie znajdują się produkty, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż stwarzają one zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją organu odwoławczego. W art. 44b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii został zawarty zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium RP środków zastępczych. Środkami zastępczymi są substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkty, rośliny, grzyby lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych (art. 4 pkt 27 u.p.n.). Z kolei wprowadzanie do obrotu polega na udostępnieniu osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych (art. 4 pkt 34 u.p.n.). W przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny, jak wynika z art. 44c ust. 1 u.p.n., stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W art. 27c ust. 1 P.I.S. przewidziano, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. W sytuacji wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny: 1) zatrzymuje produkt, 2) nakazuje zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące (art. 27c ust. 3 P.I.S.). Z treści powołanych przepisów wynika, że wydanie decyzji w sprawie wstrzymania wytwarzania lub wprowadzania produktu do obrotu lub nakazania wycofania produktu z obrotu uzależnione zostało od stwierdzenia, iż istnieje uzasadnione podejrzenie, że określone produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. W ocenie Sądu, przesłanka ta - w okolicznościach niniejszej sprawy - zaistniała. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że po otrzymaniu informacji ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego w O. o wystąpieniu kolejnego nagłego zachorowania młodej osoby, które miało miejsce po zażyciu tzw. "dopalaczy", w dniu 11 października 2013 r. w sklepie [...] w O. została przeprowadzona kontrola przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. W toku kontroli stwierdzono, że sklep wprowadza do obrotu produkty, które swoim opakowaniem, wielkością, oznaczeniem przypominały produkty oferowane wcześniej do sprzedaży w tym sklepie. Przeprowadzone badania chemiczno-toksykologiczne tych produktów potwierdziły wprowadzanie do obrotu środków zastępczych, większość z pobranych produktów zawierała w swoim składzie substancje o działaniu psychoaktywnym. Poza tym, jak zauważył organ odwoławczy, w okresie od 2 października 2012 r. do 14 października 2013 r. na terenie O. odnotowano 48 przypadków zatruć młodych ludzi z powodu zażycia produktów zakupionych m.in. w sklepie [...] prowadzonym przez skarżącą Spółkę. W czasie kontroli ujawniono również, iż w dalszym ciągu wprowadzane są do obrotu produkty o nazwach: "B" i "C", których wprowadzanie do obrotu zostało wstrzymane wcześniejszą decyzją z dnia [...]. Odnalezienie tych produktów w sklepie w powiązaniu z informacją ze szpitala o kolejnym zatruciu młodej osoby uzasadniało podejrzenie, że powyższe produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Dodatkowo, podejrzenie to uzasadniała okoliczność, iż w tym samym sklepie zatrzymywano - w trakcie wcześniejszych kontroli - produkty, które po badaniach laboratoryjnych okazywały się być środkami zastępczymi w rozumieniu przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wystąpienie uzasadnionego podejrzenia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi obligowało organ inspekcji sanitarnej do wydania decyzji w przedmiocie wstrzymania wprowadzenia do obrotu produktu o nazwie "A" na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań tego produktu, a także zatrzymania tego produktu i produktów o nazwie: "B", "C". Natomiast, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ w skarżonej decyzji nie nakazał, na podstawie art. 27c ust. 3 pkt 2 P.I.S., zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu. Nie można zatem podzielić zarzutów Spółki w kwestii braku uzasadnienia podstawy zastosowania przez organ I instancji środków wskazanych w zaskarżonej decyzji. Przytoczone wyżej okoliczności w pełni uzasadniały podejrzenie, że produkty wprowadzone do obrotu przez Spółkę w przedmiotowym sklepie stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Skoro