II SA/Ol 330/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.Z. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie opracowania ekspertyzy stanu technicznego budynku postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. W związku z oddaleniem zażaleń A.Z. na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi i na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, wystosowano do niego wezwania do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie kopii akt administracyjnych sprawy. W odpowiedzi na pierwsze skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie imiennie wskazanego adwokata (k. 251-253 akt), a w odpowiedzi na drugie - wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 254-256). W ich uzasadnieniach stwierdził, iż jest osobą ubogą, co wynika ze złożonych przez niego do tut. Sądu wniosków o przyznanie prawa pomocy i załączników. Według oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki 111,54 m2", mieszkanie o powierzchni ok. 36 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,59 ha. Wnioskodawca nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późniejszymi zmianami), w skrócie: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Powinna ona zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając to na uwadze należy zauważyć, iż przedmiotowe wnioski stanowią kolejny postulat przyznania skarżącemu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem z 24 maja 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - po rozpoznaniu wniosku z 30 lipca 2012 r. o ustanowienie adwokata i wniosku z 18 września 2012 r. o zwolnienie od kosztów sądowych (str. 6 - k. 201) - odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Oddalając zażalenie na to postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczegółowego wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W jego interesie leży właściwe przedstawienie informacji służących uzyskaniu tego prawa; do niego należy inicjatywa dowodowa. Sąd II instancji potwierdził, iż wnioskujący, ogólnikowo odnosząc się do wezwania z 11 kwietnia 2013 r. (167, 174-188), w zasadzie uniemożliwił dokonanie oceny, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja majątkowa. Na ocenę możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ma bowiem wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. W skład majątku wnioskującego wchodzi kilka nieruchomości różnego rodzaju. Jest on właścicielem mieszkania o powierzchni około 36 m² i trzech działek o powierzchni: "[...]" m², "[...]" m² i "[...]" m². Mimo wezwania, wnioskujący nie pozwolił na określenie stanu posiadanego majątku i jego wartości, gdyż dane o rodzajach działek, ich przeznaczeniu, położeniu i wartości zostały przez skarżącego usunięte. Przedstawił jedynie opłacone rachunki za czynsz i fundusz remontowy za kwiecień 2013 r., dowody wpłat na podatek od nieruchomości i podatek rolny za 2012 r., fakturę za prognozowane zużycie energii elektrycznej od lutego do lipca 2013 r., podkreślając, że wydatki te ponosi jego rodzina, która nadto wspomaga i dożywia stronę gotowymi posiłkami i zakupionymi wcześniej artykułami żywnościowymi (postanowienie z 5 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 536/13). Nie wskazując jednak, kto rzeczywiście udziela mu tej pomocy, skarżący de facto nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wskazanych nieruchomości. Pomimo wskazań zawartych w postanowieniach Sądów obu instancji, skarżący, wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy, nie odniósł się w żaden sposób do stanowiska co do nieujawnienia przez niego pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Wyjaśnienie w tych postanowieniach, jak istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go rzetelnymi i pełnymi informacjami we wskazanym zakresie usprawiedliwia zaniechanie ponownego wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia materiału dowodowego przy rozpatrywaniu kolejnych jego wniosków i stwierdzenie, że nie wykazał on, że spełniona została przesłanka, uzasadniająca zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz adwokata. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.