II SA/Ol 33/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Lech Bartłomiej Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego i zasiłku stałego - oddala skargę. Decyzją z dnia 7 września 2004r., Nr "[...]", Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. odmówił A. C., przebywającemu w Zakładzie Karnym, wyrównania świadczeń z pomocy społecznej w postaci wypłacenia zasiłku stałego wyrównawczego za okres od dnia 8 grudnia 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż ostatnią decyzją, którą organ pomocy w Z. wykonywał wobec A. C., to decyzja z dnia 27 lutego 2002 r. , Nr "[...]", mocą której przyznano wyżej wymienionemu świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku wyrównawczego od dnia l stycznia 2002 r. do dnia 7 grudnia 2002 r. W dniu 23 września 2002 r. A. C. złożył wniosek o ponowne określenie stopnia jego niepełnosprawności. Ostatecznie po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, a następnie sądowego, wyrokiem z dnia 14 maja 2004 r. Sąd Okręgowy zaliczył A. C. do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym od dnia 8 grudnia 2002 r. do dnia 7 grudnia 2005 r. Pismem z dnia 30 czerwca 2004 r. , skierowanym do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania Niepełnosprawności w E., a przekazanym Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Z., A. C. powołując się na powyższy wyrok Sądu i wywodząc, że w związku ze stwierdzeniem, iż istniała u niego ciągłość umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zażądał wyrównania świadczenia za okres od dnia 8 grudnia 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. Organ I instancji przyjął, że obecnie brak jest podstaw prawnych do wyrównania świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego wyrównawczego, obecnego zasiłku stałego, za wskazany powyżej okres, gdyż z dniem l maja 2004r. weszła w życie nowa ustawa o pomocy społecznej, która nie przewiduje już takiego zasiłku. Nadto zgodnie z art.13 ust. l tej ustawy " osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń pomocy społecznej " Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. C. zarzucając, iż wydana decyzja nie jest słuszna. Podkreślił, iż miał orzeczoną umiarkowaną niepełnosprawność do dnia 7 grudnia 2002 r. i do tego też dnia otrzymywał zasiłek stały wyrównawczy. Sąd Okręgowy orzekł ostatecznie o jego umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od dnia 8 grudnia 2002 r. do dnia 7 grudnia 2005 r. Odwołujący wskazał, iż odmowę wypłaty świadczenia za okres od dnia 8 grudnia 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. uważa za niesłuszną, gdyż to nie z jego winy postępowanie w kwestii ustalenia stopnia jego niepełnosprawności trwało tak długo, a stosowny wniosek w tej sprawie złożył z wyprzedzeniem, już w dniu 23 września 2002 r. Dodał, iż w niniejszej sprawie winna mieć zastosowanie poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, a nie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. Odwołujący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001 r. dotyczący kontynuacji świadczeń w sytuacji ciągłości niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E., decyzją z dnia 25 października 2004 r., Nr Rep. "[...]", uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i odmówiło przyznania zasiłku stałego wyrównawczego za okres od dnia 8 grudnia 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r., oraz odmówiło przyznania zasiłku stałego. Kolegium wskazało, że A. C. już we wrześniu 2002 r., wystąpił z wnioskiem do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania Niepełnosprawności w B. o stwierdzenie stopnia jego niepełnosprawności. Wniosek ten wszczął postępowanie w tej kwestii, które ostatecznie zakończyło się pozytywnie dla zainteresowanego, tj. wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 14 maja 2004 r. Dopiero wówczas A. C. mógł wystąpić do organu pomocy społecznej o przyznanie żądanego świadczenia i taki wniosek złożył w dniu 30 czerwca 2004 r., co spowodowało, że w dniu 29 lipca 2004 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie przyznania zasiłku stałego wyrównawczego z wyrównaniem od dnia 8 grudnia 2002 r. Organ I instancji odmówił " wyrównania świadczeń", a więc w sentencji decyzji orzekł o instytucji, która nie została uregulowana przepisami ustawy o pomocy społecznej, zarówno poprzedniej, jak i obecnie obowiązującej. Z tego względu decyzja organu I instancji została uchylona w trybie art. 138 § l pkt 2 kpa. Kolegium wskazało, że obowiązujące w dniu złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2004 r. , przepisy uniemożliwiają przyznanie A. C. zasiłku stałego wyrównawczego wstecz, tj. za okres od dnia 8 grudnia 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. W świetle bowiem obowiązującej do dnia 30 kwietnia 2004r. ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, póz. 414 ze zm.), zasiłek stały wyrównawczy przysługiwał osobie, jeżeli spełniała ona kryteria określone w art. 27 ust. 4 pkt l ustawy, ale przepis ten obecnie nie istnieje. Z dniem l maja 2004r. weszła w życie ustawa z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593). Akt ten nie przewiduje już przyznania zasiłku stałego wyrównawczego, zaś przepis art. 150 tej ustawy stanowi, że do spraw wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy z 12 marca 2004r. W ten sposób z woli ustawodawcy niemożliwe jest stosowanie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - po dniu l maja 2004 r.- nie tylko w sprawach wszczętych po tej dacie, ale nawet w sprawach wszczętych przed tą datą. Prawnie niemożliwe jest więc przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego - po dniu l maja 2004 r. - w ogóle , ani " wstecz" za okres, w którym obowiązywała jeszcze ustawa "stara" o pomocy społecznej. Na po wyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł A. C. Powołując się na argumenty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący ponownie wskazał, iż składając wniosek do organów orzekających o niepełnosprawności zachował wszystkie terminy. Wniosek o orzeczenie niepełnosprawności został złożony już w dniu 23 września 2002 r., czyli przed upływem okresu na jaki poprzednio orzeczono jego niepełnosprawność, zatem z tą datą jego zdaniem, zostało wszczęte postępowanie w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał na przewlekłość toczącego się przed organami orzekającymi postępowania, która to przewlekłość nie wynikła z jego winy. Podniósł, iż jego stopień umiarkowanej niepełnosprawności ma charakter "ciągły", należy zatem uznać kontynuację świadczenia i dokonać wypłaty wyrównania za wskazany przez niego okres. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponownie wskazało, że ustalony w sprawie stan faktyczny, jak również obowiązujące przepisy prawa uniemożliwiają wydanie decyzji rozstrzygającej pozytywnie żądanie skarżącego. Decyzja taka, tj. przyznająca zasiłek stały wyrównawczy bądź zasiłek stały byłaby dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § l pkt 2 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ), stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ). Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ( art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Odnosząc się do zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż jest ona zgodna z prawem. Z akt administracyjnych wynika, że na podstawie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 27 lutego 2002 r., nr "[...]", skarżący do dnia 7 grudnia 2002r. korzystał z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego wyrównawczego ze względu na ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Przed upływem terminu do którego przyznano zasiłek skarżący wystąpił do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie stosownego orzeczenia, z którego wynikałyby wskazania, o których mowa w art. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776 ze zm.). Orzeczenie takie było niezbędne organom pomocy społecznej do przyznania zasiłku stałego. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 4 pkt l i ust. 6 pkt l ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, póz. 414 ze z.) zasiłek stały wyrównawczy przysługiwał osobie pełnoletniej : samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód był niższy od kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1. Zasiłek ten ustalało się w wysokości w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, określonym w art. 4 ust. l, a dochodem tej osoby. Z kolei art. 28 cyt. ustawy o pomocy społecznej stanowił, że osobie samotnej uprawnionej do zasiłku stałego i stałego wyrównawczego tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności przysługiwało 30 % przyznanego świadczenia. Z wykładni tego przepisu wynika, iż zasiłek ten był świadczeniem obowiązkowym tzn. świadczenie to musiało zostać przyznane w przypadku, gdy zostały spełnione wymogi do jego uzyskania. Skarżący, jak wskazano wyżej otrzymywał zasiłek stały wyrównawczy do dnia 7 grudnia 