II SA/Ol 327/20

Dnia 13 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2020 roku sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wydania zaświadczenia I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu L. L. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z 21 października 2019 r. M. M. (dalej jako: "skarżący") wystąpił do Wójta Gminy o wydanie zaświadczenia odnośnie do stanu mieszkania jego mamy, zam. "[...]", znajdującego się w zasobach komunalnych. Podał, że był zameldowany pod ww. adresem do 22 lutego 1992 r., wszystkie remonty, czy ulepszenia tej posesji zawsze były mu bliskie i łożył na poprawę warunków socjalno-bytowych rodziców. Dlatego prosi "o wydanie zaświadczenia odnośnie do stanu faktycznego na dzień dzisiejszy - czego - wymagania bieżące- potrzebuje budynek – lokal jego mamy do remontu czy wymiany –pilnie, tj.: wymiana pieca, drożność wentylacji, wykonanie WC, odświeżenia lokalu przez pomalowanie ścian i sufitów". Skarżący wyjaśnił, że oczekuje potwierdzenia tychże braków, które jest w stanie wykonać po opuszczeniu jednostki penitencjarnej. Podał, że zaświadczenia potrzebuje dla sądu penitencjarnego, aby uzyskać przedterminowe warunkowe zwolnienie. Postanowieniem z "[...]" r. Wójt Gminy odmówił wydania postanowienia o żądanej treści. W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 219 i 217 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej jako: "k.p.a."). Stwierdził, że wnioskodawca nie powołał się na żaden przepis prawa, zgodnie z którym wymagane byłoby potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, organ nie odnalazł takiego przepisu prawa, który znalazłby zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. Ponadto wnioskodawca nie posiada interesu prawnego do uzyskania zaświadczenia w przedmiotowej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że mimo braku podania przepisów prawa i braku formalnego prawa własności lokalu mieszkalnego w miejscowości G., był w nim zameldowany od 13.07.1986 r. do 22.02.1992 r. i mieszkał razem z mamą oraz ponosił koszty w celu utrzymania stanu technicznego w dobrej formie i należytym stanie, co w pewnym sensie daje mu niepisane prawo - możliwość ingerowania w lokal. Wskazał, że nie chciał zaświadczenia o stanie technicznym lokalu, ale o stanie faktycznym potwierdzającym warunki socjalno-bytowe. Podkreślił, że zaświadczenie dałoby mu możliwość na poprawę reszty życia jego schorowanej mamy, bez konieczności wkładu finansowego przez Urząd Gminy. W wyniku rozpatrzenia zażalenia, postanowieniem z "[...]" r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że przepisy Działu VII k.p.a. zatytułowanego "Wydawanie zaświadczeń" mają zastosowanie we wszystkich tych przypadkach, gdy do organu administracji publicznej wpłynie wniosek o urzędowe potwierdzenie określonego stanu faktycznego lub prawnego, przy czym potwierdzenie to jest wymagane przepisem prawa (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.) lub żądanie jest uzasadnione interesem prawnym wnioskodawcy (art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Podkreślono, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Organ administracyjny może zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, a które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji. Reasumując Kolegium stwierdziło, że także nie dopatrzyło się żadnego przepisu prawa, na podstawie którego organ mógłby wydać zaświadczenie o stanie technicznym lokalu. Konieczność wymogu istnienia przepisu prawa, na którym można by oprzeć wydanie zaświadczenia wynika wprost z przepisu art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. Powyższe przesądza o tym, iż nawet w sytuacji wywiedzenia przez skarżącego interesu prawnego wskazanego w przepisie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., nie ma możliwości wydania mu zaświadczenia, gdyż brak jest przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek wydania zaświadczenia o stanie technicznym lokalu. W skardze do tutejszego Sądu skarżący przekonywał, że nie potrzebował zaświadczenia o stanie technicznym, tylko potwierdzenia, że w mieszkaniu jego mamy występuje szereg barier architektonicznych (brak WC wewnątrz budynku), które powinny być zlikwidowane przez organ gminy. Wskazał, że chciał WC zrobić za własne środki i nic więcej. Nie jest to wiedza poufna tylko ogólnie dostępna. Takie zaświadczenie wydaje się na potrzeby kredytu czy dotacji z UE w celu ochrony środowiska. Stwierdził, że brak zaświadczenia przyczynił się do utraty zdrowia jego mamy. Podał, że mama złamała kość udową. Domagał się usunięcia barier architektonicznych, odszkodowania za szkody moralne i cierpienie mamy oraz naprawienie strat wynikających z błędnych decyzji i zaniechań w zasobach komunalnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek z urzędu rozważyć sprawę w całokształcie i uwzględnić wszelkie naruszenia prawa, uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu, bez względu na stanowisko strony. Podkreślić należy, że sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt wyłącznie w aspekcie jego zgodności z prawem i może go wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie, wbrew stanowisku strony skarżącej, nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przepisy art. 217 § 2 k.p.a. zobowiązują organ administracji publicznej do wydania zaświadczenia w dwóch konkretnych przypadkach. Po pierwsze, w myśl art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.- jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Po drugie, art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. stanowi, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Wskazane w art. 217 § 2 pkt 1 i 2 k.p.a. przesłanki stanowią odrębne podstawy do wydania zaświadczenia. Art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. należy odczytywać łącznie z przepisem art. 218 § 1 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek wydania zaświadczenia w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., gdy określone fakty lub stan prawny wynika z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Zatem w sytuacji posiadania interesu prawnego przez wnioskodawcę organ zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Natomiast na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. organ zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy wydania zaświadczenia wymaga konkretny przepis prawa. Wówczas zastosowanie znajdzie art. 218 § 2 k.p.a. Ubieganie się o zaświadczenie z uwagi na interes prawny nie jest uzależnione od obowiązywania przepisu, który wymagałby wydania zaświadczenia. Dlatego błędnie Kolegium wskazało w uzasadnieniu postanowienia, że nawet w sytuacji wywiedzenia przez skarżącego interesu prawnego nie ma możliwości wydania mu zaświadczenia, gdyż brak jest przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek wydania zaświadczenia o stanie technicznym lokalu. Stwierdzenie to jednak pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Stosownie do tego unormowania postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia może zakończyć się w trojaki sposób: 1) przez wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba zainteresowana, 2) przez odmowę w ogóle wydania zaświadczenia, np. z powodu braku podstaw prawnych do jego wydania albo niestwierdzenia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego, 3) przez odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści, np. z powodu niepotwierdzenia się w toku postępowania wyjaśniającego istnienia stanu faktycznego lub prawnego, którego potwierdzenia żądała osoba ubiegająca się o zaświadczenie. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że skarżący domagał się zaświadczenia o stanie technicznym lokalu. Akcentowane przez skarżącego "braki architektoniczne" dotyczą właśnie stanu technicznego lokalu mieszkalnego. W sprawie oczywistym jest również, że nie istnieje żaden przepis prawa, który wymagałby wydania przez Wójta Gminy zaświadczenia o stanie technicznym lokalu komunalnego. Skarżący nie wykazał przepisów, które wymagałyby wydania zaświadczenia żądanej treści, organy orzekające również takich przepisów nie ustaliły. Ponadto zgodzić należy się z organem I instancji, że skarżący nie posiada interesu prawnego do uzyskiwania informacji o stanie lokalu, do którego nie posiada żadnego tytułu prawnego. Okoliczność, że skarżący kiedyś zamieszkiwał w lokalu z rodzicami i dbał o jego utrzymanie, albo że w lokalu zamieszkuje jego mama, której chciałby pomóc, nie uzasadnia przyjęcia istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego, a jedynie świadczy o istnieniu interesu faktycznego. Także wskazywany we wniosku cel zaświadczenia, które miałoby posłużyć do umotywowania wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbywania kary pozbawienia wolności, przekonuje o istnieniu jedynie interesu faktycznego po stronie skarżącego. W orzecznictwie prezentowany jest jednolicie pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowi podstawę interesu prawnego (zob. wyrok NSA z 10 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1012/04; z 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 837/05; z 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1828/06; z 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1043/10, z 10 czerwca 2011r., sygn. akt II OSK 1059/10, publ. w CBOSA ). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących podstawą zastosowania przepisu prawa materialnego. Oznacza to, że musi istnieć konkretny przepis prawa, z którego wynikałyby dla skarżącego prawa czy obowiązki, które można byłoby powiązać z przedmiotem żądania. Tak zaś w rozpatrywanym przypadku nie jest. Dlatego prawidłowo organy powinny odmówić wydania zaświadczenia bez wskazywania "żądanej treści", gdyż skarżący nie był w ogóle uprawniony do żądania informacji w zakresie objętym wnioskiem. Nie ma to jednak istotnego znaczenia dla ostatecznego wyniku sprawy, skoro wniosek podlegał odmownemu załatwieniu. Mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, rozstrzygnięto w oparciu o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68).