II SA/Ol 336/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2004 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie ekwiwalentu za zalesienie gruntu rolnego - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 14 kwietnia 2004r. Nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty S. z dnia 16 grudnia 2003r. Nr "[...]" odmawiającą przyznania W. G. podwyższonego o 50% ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej w związku z likwidacją gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu wskazano, iż z akt sprawy wynika, że W. G. w dniu 6 czerwca 2003r. zwróciła się z wnioskiem o wypłacenie jej podwyższonego ekwiwalentu z tytułu zalesienia gruntów rolnych, informując jednocześnie o likwidacji gospodarstwa rolnego. Starosta S. decyzją z dnia 16 grudnia 2003r. odmówił przyznania podwyższonego o 50% ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej z tytułu likwidacji gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu powołał się na zapis art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz.U. Nr 73, poz. 764, ze zm) wskazując, że w momencie zakończenia zalesiania i potwierdzenia tego faktu decyzją Starosty S. z dnia 13 czerwca 2003r. o prowadzeniu uprawy leśnej, wnioskodawczyni posiadała jeszcze grunt rolny o powierzchni l ,70 ha oraz siedlisko o powierzchni 0,43 ha. Zatem łączna powierzchnia posiadanych przez nią gruntów przekraczała powierzchnię 0,80 ha określoną w ww. przepisie uprawniającą do uznania, iż nastąpiła likwidacja gospodarstwa rolnego. Nadto powołano się na wyjaśnienia uzyskane w tej sprawie z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 listopada 2003r. sygn. "[...]", w których potwierdzono, że podwyższony ekwiwalent za zalesienie gruntu rolnego nie przysługuje, jeżeli po wydaniu decyzji potwierdzającej prowadzenie uprawy leśnej, posiadany nie zalesiony areał gruntu rolnego i siedlisko wynoszą powyżej 0,80 ha. Od decyzji tej W. G. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła jej naruszenie art. 107 § l i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak zamieszczenia właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając jednakże, że zarzuty dotyczące braków uzasadnienia są słuszne. Niemniej rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest zgodne z przepisami prawa materialnego. Wskazano na treść art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, zgodnie z którym ekwiwalent za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej podwyższa się o 50%, jeżeli równocześnie z przeznaczeniem gruntu do zalesienia następuje likwidacja gospodarstwa rolnego prowadzonego osobiście przez właściciela lub jego spadkodawcę lub darczyńcę co najmniej 5 lat, a właściciel zalesionego gruntu nie jest właścicielem gruntu rolnego lub działki siedliskowej o powierzchni większej niż 0,8 ha. Wyjaśniono, że wprawdzie ww. ustawa została z dniem 15 stycznia 2004r. uchylona art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273), jednakże na mocy art. 14 ust. 2 tej ustawy do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych stosuje się przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. Podano, iż w sprawie istotne znaczenie ma moment, w którym nastąpiła likwidacja gospodarstwa rolnego i zmniejszenie posiadanych gruntów rolnych wraz z siedliskiem do powierzchni nie przekraczającej 0,8 ha. Momentem tym jest niewątpliwie decyzja administracyjna o prowadzeniu uprawy leśnej, która w odniesieniu do gruntów skarżącej o powierzchni 9,13 ha została wydana w dniu 13 czerwca 2003r. Z akt sprawy wynika natomiast, że w tej dacie skarżąca poza działką siedliskową pozostającą we współwłasności z mężem D. G. o powierzchni 0,73 ha, posiadała jako odrębną własność grunt rolny o powierzchni 1,70 ha, z którego dopiero umową notarialną zawartą w dniu 8 lipca 2003r. darowała córce grunty o powierzchni 1,35 ha stanowiące działkę nr 86/2 w obrębie P. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła W. G. domagając się jej uchylenia. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 7, art. 10 § l, art. 15 oraz art. 138 § Ipkt l Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez utrzymanie w mocy decyzji dotkniętej wadą nieważności, nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania w związku z pozbawieniem strony czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Nadto wskazała na naruszenie art. 7 ust. l, 2 i 4 ustawy z 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia poprzez niezgodne ze stanem i faktycznym przyjęcie, że nie nastąpiła likwidacja gospodarstwa rolnego. Wyjaśniła, że w dniu 25 lipca 2003r. otrzymała na swoje konto bankowe podwyższony o 50% ekwiwalent za zalesienie i w związku z tym późniejsze wydanie decyzji odmownej w tej sprawie było bezprzedmiotowe. Nadto organ odwoławczy rozpatrzył odwołanie skarżącej bez możliwości zapewnienia jej udziału w tym postępowaniu. Skarżąca wyjaśniła, że decyzję o likwidacji gospodarstwa rolnego podjęła w momencie złożenia w 2002r. wniosku o przeznaczenie gruntów rolnych do zalesienia, natomiast darowanie córce pozostałych gruntów było tylko formalną likwidacją gospodarstwa rolnego i powstaniem gospodarstwa leśnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniło, iż zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych są nie zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ( art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Materialnoprawną podstawą wniosku W. G. o przyznanie podwyższonego o 50 % ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej w związku z likwidacją gospodarstwa rolnego jest art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesiania (Dz.U. Nr 73, poz. 764, ze zm). Wprawdzie ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. w momencie rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy na podstawie art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, póz. 2273) już nie obowiązywała, to stosownie do jej art. 14 ust. 2. do spraw dotyczących miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, przyznanych przed wejściem w życie tej ustawy stosuje się zasady dotychczasowe. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż przepis art. 7 ust. 4 ww. ustawy został skonstruowany dość niefortunnie i w pierwszej chwili może budzić wątpliwości odnośnie określenia momentu, w którym musi nastąpić likwidacja gospodarstwa rolnego aby uzyskać prawo do podwyższonego ekwiwalentu za zalesienie gruntów rolnych. Nie do przyjęcia jest jednak stanowisko skarżącej (z uwagi na brak takiego zapisu w powołanym art. 7 ust. 4), że likwidacja gospodarstwa rolnego nastąpiła już w momencie złożenia przez nią wniosku o przeznaczeniu gruntów leśnych do zalesienia, skoro w wyniku tego wniosku pozostałe skarżącej grunty rolne przekraczają powierzchnię 0,8 ha. Poza tym nie jest konsekwentna w tym twierdzeniu, gdyż najpierw podała, że decyzję o likwidacji gospodarstwa rolnego podjęła w momencie złożenia do Starosty S. wniosku w 2002r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia a nie zalesiony grunt rolny o powierzchni 1,35 ha przekazała córce, a następnie twierdziła, że z chwilą otrzymania decyzji organu I instancji z dnia 27 lutego 2003r. o przeznaczeniu pozostałych gruntów rolnych do zalesienia, nastąpiła faktyczna likwidacja gospodarstwa rolnego i utworzenie gospodarstwa leśnego. Sporządzenie aktu notarialnego w dniu 8 lipca 2003r. stanowiło jedynie formalną likwidację gospodarstwa rolnego, które faktycznie zostało zlikwidowane już w dniu wydania decyzji o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Dla merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy niezbędne jest zatem ustalenie momentu, w którym musi nastąpić spełnienie warunków określonych w art. 7 ust. 4 ustawy, aby uzyskać uprawnienie do podwyższonego ekwiwalentu. Ustawodawca prawo do podwyższonego o 50% ekwiwalentu uzależnił od łącznego spełnienia wszystkich warunków, przy czym pierwszym z nich jest równoczesna likwidacja gospodarstwa rolnego z przeznaczeniem gruntu rolnego do zalesienia. W ustawie brak jest zarówno definicji legalnej pojęcia "likwidacji gospodarstwa rolnego", jak i "przeznaczenia gruntu rolnego do zalesienia". Art. 3 ust. 4 i 9 ustawy stanowi, że właściwy starosta ze względu na położenie gruntu wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu gruntu rolnego do zalesienia, zatem nie jest bezpodstawne twierdzenie skarżącej, iż to już w momencie wydania takiej decyzji następuje likwidacja gospodarstwa rolnego, skoro posiadane przez nią grunty rolne z tą właśnie chwilą stają się przeznaczone do zalesienia. Odnośnie określenia znaczenia pojęcia likwidacji gospodarstwa rolnego to należy rozumieć je w kontekście ostatniego warunku wskazanego w art. 7 ust. 4 ww. ustawy. Likwidacja