w art. 27c ust. 1 P.I.S. mowa jest tylko o "uzasadnionym podejrzeniu" to, w ocenie Sądu, każda okoliczność wskazująca na taką możliwość, uzasadnia zastosowanie przedmiotowych środków. Należy bowiem zauważyć, że decyzja o wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu określonych produktów wydawana jest jedynie na okres niezbędny do przeprowadzenia stosownej oceny i badań bezpieczeństwa zakwestionowanych produktów. Ustawodawca nie wymaga, aby podstawą jej wydania były dowody potwierdzające, że dane produkty są niebezpieczne dla zdrowia lub życia ludzi, a wystarczające jest jedynie podejrzenie, że mogą one mieć taki charakter. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez stronę okoliczność dotycząca informacji zawartych na opakowaniach w postaci ostrzeżeń i wskazówek ich zastosowania. Skoro bowiem produkty stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, o czym organ powziął wiadomość w związku z kolejnym zatruciem związanym ze spożyciem przedmiotowych produktów, to był zobligowany do zastosowania środków, określonych w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, niezależnie od ilości i treści informacji zawartych na opakowaniach tych produktów. Działanie takie było tym bardziej uzasadnione, że (jak wskazano w uzasadnieniu skarżonej decyzji) nie był to pierwszy przypadek zatrucia, a obserwowane u pacjentów zaburzenia po zażyciu tego rodzaju produktów miały przebieg podobny do zatruć substancjami psychoaktywnymi. Ta okoliczność także uzasadniała podejrzenie, że przedmiotowe produkty zawierają środki zastępcze, stwarzające zagrożenie zdrowia i życia ludzi, określone w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, co również wymagało przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa. Na marginesie należy wskazać, że w opinii Centrum Badań [...] z dnia 16 listopada 2013 r. wskazano, iż zakwestionowany w trakcie kontroli produkt był szkodliwy dla zdrowia i życia ludzi, gdyż zawierał w swoim składzie substancję chemiczną o działaniu psychoaktywnym. W produkcie "A" wykryto pentedron, a w produktach "B" i "C" – UR-144. Związki te nie są wymienione w załącznikach obowiązującej ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jednakże stwierdzone właściwości psychoaktywne pozwalają na określenie ich jako środki zastępcze. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaistniała sytuacja uprawniała organ inspekcji sanitarnej do wydania decyzji o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produkt "A" i jego zatrzymaniu na podstawie art. 27c ust. 1 i ust. 3 P.I.S. oraz zatrzymania produktów objętych decyzją z dnia [...]. Organ określił też prawidłowo ramy czasowe obowiązywania decyzji, wskazując, że wstrzymuje wprowadzanie do obrotu produktu "A" do dnia [...] 2014 r., oraz zatrzymuje wskazane w decyzji produkty na okres 3 miesięcy, tj. do dnia [...] 2014 r. Wskazane w decyzji trzymiesięczne okresy nie były dłuższe, niż określone w ustawie. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dotyczących sposobu przeprowadzania kontroli u przedsiębiorcy. Stosownie do art. 79 ust. 1 u.s.d.g., organy kontroli zawiadamiają przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli, jednakże w myśl ust. 2 pkt 5 tego artykułu, zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego. Jak wykazano wyżej, przesłanka ta bezspornie zaistniała w niniejszym stanie faktycznym sprawy. Z kolei w art. 79a ust. 1 u.s.d.g. przewidziano, że czynności kontrolne mogą być wykonywane przez pracowników organów kontroli po okazaniu przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej legitymacji służbowej upoważniającej do wykonywania takich czynności oraz po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, chyba że przepisy szczególne przewidują możliwość podjęcia kontroli po okazaniu legitymacji. W takim przypadku upoważnienie doręcza się przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej w terminie określonym w tych przepisach, lecz nie później niż trzeciego dnia od wszczęcia kontroli. Ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że czynności kontrolne w sklepie [...] w O. w dniu 11 października 2013 r., były podjęte przez odpowiednio upoważnionych pracowników, po okazaniu legitymacji służbowych i wręczeniu pracownicy przedsiębiorcy prawidłowo wystawionych upoważnień do przeprowadzenia kontroli. W tej sytuacji nie miał zastosowania art. 79b u.s.d.g., który przewiduje obowiązek poinformowania kontrolowanego przedsiębiorcę lub osobę, wobec której podjęto czynności kontrolne, o jego prawach i obowiązkach w trakcie kontroli w przypadku wszczęcia czynności kontrolnych tylko po okazaniu legitymacji służbowej. Ponadto zauważyć należy, że czynności kontrolnych dokonano w obecności pracownicy sklepu, która mogła być uznana za osobę, o której mowa w art. 80 ust. 5 u.s.d.g. Należy wyjaśnić, że w przedmiotowej sprawie mógł być zastosowany także art. 80 ust. 2 pkt 4 u.s.d.g., zgodnie z którym z wymogu dokonywania czynności kontrolnych w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej nie stosuje się, w przypadkach gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego, która to przesłanka zaistniała w stanie faktycznym sprawy. Za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 84c u.s.d.g. poprzez nierozpoznanie sprzeciwu skarżącej Spółki, niewstrzymanie czynności po wniesieniu sprzeciwu i złożeniu pisemnego zawiadomienia o jego wniesieniu, a także nierozpatrzenie zarzutów podnoszonych w jego treści odnośnie sposobu przeprowadzenia kontroli. Z dokumentów sprawy wynika, że pracownica sklepu złożyła kontrolującym "Zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu", stwierdzając w nim, że dokonuje go w trybie art. 84c u.s.d.g. Natomiast sprzeciw został złożony przez Spółkę dopiero w dniu 14 października 2013 r. Zgodnie z art. 84c ust. 1 u.s.d.g., przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84d. W myśl zaś ust. 2 tego artykułu - sprzeciw przedsiębiorca wnosi na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę. O wniesieniu sprzeciwu przedsiębiorca zawiadamia na piśmie kontrolującego. Dla wypełnienia dyspozycji art. 84c ust. 2 u.s.d.g. niezbędne jest więc uprzednie, tj. przed zawiadomieniem, złożenie sprzeciwu. Zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie ma bowiem dotyczyć sprzeciwu już złożonego, a nie zaplanowanego złożenia sprzeciwu, co wynika jednoznacznie z brzmienia przepisu. Tymczasem, w rzeczonej sprawie, zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu poprzedzało jego faktyczne złożenie. Tym samym, z tej tylko przyczyny, nie może ono być skuteczne. Nie można także podzielić zarzutów Spółki dotyczących naruszenia pozostałych, wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Organ inspekcji sanitarnej mógł odstąpić od zasady zagwarantowania stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a., z uwagi na konieczność załatwienia sprawy nie cierpiącej zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, na którą to okoliczność zasadnie powołano się w kwestionowanej decyzji. W tym przypadku ograniczony zostaje również obowiązek organu zaznajomienia strony z wynikiem procesu dowodzenia, zawarty w art. 81 k.p.a. Skoro w okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji powziął uzasadnione podejrzenie, że wprowadzane przez skarżącą do obrotu produkty stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, to prawidłowo zastosował art. 10 § 2 k.p.a., gdyż załatwienie sprawy wymagało podjęcia szybkich działań ze względu na niebezpieczeństwo dla - co najmniej - zdrowia ludzkiego. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu, organy administracji przeprowadziły postępowanie na podstawie przepisów prawa, podjęły wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie wystarczającym do wydania decyzji, mając na względzie wskazywany wyżej jej charakter prewencyjny, a także w sposób prawidłowy uzasadniły wydane przez siebie decyzje, przedstawiając stan faktyczny sprawy, w tym okoliczności, które wzbudziły uzasadnione podejrzenie co do szkodliwości zabezpieczonych produktów, przywołując i dokonując wykładni zastosowanych przepisów prawa oraz wskazując dowody, przemawiające za ustaleniem stanu faktycznego. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło