II SA/Ol 339/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wyłączenia pracownika postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – A. W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu, powołując się na trudną sytuację majątkową, podniósł, iż jest rolnikiem, na utrzymaniu którego pozostaje niepracująca żona oraz troje dzieci. Oświadczył, iż "dochody z rolnictwa ledwie wystarczają na pokrycie bieżących potrzeb", dlatego też nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez znacznego uszczerbku dla rodziny, a ustanowienie radcy prawnego uzasadnia ponadto zawiłość sprawy. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trójką dzieci. W rubryce nr 7.1. skarżący wykazał dom o powierzchni "[...]" oraz nieruchomość rolną o powierzchni "[...]", w rubryce nr 10 – dochody własne z tytułu działalności rolniczej ("[...]") oraz z tytułu "[...]" ("[...]") w łącznej kwocie, jak wskazał, ""[...]" na osobę", natomiast rubryce nr 11 dodał, iż ponosi koszty związane z dojazdem dzieci do szkoły, ponadto żona leczy się i ponosi koszty związane z powrotem do zdrowia. Do przedmiotowego wniosku skarżący załączył zaświadczenie o dochodowości gospodarstwa rolnego (dochód roczny: "[...]"). Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na ocenę możliwości finansowych strony ma natomiast wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz także będący w jej posiadaniu majątek. Sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek nie może pozostawać bez wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (tak np. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04, niepubl., i z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I OZ 806/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego też powodu powinno być przyznawane tylko, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącemu prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy też w zakresie częściowym. W sytuacji, gdy skarżący posiada majątek o znacznych rozmiarach [dom oraz gospodarstwo rolne (o łącznej wartości "[...]" – "[...]")] oraz osiąga dochody z tytułu działalności rolniczej [w kwocie "[...]" (wysokość dochodu rocznego – zgodna z zaświadczeniem – nie jest przez skarżącego podważana), co w przeliczeniu na miesiąc stanowi "[...]")] oraz z tytułu "[...]" (w kwocie "[...]" miesięcznie), wzgląd na to, że "dochody z rolnictwa ledwie wystarczają na pokrycie bieżących potrzeb" nie może stanowić sam w sobie uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy. W tej bowiem sytuacji skarżącego trudno jest uznać za osobę należącą do grona osób ubogich. W niniejszej sprawie, dzięki posiadanemu majątkowi, skarżący może zdobyć środki pieniężne potrzebne na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i jego rodziny, może też przeznaczyć na ten cel środki pieniężne pochodzące z "[...]" skoro dochody z tytułu działalności rolniczej z trudnością, ale jednak wystarczają na bieżące potrzeby 5-osobowej rodziny. Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.