gospodarstwa rolnego na potrzeby tej ustawy ma miejsce w momencie, gdy właściciel zalesionego gruntu nie jest właścicielem gruntu rolnego lub działki siedliskowej o powierzchni większej niż 0,8 ha. Oznacza to, że decydującym do uznania, że nabyto uprawnienie do podwyższonego ekwiwalentu, jest sytuacja, gdy równocześnie z przeznaczeniem gruntu do zalesienia następuje likwidacja gospodarstwa rolnego rozumianego w ten sposób, że właściciel zalesianego gruntu nie jest właścicielem gruntu lub działki siedliskowej o powierzchni większej niż 0,8 ha. W niniejszej sprawie ten właśnie wymóg nie został przez skarżącą spełniony. Z przekazanych akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości i W. G. okoliczności tej także nie kwestionuje, że w momencie wydania i uprawomocnienia się decyzji Starosty S. z dnia 27 lutego 2003r. Nr "[...]" o przeznaczeniu do zalesienia gruntów rolnych o łącznej powierzchni 9,13 ha stanowiących jej własność, posiadała jeszcze grunty rolne o powierzchni przekraczającej wraz z siedliskiem 0,8 ha. Także w chwili wydania i uprawomocnienia się decyzji Starosty S. z dnia 13 czerwca 2003r. stwierdzającej prowadzenie uprawy leśnej na wskazanych wyżej gruntach skarżąca posiadała jeszcze grunty rolne wraz z siedliskiem przekraczające 0,8 ha. Dopiero w dniu 8 lipca 2003r. aktem notarialnym darowała córce R. G. grunty rolne o powierzchni 1,35 ha i z tą dopiero chwilą nastąpiła likwidacja gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 7 ust. 4 ustawy o przeznaczeniu gruntu rolnego do zalesiania. Nie można podzielić stanowiska skarżącej, iż czynność prawna - umowa darowizny gruntów rolnych była jedynie formalnym potwierdzeniem wcześniejszej likwidacji gospodarstwa rolnego, gdyż dopiero ta czynność wywołała określone skutki prawne w sferze stosunków własnościowych skarżącej. Z tą bowiem chwilą skarżąca przestała być właścicielką gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 0,8 ha, gdyż wraz z siedliskiem posiadała wówczas dopiero grunty rolne o powierzchni 0,78 ha. Okoliczność powyższa nie miała jednak miejsca równocześnie z przeznaczeniem gruntu do zalesienia, które nastąpiło w dniu 27 lutego 2003r. gdy organ I instancji orzekł o przeznaczeniu pozostałych jej gruntów rolnych o powierzchni 9,13 ha do zalesienia. Odnośnie zarzutu skarżącej, iż w postępowaniu odwoławczym naruszone rozstały zasady postępowania administracyjnego, w tym zasada czynnego udziału strony, wyjaśnić należy, iż Sąd nie dopatrzył się wskazanych naruszeń prawa. Nietrafny jest zarzut, iż w toku postępowania skarżąca była pozbawiona możliwości ustosunkowania się do argumentów organu I instancji, skoro właśnie z uwagi na podniesione przez nią argumenty w odwołaniu, Kolegium po raz kolejny dokonało merytorycznej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz ustosunkowało się do zarzutów skarżącej. Przyznało, iż organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na wyjaśnienia ministerialne, które nie mogą stanowić samoistnej podstawy wydanej decyzji, jednakże dokonało co do istoty sprawy identycznej oceny, co organ I instancji, szeroko uzasadniając swoją decyzję w tej sprawie. Nietrafny jest także argument, iż organ I instancji przekazując na konto skarżącej w dniu 25 lipca 2003r. kwotę podwyższonego ekwiwalentu podjęło w tej formie decyzję administracyjną, której nie można było pominąć przy wydawaniu decyzji w dniu 16 grudnia 2003r., gdyż była to kolejna decyzja w tej samej sprawie. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż dokonanie jakiejkolwiek wpłaty z tytułu ekwiwalentu za zalesienie gruntu rolnego nie może być poczytywane za wydanie decyzji administracyjnej, którego to aktu administracyjnego wymogi zostały określone w art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym miejscu wskazać należy, iż w lipcu 2003r. skarżąca nabyła prawo do pierwszego ekwiwalentu za grunty o powierzchni 9,13 ha, na których prowadzenie uprawy leśnej stwierdził Starosta S. decyzją z dnia 13 czerwca 2003r., stosownie do art. 7 ust. l i 2 ww. ustawy. Powyższe prowadzi do wniosku, że organy orzekające w sprawie nie miały podstaw do przyznania skarżącej podwyższonego o 50 % ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych. To, zaś oznacza, że skargi nie można było uznać za uzasadnioną i na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) - należało ją oddalić.