2002r. Warunkiem koniecznym do stwierdzenia, czy skarżącemu po tej dacie w dalszym ciągu przysługuje zasiłek, było uzyskanie stosownego orzeczenia lekarskiego. Od treści tego orzeczenia uzależnione było dalsze pobieranie zasiłku stałego wyrównawczego przez skarżącego. Ostatecznie Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 14 maja 2004 r., zaliczył skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym od dnia 8 grudnia 2002 r. do dnia 7 grudnia 2005 r. Skarżący spełniał więc przesłanki do przyznania zasiłku stałego, o którym mowa w art. 27 ust. 4 pkt l ustawy z dnia 29 listopada 1990r. Przepis tego artykułu nie określał jednak początkowej daty od jakiej zasiłek winien być przyznany. Dlatego też miała tutaj zastosowanie zasada określona w art. 43 ust, 6 cyt. ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r., zgodnie z którą świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznawało się i wypłacało za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Kwestią sporną jest czy złożenie wniosku przez skarżącego w dniu 30 czerwca 2004 r., w związku z uzyskanym orzeczeniem o niepełnosprawności, wszczęło postępowanie w niniejszej sprawie i w takim przypadku mają zastosowanie przepisy nowej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm. ) , czy też nastąpiła kontynuacja świadczenia, jak twierdzi skarżący, domagając się przyznania zasiłku stałego wyrównawczego wstecz, za okres od 8 grudnia 2002 r. do 30 kwietnia 2004 r., i ma zastosowanie poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r., Nr 64, póz. 414 ze zm. ). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za słuszne stanowisko organów administracji, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, obowiązująca od dnia l maja 2004 r. Przepisy tej ustawy nie przewidują możliwości przyznania zasiłku stałego wyrównawczego, a art. 13 ust. l stanowi, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczenia z pomocy społecznej. Brak w przepisach prawa podstawy do przyznania za okres - przed l maja 2004 r. - zasiłku stałego wyrównawczego oznacza, iż decyzja byłaby wydana bez podstawy prawnej, a to stanowi, że taka decyzja obarczona byłaby wadą dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności - art. 156 § l pkt 2 kpa. Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 150 wyżej cytowanej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Gdyby zatem przyjąć, zgodnie z stanowiskiem skarżącego, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem z dnia 23 września 2002 r., a nie wnioskiem z dnia 30 czerwca 2004 r. , jak uznały organy administracji, to i tak z woli ustawodawcy niemożliwe jest stosowanie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej po dniu l maja 2004 r., nie tylko w sprawach wszczętych po tej dacie, ale nawet w sprawach wszczętych przed ta datą. Przy zmianie przepisów prawnych w danej dziedzinie zazwyczaj powstaje sytuacja, iż są sprawy wszczęte pod rządami poprzedniej ustawy, ale niezakończone przed dniem wejścia w życie nowej . Możliwe są różne rozwiązania przez ustawodawcę w tej sytuacji, np. można stosować przepisy nowe lub stare, albo też korzystniejsze dla strony. W przypadku zmiany ustawodawstwa w zakresie pomocy społecznej postanowiono, iż zastosowanie znajdzie nowa ustawa. Jest to rozwiązanie najprostsze dla osób stosujących prawo pomocy społecznej , lecz może okazać się w pewnych przypadkach niekorzystne dla beneficjentów tej pomocy i niewątpliwie taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Należy nadto wskazać, iż w kwestii konstytucyjności ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej orzekał Trybunał Konstytucyjny stwierdzając w wyroku z dnia 8 marca 2005 r. , sygn. Akt P l 5 / 04, że przepisy nowej ustawy o pomocy społecznej obowiązującej od l maja 2004 r. , przewidujące, że z dniem wejścia w życie tego aktu wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, obowiązującej do końca kwietnia 2004 r., nie naruszają konstytucji. Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wskazuje zatem także na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Ponownie należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może taką decyzję uchylić lub stwierdzić jej nieważność tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nie podlega natomiast kontroli i ocenie tego sądu to, czy także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej rozstrzygniecie organu administracji jest trafne. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).