II SA/Ol 327/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. C. na decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia 19 marca 2024 r., nr (...) w przedmiocie zmiany imienia i nazwiska postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Decyzją z 19 marca 2024 r., Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego (dalej jako: "Kierownik USC", "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 4 ust. 1, art. 9, art. 12 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1988), art. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1378) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej jako: "k.p.a."), odmówił I. C. (dalej jako: "skarżąca") zmiany imienia i nazwiska aktualnie noszonego – I. M. C. na: M. I. G. Stosownie do pouczenia zawartego we wskazanej wyżej decyzji, skarżąca wniosła, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję z 19 marca 2024 r. W odpowiedzi na skargę, organ pierwszej instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a." skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W § 2 ustawodawca wyjaśnił, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Stosownie do art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 2 k.p.a.). Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Jak wynika zatem z treści cytowanych przepisów w sprawach, w których obowiązuje postępowanie dwuinstancyjne, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie orzeczenie (decyzja, postanowienie) wydane przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji. Przepisy art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest wydana przez Kierownika USC decyzja o odmowie zmiany imienia i nazwiska. Wskazać zatem należy, że myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska, decyzję o zmianie imienia lub nazwiska bądź decyzję o odmowie zmiany imienia lub nazwiska wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego, do którego został złożony wniosek, albo jego zastępca. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 3 ww. ustawy, organem wyższego stopnia w sprawach prowadzonych na podstawie tej ustawy jest wojewoda. Ponadto, wojewoda jest organem odwoławczym od decyzji administracyjnych z zakresu rejestracji stanu cywilnego, stosownie do treści art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Należy zatem stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy decyzji, która nie spełnia wymogów, wskazanych w art. 52 § 1 p.p.s.a. Skargę można bowiem wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia jakie służyły stronie, zaś w tej sprawie skarżąca przedmiotem skargi uczyniła decyzję organu pierwszej instancji, podczas gdy przedmiotem kontroli Sądu może być jedynie decyzja ostateczna. Od decyzji Kierownika USC skarżącej przysługiwało złożenie odwołania do organu wyższego stopnia, którym w niniejszej sprawie, stosownie do powołanych wyżej przepisów, jest Wojewoda. Zaznaczyć przy tym należy, że fakt błędnego pouczenia zawartego w skarżonej decyzji, nie wywiera żadnego wpływu na kształtowanie uprawnienia strony do zaskarżenia takiego aktu w przypadku, gdy decyzja jest decyzją pierwszoinstancyjną, jak w rozpoznawanej sprawie. Zastosowanie się skarżącej do błędnego pouczenia i wniesienie skargi na decyzję Kierownika USC z 19 marca 2024 r., którą organ odmówił zmiany imienia i nazwiska, nie może zatem skutkować merytorycznym rozpoznaniem sprawy w postępowaniu sądowym. Jednakże, w myśl art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W sytuacji zatem, gdy strona uchybi wymaganiom formalnym przewidzianym dla danego środka odwoławczego na skutek błędnego działania organu, to jest ona uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, co pozwoli na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybień powstałych bez jej winy. Wobec powyższego, wniesiona w niniejszej sprawie skarga na decyzję organu pierwszej instancji jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.