II SA/Ol 330/25

Dnia 19 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2025 roku sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody Warmińsko Mazurskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie unieważnienia paszportu 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie radcy prawnej K. G. kwotę 480 złotych (czterysta osiemdziesiąt), tytułem wynagrodzenia za czynności podjęte przed sądem I instancji jako kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego P. W. Zaskarżoną decyzją z dnia 10 kwietnia 2025 r., nr SO-I.626.315.2024.EC Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej: "Wojewoda"), po rozpatrzeniu wniosku Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny (dalej: "Sąd Rejonowy"), sygn. akt [...] z dnia 13 listopada 2024 r., unieważnił paszport serii [...] nr [...] wydany P.W. (dalej: "skarżący") w dniu 19 marca 2022 r. przez Konsula w M. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 13 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy, na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1063) – dalej: "u.d.p.", zwrócił się o unieważnienie ww. dokumentu paszportowego. We wniosku wskazano, że skarżący został prawomocnie skazany w sprawie [...] w dniu [...] 2017 r. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności; w sprawie [...] w dniu [...] 2018 r. na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności, w miejsce której w dniu [...] 2019 r. zarządzono wykonanie zastępczej kary 89 dni pozbawienia wolności; w sprawie [...] w dniu [...] 2017 r. na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności, w miejsce której w dniu [...] 2018 r. zarządzono wykonanie zastępczej kary 120 dni pozbawienia wolności. W toku postępowania wykonawczego zarządzono poszukiwania skarżącego listem gończym z powodu niestawienia się w zakładzie karnym i ukrywanie się przed organami ścigania. Sąd Rejonowy stwierdził, że zachodzi również prawdopodobieństwo, iż skarżący może przekraczać granice, dlatego zastrzeżenie o unieważnieniu dokumentu paszportowego jest konieczne do skuteczniejszego poszukiwania skarżącego i zapewnienia prawidłowego toku postępowania. W toku prowadzonego przez Wojewodę postępowania w sprawie unieważnienia ww. dokumentu paszportowego, z uwagi na nieobecność skarżącego, Sąd Rejonowy w O. III Wydział Rodzinny i Nieletnich wyznaczył radcę prawnego do reprezentowania skarżącego w postępowaniu administracyjnym, w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."). Wojewoda wyjaśnił również, że organ paszportowy prowadząc postępowanie w sprawie unieważnienia dokumentu paszportowego sprawdza jedynie przesłanki formalne, takie jak: czy wniosek o unieważnienie paszportu sporządził przewidziany w u.d.p. organ, czy w sprawie toczy się rodzaj postępowania, do którego odwołuje się przepis prawa oraz, czy osoba, wobec której toczy się postępowanie posiada ważny dokument paszportowy. W niniejszej sprawi Wojewoda uznał, że przesłanki ustawowe uzasadniające podjęcie decyzji o unieważnieniu dokumentu paszportowego zostały wyczerpane, co skutkowało obligatoryjnym unieważnieniem paszportu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, reprezentowany przez kuratora – wyznaczonego radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b) u.d.p. poprzez uznanie, że wpłynął wniosek właściwego organu o unieważnienie paszportu, podczas gdy Sąd Rejonowy wydał postanowienie w przedmiocie zwrócenia się z wnioskiem; 2. art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w decyzji strony, do której decyzja ta jest skierowana; 3. art. 7 k.p.a. poprzez nierozważenie, jako który z organów wymienionych w art. 70 ust. 1 pkt 11 lit. b) u.d.p. zwrócił się Sąd Rejonowy, bowiem z treści wydanego postanowienia nie wynika, czy sąd ten działa jako organ postępowania wykonawczego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wniósł o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Ponadto Wojewoda wyjaśnił, że wniosek o unieważnienie dokumentu paszportowego został złożony przez uprawniony podmiot, tj. Sąd Rejonowy. W sprawie nie ulega również wątpliwości, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie wykonawcze, a zatem wniosek o unieważnienie dokumentu paszportowego złożył organ prowadzący postępowanie wykonawcze w sprawie karnej. Wojewoda wskazał ponadto, iż z orzecznictwa nie wynika konieczność literalnego wskazania strony. W zaskarżonej decyzji strona została wskazana m.in. w rozdzielniku decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – zwanej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach stwierdził, że skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył zarówno kurator reprezentujący skarżącego, jak i Wojewoda. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do unieważnienia paszportu skarżącego. Zostały bowiem spełnione przesłanki, zawarte w art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b) u.d.p. Zgodnie z tym przepisem, w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. W niniejszej sprawie wniosek o unieważnienie paszportu został złożony przez organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej – tj. Sąd Rejonowy. W postanowieniu z dnia 13 listopada 2024 r., które legło u podstaw złożenia wniosku o unieważnienie paszportu, Sąd w sposób wyczerpujący opisał okoliczności związane ze skazaniem skarżącego, a następnie ukrywaniem się skarżącego i poszukiwaniem go listem gończym. Sąd wskazał również, że zachodzi prawdopodobieństwo, iż skarżący może przekraczać granice, dlatego zastrzeżenie o unieważnieniu dokumentu paszportowego jest konieczne do skuteczniejszego poszukiwania skarżącego i zapewnienia prawidłowego toku postępowania. Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie unieważnienia paszportu na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b) u.d.p. wprawdzie odbywa się według reguł ustanowionych w k.p.a., jednak - co do zasady - nie wymaga ono rozbudowanego postępowania wyjaśniającego, co jest konsekwencją treści przepisu stanowiącego podstawę prawną do unieważnienia dokumentu. Tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, Wojewoda weryfikuje, czy dana osoba legitymuje się ważnym polskim paszportem, czy wniosek pochodzi od uprawnionego organu oraz czy wniosek zawiera dane niezbędne do wydania decyzji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 listopada 2024 r., II SA/Bd 324/24, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W niniejszej sprawie wszystkie te warunki zostały spełnione. Należy również mieć na względzie, że w przepisie art. 70 ust. 2 u.d.p. ustawodawca posłużył się zwrotem: "w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku". Zwrot ten oznacza, że podstawa prawna wydania decyzji o unieważnieniu paszportu, zawarta w tym przepisie ma charakter obligatoryjny, co wyklucza po stronie organu jakąkolwiek uznaniowość. Zatem wobec wystąpienia z wnioskiem przez uprawniony podmiot, Wojewoda był zobligowany do unieważnienia dokumentu paszportowego. Wojewoda rozpoznając taki wniosek nie może badać jego zasadności, weryfikować podstaw skazania, prawidłowości prowadzenia postępowania wykonawczego, czy też kwestionować okoliczności wskazanych w postanowieniu organów prowadzących postępowanie karne. Jego kompetencja orzecznicza jest ograniczona wyłącznie do zbadania przesłanek wymienionych w art. 70 ust. 2 pkt 11 u.d.p. (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 stycznia 2025 r., II SA/Rz 1155/24, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie wobec stwierdzenia, że zaistniały przesłanki obligatoryjne do unieważnienia paszportu (w postaci wystąpienia z wnioskiem przez uprawniony organ postępowania karnego wykonawczego – art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p.), Wojewoda był zobowiązany do unieważnienia paszportu, co prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Niezasadny jest również zarzut, iż zaskarżona decyzja nie zawiera oznaczenia strony. Jak słusznie zauważył Wojewoda, wskazanie stron postępowania może nastąpić w dowolnym jej fragmencie, np. nagłówku, rozstrzygnięciu, uzasadnieniu, a nawet rozdzielniku pisma. Tak wydana decyzja nie narusza art. 107 § 1 k.p.a., gdyż przepis ten nie określa konkretnie, w jakim miejscu decyzji powinny zostać wskazane strony postępowania, i nie nakłada na organ administracji żadnych szczególnych wymogów w tym zakresie. Z punktu widzenia prawidłowości decyzji jest zaś obojętne, w którym miejscu decyzji strona zostanie wskazana, ważne, by była ona w sposób jednoznaczny określona (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2024 r., II OSK 1455/21; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 maja 2022 r., II SA/Po 725/21, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Wojewoda wskazał skarżącego z imienia i nazwiska w uzasadnieniu decyzji, a także w rozdzielniku zaskarżonej decyzji. Wobec tego nie można przyjąć, że decyzja Wojewody nie zawiera adresata. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. W kwestii kosztów postępowania należy wskazać, że na podstawie art. 211 i art. 213 pkt 1 p.p.s.a. do wydatków zalicza się w szczególności należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie. Zasady wynagradzania kuratorów uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 536). Przepisy te mają zastosowanie w sprawach cywilnych, a nie sądowoadministracyjnych, jednakże Sąd podziela stanowisko zawarte w postanowieniu NSA z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 632/14, zgodnie z którym, przyznając należność ustanowionemu kuratorowi należy mieć na względzie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Mając bowiem na względzie art. 2 i art. 32 Konstytucji RP oraz nakaz wykładni systemowej przepisów, przepisy powołanego rozporządzenia mogą stanowić punkt odniesienia dla sądu administracyjnego, który będzie orzekał o należności kuratora na podstawie art. 211 w zw. z art. 213 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny – w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1087 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138)), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Z kolei § 1 ust. 3 ww. rozporządzenia przewiduje, że wysokość wynagrodzenia w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w kwocie wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej wskazanych stawek minimalnych, jeżeli uzasadnia to: 1) nakład pracy kuratora, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie; 2) wartość przedmiotu sporu; 3) stopień zawiłości sprawy. Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), stawki minimalne w postępowaniu przed sądem administracyjnym w innych sprawach niż wymienione w lit. a i b wynoszą w pierwszej instancji 480 zł. W ocenie Sądu, kuratorowi należało przyznać wynagrodzenie na podstawie § 1 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – tj. wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej – 480 zł, mając na uwadze nakład pracy kuratora, w tym w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do działania w postępowaniu i sporządzenie odpowiednich pism procesowych.