II SA/Ol 338/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Adam Matuszak (spr.) Alicja Jaszczak-Sikora Katarzyna Matczak Karolina Hrymowicz wyżywienia po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej "[...]" w E. z dnia 22 sierpnia 2002 r., nr "[...]" w przedmiocie zwrotu kosztów zakwaterowania, i umundurowania poniesionych w czasie nauki; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej "[...]" w B. z dnia 31 lipca 2002 r., II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ppor. A. P. w dniu 19 sierpnia 1996 r. powołany został do stałej służby wojskowej, której stosunek służbowy wypowiedział 12 listopada 2001 r. W decyzji Ministra Obrony Narodowej nr "[...]" z dnia 15 Iutego2002 r., dotyczącej zwolnienia wyżej wymienionego z zawodowej służby wojskowej, z dniem 31 lipca 2002 r., w pkt 36 określono, że na żołnierzu ciąży obowiązek zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, poniesionych w czasie studiów lub nauki. Dowódca Jednostki Wojskowej "[...]" w B., w której A. P. pełnił służbę wojskową, decyzją z dnia 31 lipca 2002 r., na podstawie art. 80 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), § 133 i 135 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 1997 r. Nr 7, póz. 38 z późn. zm.), pkt 36 Decyzji Nr "[...]" Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 lutego 2002 r. oraz decyzji Nr "[...]" Dyrektora Departamentu Budżetowego z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie wprowadzenia do stosowania wskaźników kosztów, ustalił równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, otrzymanych w czasie studiów w Wojskowej Akademii "[...]" w W. przez ppor. A. P. i zobowiązał wymienionego żołnierza do zwrotu do budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej, w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej - wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez wyżej wymienionego żołnierza zawodowego w okresie służby obowiązkowej, kosztów nauki w Wojskowej Akademii "[...]" w kwocie 27.611.35 złotych. W przypadku popr. A. P. przyjęto czas studiów od dnia 19 sierpnia 1996 r. do dnia 30 czerwca 2000 r. w charakterze podchorążego - słuchacza wydziału "[...]" WAT. Roczny koszt zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania słuchacza akademii wojskowej ( podchorążego ) wynosi 9.514, 32 złote.. Całkowite koszty zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania żołnierza poniesione w okresie studiów za 3 lata i 10 miesięcy oraz 13 dni wynoszą 36.815,13 zł. W uzasadnieniu wskazywano, że wysokość kosztów podlegających zwrotowi oblicza się wg następujących zasad: całkowite koszty dzieli się przez liczbę lat służby obowiązkowej (12 lat w przypadku oficerów - absolwentów szkoły wojskowej), a następnie mnoży przez liczbę lat, których żołnierz nie przesłużył, przy czym każdy rozpoczęty rok służby obowiązkowej zaokrągla się w górę do pełnego roku. Ppor. A. P. na dzień zwolnienia, tj. 31 lipca 2002 r. posiada wysługę w zawodowej służbie wojskowej jako absolwent WAT - 2 lata, O miesięcy i 30 dni - w zaokrągleniu 3 lata. Nie przesłużył więc 9 lat. Mnożąc tę wysokość przez 9/12 otrzymujemy iloczyn 27.611,35 zł, tj. kwotę która podlega zwrotowi. Rozpoznając od powyższej decyzji odwołanie ppor. A. P., Dowódca Jednostki Wojskowej "[...]" w E., decyzją nr "[...]" z dnia 22 sierpnia 2002 r. , podzielając argumentację orzeczenia pierwszo-instancyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, jest prawidłowa i jako taka powinna być utrzymana. Organem uprawnionym do zwolnienia od zwrotu kosztów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, jest wyłącznie organ uprawniony do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W stosunku do A. P. organem takim jest Minister Obrony Narodowej, który nie zwolnił skarżącego od tego obowiązku. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. P., zarzucając iż została wydana bez podstawy prawnej i z naruszeniem prawa. Przede wszystkim wskazał, że koszty podlegające zwrotowi naliczono w oparciu o art. 80 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, oraz §133, §134, §135 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych i decyzję Nr "[...]" Dyrektora Departamentu Budżetowego z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie wprowadzania do stosowania wskaźników koszów. W szczególności skarżący podniósł, że art. 80 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych do określania zasad i trybu zwrotu kosztów upoważnił w drodze rozporządzenia tylko i wyłącznie Ministra Obrony Narodowej. W ocenie skarżącego Minister Obrony Narodowej przekroczył udzieloną mu tym przepisem kompetencję ( art. 80 ust. 2 pkt l ), a przez to naruszył art. 92 ust. l i 2 Konstytucji RP. Nadto wskazał na niemożność stosowania § 133 wyżej wskazanego rozporządzenia do ustalania wysokości kosztów podlegających zwrotowi, gdyż obowiązek zwrotu dotyczy kosztów poniesionych w czasie nauki, a nie w dniu zwolnienia żołnierza ze służby. W odwiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej "[...]" w E. potwierdził argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł ojej oddalenie. W uzasadnieniu ponownie stwierdził, że skarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, co wskazuje na poprawność kwestionowanego rozstrzygnięcia.. Podniósł, iż organowi znane jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie - nie daje ono jednak podstaw do stosowania innych norm niż te które wynikają z obowiązującego stanu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego, sprawy w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271, ze zm). W niniejszej sprawie właściwym do rozpoznania skargi A. P. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, ponieważ na obszarze jego właściwości ma siedzibę organ administracyjny, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W rozpoznawanej sprawie zaistniała podstawa do stwierdzenia takiego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 80 ust. l ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 10 ,poz. 55 ze zm.), żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, o której mowa w art. 12 ust. l i 2 z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza albo z przyczyn określonych w art. 75 ust. l pkt 9-12 lub art. 76 ust. l pkt 3-4, jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. Sposób ustalenia równowartości tych kosztów nie został w ustawie bliżej określony, natomiast na podstawie art. 80 ust. 2 pkt l tejże ustawy Minister Obrony Narodowej został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów, o których mowa w ust. l., oraz zasady i tryb ich zwracania. W świetle tego upoważnienia ustawowego Minister Obrony Narodowej został zatem upoważniony i zobowiązany do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. Tymczasem Minister Obrony Narodowej w § 133 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 1997 r. Nr "7, póz. 38 ze zm. ), wydanego w wykonaniu m.in. powyższej delegacji ustawowej, wykroczył poza granice tego upoważnienia, gdyż w przepisie tym stwierdził, iż równowartość kosztów, o których mowa w art. 80 ust. l ustawy, zwanej dalej "kosztami", ustala się na podstawie wynikających z odrębnych przepisów norm budżetowych określających jednostkowe wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza, w zakresie zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Równowartość kosztów poniesionych w czasie studiów lub nauki różni się od równowartości kosztów obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej - co nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Przede wszystkim zaś Minister Obrony Narodowej nie mógł odmiennie niż to określono w art. 80 ust. l omawianej ustawy ustalać równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania żołnierza. Stąd też odmienna regulacja zawarta w tym rozporządzeniu nie może stanowić źródła prawa. Wynika to wprost z art. 92 ust. l Konstytucji RP, zgodnie z którym rozporządzenia są wydane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie zaś powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Nie można nie zauważyć, iż zgodnie z art. 92 ust. 2 Konstytucji RP organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji, o których mowa w ust. l innemu organowi. W przedmiotowej zaś sprawie wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza nie zostały określone przez Ministra Obrony Narodowej, lecz - bez żadnego upoważnienia ustawowego - w załączniku nr 2 do decyzji Nr 80 Dyrektora Departamentu Budżetowego z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie wprowadzenia do stosowania wskaźników kosztów. Owe wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza ulegały zmianie ( wcześniej obowiązywały wskaźniki określone rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP nr 2 / Log z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej wskaźników kosztów utrzymania żołnierza ( pracownika wojska ), następnie wskaźniki określone w piśmie Zastępcy Szefa Sztabu Generalnego WP ds. Logistyki z dnia 24 marca 1999 r.), co w rzeczywistości powodowało, iż o wysokości równowartości kosztów o jakich mowa w art. 80 ust. l ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie decydowały koszty poniesione w czasie studiów lub nauki, lecz data wydania rozkazu, bądź pisma w sprawie wskaźników kosztów utrzymania. Taka zaś reguła - o czym był mowa na wstępie niniejszych rozważań -pozostaje w sprzeczności z treścią art. 92 ust. l i 2 Konstytucji RP oraz art. 80 ust. l omawianej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nie jest to pogląd odosobniony, podobne rozstrzygnięcie zapadło już przed Naczelnym Sądem Administracyjnym chociażby w sprawie II SA 112/01 (wyrok z dnia 19 października 2001 r.), w wyroku II SA 2108-2109/00 z dnia 28 sierpnia 2001 r., czy też w wyroku z dnia 25 kwietnia 2003 r., w sprawie SA / Bd 796 / 03). Reasumując, pogląd wyrażony w skardze zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie i poprzedzająca je decyzja są sprzeczne z konstytucyjnym porządkiem prawnym, co z mocy przywołanej wyżej argumentacji i powołanych regulacji prawnych prowadzi, na podstawie art.145 § l pkt l ustawy z dnia ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), do orzeczenia jak w sentencji. Na podstawie art. 152 wskazanej wyżej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku.