II SA/Ol 330/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A.Z. o ustanowienie adwokata oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.Z. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie opracowania ekspertyzy stanu technicznego budynku postanawia odmówić zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 25 maja 2012 r. (k. 29-31 akt) A.Z. zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz imiennie wskazanego adwokata. Oświadczył, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych dochodów, a jedynym jego majątkiem jest mieszkanie o powierzchni 36 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 0,59 ha. Załączone zostały wydruki z rachunku bankowego, dokumentujące operacje w okresie od 23 listopada 2011 r. do 21 maja 2012 r. (k.33) i wysokość środków zablokowanych przez komornika (k. 32) oraz kopia zaświadczenia stwierdzającego, iż wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (k. 34). Postanowieniem z dnia 6 lipca 2012 r. (k. 47 akt) referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy, wobec niezłożenia przez niego oświadczenia wskazującego: źródło utrzymania w poszczególnych miesiącach 2012 r., wszystkie kategorie ponoszonych wydatków oraz miesięczną wysokość i źródło finansowania każdego z nich, sposób wykorzystywania każdej z nieruchomości wykazanych w formularzu wniosku pod pozycją "nieruchomość rolna" oraz kopii aktów notarialnych nabycia wszystkich nieruchomości wykazanych w formularzu wniosku i dowodów opłacenia należności wiążących się z ich posiadaniem za ostatnie trzy miesiące. We wniosku z dnia 30 lipca 2012 r. (k. 54-55) A.Z. wystąpił o ustanowienie dla niego wskazanego adwokata w celu sporządzenia i wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia. Załączone zostały kopie wydruku z rachunku bankowego, dokumentujące operacje w okresie od 23 listopada 2011 r. do 29 lipca 2012 r. (k. 56) i wysokość dostępnych środków (k. 57 v.) oraz zaświadczenia stwierdzającego, iż wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (k. 57). Z kolei wnioskiem z dnia 18 września 2012 r. (k. 75-76) skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z zwartymi w obydwu wnioskach oświadczeniami o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca sam prowadzi gospodarstwo domowe, a jego majątkiem są: "budynek mieszkalny do rozbiórki 111,54 m2", mieszkanie o powierzchni ok. 36 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,59 ha. Stwierdził, iż "jest osobą ubogą, co wynika z przedłożonego do niniejszego wniosku oświadczenia" oraz "wydruków z konta bankowego ROR" i "zaświadczenia o byciu osobą bezrobotną bez jakichkolwiek zasiłków", a "z posiadanej nieruchomości (...) nie czerpie zarobków a jedynie wykorzystuje je (w drugim wniosku: "ją" - przypisek referendarza) w celach prywatnych i konsumpcyjnych". Wobec powyższego stwierdza się, co następuje: W konsekwencji niewniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2012 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, ma ono skutki prawomocnego orzeczenia sądu [art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270); w skrócie: "p.p.s.a.")]. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże m.in. strony i sąd, który je wydał. Możliwość jego zmiany bądź uchylenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Takowe nie zaistniały w obu rozpatrywanych łącznie przypadkach. Objaśnienie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r., jak istotne znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go żądanymi informacjami, usprawiedliwia zaniechanie kolejnego wzywania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego w trybie art. 255 p.p.s.a. i poprzestanie na stwierdzeniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy, nie wykazał on, że została w niej spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym uzależnione jest od tego, czy wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, iż przedstawiane przez nią informacje muszą pozwalać na przyjęcie stosownego ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości. Ciężaru wykazania, że zaistniała przesłanka do przyznania prawa pomocy, poprzez wielokrotne wyjaśnianie wątpliwości powstałych na tle składanych przez stronę oświadczeń, nie można przerzucać na Sąd, szczególnie jeśli kolejne wezwania nie prowadzą do ich wyjaśnienia, a jedynie do przedłużenia załatwienia sprawy. W tym względzie należy mieć na uwadze wielość spraw w przedmiocie prawa pomocy, w których A.Z. na próżno był wzywany przez Referendarzy sądowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie do wyjaśnienia wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego (ostatnio m.in. w sprawach o sygn. akt II SA/Ol 672/10 i II SA/Ol 307/11). Tak więc, choć wnioskodawca podnosi, że jest osobą ubogą, która nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów, brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy we w jakimkolwiek zakresie, gdyż złożone przez niego oświadczenia uznać należy za niewiarygodne. Stwierdzić należy, iż nie jest możliwe zaspokajanie nawet tylko podstawowych potrzeb bytowych, związanych chociażby z koniecznym wyżywieniem, bez uzyskiwania jakichkolwiek dochodów, wykorzystywania posiadanych oszczędności, czy też pomocy ze strony rodziny lub osób trzecich. W warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca po raz kolejny nie ujawnia natomiast źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym tych do których ponoszenia jest zobowiązany chociażby w związku z posiadaniem wykazanych nieruchomości. W tych okolicznościach, nie znając rzeczywistych źródeł finansowania wnioskodawcy i wysokości środków, jakie z nich pozyskuje, nie można ustalić jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja finansowa, a w konsekwencji, jakie są jego zdolności płatnicze. Za wyczerpujące wyjaśnienie kwestii związanych z posiadanymi nieruchomościami nie można uznać również stwierdzenia, iż są one wykorzystywane "w celach prywatnych i konsumpcyjnych". Dodatkowo ujawnienie w ostatnio składanych wnioskach o przyznanie prawa pomocy, w tym także w niniejszej sprawie, niewykazywanego wcześniej składnika majątku w postaci "budynku mieszkalnego do rozbiórki" potęguje wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Na ocenę możliwości finansowych strony ma natomiast wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. Reasumując, nie stwierdzono podstaw do uznania, by nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia. Umiejscawiając rozstrzygnięcie kwestii zmiany postanowienia w sprawie prawa pomocy w kategorii postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy, które na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. mogą być wydawane na posiedzeniu niejawnym przez referendarza sądowego, stosownie do unormowania wynikającego z owego przepisu oraz art. 165 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.