II SA/Ol 328/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup żywności oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w piśmie z dnia 26 maja 2012r., skierowanym za pośrednictwem Wójta Gminy D. do Centralnego Biura Antykorupcyjnego w Warszawie, T. P. (dalej zwana stroną) wniosła między innymi "o tzw. pomoc społeczną" (k. 219 akt administracyjnych). Na mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2012r. do rozpoznania tego wniosku został wyznaczony Prezydent O., z którego upoważnienia przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego ze stroną i jej mężem. Podczas tego wywiadu ustalono, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, orzeczony ma na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności, oboje z mężem nie pracują i utrzymują się ze świadczeń z pomocy społecznej (zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego) w wysokości "[...]". Wobec tego oczekują na przyznanie środków między innymi na zakup żywności. Decyzją z dnia 9 sierpnia 2012r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Prezydenta O., przyznał stronie w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" zasiłek celowy w kwocie 186 zł. miesięcznie na zakup posiłku lub żywności od dnia 1 maja 2012r. do dnia 31 maja 2012r. Rozstrzygnięcie to zostało jednak uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 listopada 2012r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kontynuując postępowania, organ I instancji dokonał kolejnej aktualizacji wywiadu środowiskowego, a następnie decyzją z dnia 24 grudnia 2012r. przyznał stronie w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" zasiłek celowy w kwocie 248 zł. miesięcznie na zakup posiłku lub żywności od dnia 1 maja 2012r. do dnia 31 maja 2012r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że dochód na osobę w rodzinie strony (w wysokości "[...]") w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w kwietniu 2012r., uprawnia ją do otrzymania świadczenia w formie zasiłku celowego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Wskazał jednak, że wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy ale także możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Podniósł, że GOPS w D. w maju 2012r. na zasiłki celowe na zakup posiłku lub żywności dysponował kwotą 6.205,00 zł., przy czym pomocą w tym zakresie objął 50 osób, zaś średnia wysokość tego świadczenia dla 2-osobowej rodziny wynosiła 248 zł. Natomiast MOPS w O. na tego typu zasiłki wydatkował kwotę 227.495,00 zł., obejmując pomocą 4099 środowiska, przy czym średnia wysokość tego świadczenia dla 2-osobowej rodziny wynosiła 110,00 zł. Wyjaśnił, że dostosował wysokość udzielonej pomocy do potrzeb rodziny strony, która zamieszkuje na terenie innej gminy niż O., zbliżając wysokość wsparcia finansowego z pomocy społecznej dla tej rodziny do pomocy udzielanej innym mieszkańcom tej samej gminy, która stosuje nieco odmienne kryteria udzielania pomocy niż obowiązujące na terenie miasta O. Dodał, że zastosowanie zasad obowiązujących na terenie miasta O. pogorszyłoby sytuację rodziny strony. W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła organowi I instancji nieprzeprowadzenie postępowania co do przyczyn zgłoszenia przez nią żądania wyłączenia Wójta Gminy D. i pracowników Urzędu Gminy w D. imiennie wskazanych we wniosku z dnia 27 lipca 2011r. Zgłosiła także zastrzeżenia co do sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz uzasadnienia przez organ I instancji zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia 20 lutego 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy przytoczył przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Przedstawił także, na podstawie wywiadu środowiskowego, sytuację dochodową i rodzinną strony. Stwierdził, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że przyznana pomoc była konsekwencją rozważenia sytuacji strony oraz jej potrzeb z uwzględnieniem możliwości finansowych, jakimi dysponuje organ przyznający świadczenie. Takie działanie organu I instancji uznał za poprawne w niniejszej sprawie, wskazując, że zasiłek celowy przyznawany jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zauważył także, że organ I instancji nie pozostawił strony bez pomocy, przyznając jej stosowne świadczenie. Dodał, że strona systematycznie korzysta z takich form wsparcia na potrzeby bieżące, w tym związane z zakupem leków, energii i środków czystości. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wskazała na brak ustaleń przez organ odwoławczy przyczyn ubiegania się przez nią o pomoc społeczną. Wskazała także na brak rozpoznania w formie procesowej jej wniosków o wyłączenie Prezesa SKO. Sformułowała także szereg zarzutów względem pracowników organów administracji publicznej (Wójta Gminy D. i pracowników Urzędu Gminy w D. oraz Prezesa SKO), którzy w ocenie strony przyczynili się do ubóstwa jej rodziny. Zażądała przy tym przeprowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego z dokumentów i pism strony znajdujących się w aktach sprawy oraz udziału prokuratora w rozpoznaniu tej sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2013r., nr "[...]", w przedmiocie zasiłku celowego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), pomoc w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika, na co słusznie zwrócił uwagę także organ odwoławczy, że pomoc w zakresie dożywiania pozostawiona została tzw. uznaniu administracyjnemu, o czym świadczy użycie w tym przepisie zwrotu "może". Oznacza to, że przyznanie świadczenia w ramach tego programu jest nieobowiązkowe, a zatem mimo spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek może on nie otrzymać żądanego świadczenia w ogóle, bądź może być mu ono przyznane w kwocie, jaką organ (a nie wnioskodawca) uzna za stosowną. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie takiego świadczenia musi mieć bowiem na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Stosownie bowiem do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., Sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z przepisu tego wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., I OSK 777/05, LEX nr 194414). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, bez wnikania w celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania oraz czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniach wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć dokonano zaś prawidłowej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej strony, jak również możliwości finansowych GOPS w D. i MOPS w O., w tym przede wszystkim ilości środków pieniężnych przeznaczonych na realizację programu dożywiania i średniej wysokości przyznawanego w tym zakresie zasiłku. Wbrew twierdzeniom strony, organy ustaliły także powody ubiegania się przez nią o pomoc społeczną (bezrobocie i niepełnosprawność). Zauważyć przy tym należy, że w niniejszej sprawie niesporne jest, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Także wysokość przyznanego zasiłku nie jest przez stronę kwestionowana. W tych okolicznościach przyznanie stronie w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" zasiłku celowego w kwocie 248,00 zł. miesięcznie na zakup posiłku lub żywności od dnia 1 maja 2012r. do dnia 31 maja 2012r. należało uznać za zgodne z prawem. Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w skardze względem pracowników organów administracji publicznej (Urzędu Gminy w D. i Prezesa SKO), którzy w ocenie strony przyczynili się do ubóstwa jej rodziny, wyjaśnić należy, że rozpoznanie tych zarzutów wykracza poza granice kontrolowanej sprawy. W wydanych w tej sprawie decyzjach nie brała bowiem udziału żadna z tych osób. W I instancji decyzję wydał bowiem Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działający z upoważnienia Prezydenta O. wyznaczonego do rozpoznania tej sprawy na mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2012r. (k. 227 akt administracyjnych). Nastąpiło to na skutek utraty przez Kierownika GOPS w D., działającego z upoważnienia Wójta Gminy D., zdolności do rozpoznania tej sprawy w związku z wyłączeniem od jej załatwienia tego Kierownika i pracownika Ośrodka. W składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydającym decyzję w postępowaniu odwoławczym, nie zasiadał zaś Prezes tego Kolegium. Jeśli chodzi o wnioski zawarte w skardze podać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co oznacza, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy sąd uwzględnił dokumenty i pisma strony dołączone zarówno do akt administracyjnych sprawy, jak i do akt sądowych. Nie uznał natomiast za zasadne poinformowanie prokuratora o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym w tej sprawie, co nie pozbawia oczywiście strony możliwości samodzielnej inicjatywy w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.