II SA/Ol 34/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A. O., A. O. – reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]"października 2006 roku Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił J. O. przyznania zaliczki alimentacyjnej wnioskowanej na A. O. i A. O. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zaliczka alimentacyjna nie została przyznana, gdyż J. O. razem z konkubentem – H. L. wychowuje wspólne dziecko – P. L. oraz A. i A. O., a zatem nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. O. – przedstawiciel ustawowy A. i A. O., podnosząc, że sama wychowuje A. i A., gdyż rozwiodła się z ich ojcem A. O.. Obecnie żyje w konkubinacie z H. L., z którym wychowuje wspólne dziecko – P. J. O. poinformowała, że na dzieci zostały przyznane sądownie alimenty, których nie otrzymuje. Znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż konkubent łoży jedynie na utrzymanie swojego dziecka. Tymczasem syn A. wymaga specjalistycznego leczenia, a córka A. po przebytej operacji "[...]" musi co najmniej raz w roku jeździć na kontrolę. Decyzją z dnia "[...]"grudnia 2006 roku, znak "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że J. O. jest osobą rozwiedzioną i matką trojga dzieci, na dwoje dzieci ma zasądzone alimenty, jednakże nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci zgodnie z art. 3 pkt 17a Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. Bowiem z ojcem jednego z dzieci pozostaje w związku nieformalnym, a zatem wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Ponadto organ wyjaśnił, że ustawodawca w sposób precyzyjny uregulował zasady dotyczące przyznawania świadczeń w formie zaliczki alimentacyjnej. Zatem pomimo trudnej sytuacji materialnej zainteresowanej, związanej z wydatkami na leczenie dzieci i uczęszczaniem przez nie do szkoły, nie mógł uwzględnić odwołania. Nie zgadzając się z powyższą decyzją J. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W uzasadnieniu podniosła, że jest matką trojga dzieci – A. i A. O. oraz P. L.. Rozwiodła się z ojcem A. i A. – A. O., ma zasądzone alimenty na dzieci. Obecnie żyje w konkubinacie z H. L., z którym wychowuje ich wspólne dziecko - P. Skarżąca wskazała na trudną sytuację materialną swojej rodziny, gdyż na dzieci nie są płacone alimenty, a konkubent daje pieniądze jedynie na utrzymanie ich wspólnego dziecka. Tymczasem potrzebne są pieniądze na leczenie dzieci (syn leczy się w poradniach specjalistycznych, a córka w 1999 roku przeszła operację "[...]" i musi co najmniej raz w roku jeździć na kontrolę) oraz na pokrycie wydatków związanych z uczęszczaniem dzieci do szkoły. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, iż osoby uprawnione do świadczeń alimentacyjnych wychowywane przez osoby nie będące osobami samotnie wychowującymi dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych nie mogą być uznane za osoby uprawnione do zaliczki alimentacyjnej. Skarżąca jest osobą rozwiedzioną, ale pozostaje w związku konkubenckim z H. L., z którym wychowuje wspólne dziecko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zaskarżone decyzje pod względem ich legalności, czyli zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd rozpoznając skargę dokonuje oceny, czy przy wydaniu aktów nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego lub procesowego. Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, zostały określone w Ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm.). Definicja "osoby samotnie wychowującej dziecko" została określona w art. 3 pkt 17a Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), do której odsyła art. 2 pkt 5 lit. a) Ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z tym przepisem pod pojęciem "osoby samotnie wychowującej dziecko" należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wspólnie wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Skarżąca jest osobą rozwiedzioną zatem sporną kwestią w niniejszej sprawie jest wyjaśnienie, co oznacza wspólne wychowywanie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem. Przy konstruowaniu pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" ustawodawca posłużył się kryterium stanu cywilnego osoby wychowującej dziecko. W tym zakresie ustawodawca użył pojęć: panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba rozwiedziona bądź osobą pozostająca w separacji orzeczonej przez sąd. Jednakże do uznania za osobę samotnie wychowującą dziecko nie wystarczy tylko spełnienie powyższej przesłanki, bowiem za taką osobę nie uważa się panny, kawalera, wdowy, wdowca, osoby rozwiedzionej bądź osoby pozostającej w separacji orzeczonej przez sąd, która wspólnie wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W tej sytuacji np. matka będąca osobą rozwiedzioną nie zostanie uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, jeżeli wspólnie wychowuje dziecko z jego ojcem. Już literalna wykładnia przepisu art. 3 pkt 17a Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych wskazuje na wychowywanie dziecka z "jego rodzicem", to znaczy rodzicem dziecka, w stosunku do którego matka ubiega się o zaliczkę alimentacyjną. Podkreślić należy, że wykonywanie władzy rodzicielskiej to nie tylko łożenie na utrzymanie dziecka, ale też wkład osobisty w jego wychowanie. Zobowiązani są do tego rodzice biologiczni dziecka i obowiązkiem tym nie można obciążyć kolejnego partnera danego rodzica, zwalniając tym samym rodzica biologicznego z powyższych obowiązków. Jeżeli zatem dziecko nie jest wychowywane wspólnie przez oboje rodziców, to rodzic będący stanu wolnego i wychowujący dziecko spełnia kryteria uznania go za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a Ustawy o świadczeniach rodzinnych nawet jeżeli wychowuje swoje dziecko z innymi wspólnymi dziećmi kolejnego partnera. W takiej sytuacji ta sama osoba może być uznawana wobec jednego dziecka za osobę samotnie je wychowującą, a wobec innych dzieci za osobę wychowującą je w rodzinie. Treść art. 3 pkt 17a Ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwala na inne rozumienie tego przepisu. Przyjęta przez organ wykładnia prowadziłaby do sytuacji, że zaliczka alimentacyjna przysługiwałaby osobie stanu wolnego wychowującej dzieci innego rodzica bez jego udziału i nie posiadającej wspólnych dzieci z nowym partnerem życiowym, natomiast już nie przysługiwałaby osobie stanu wolnego wychowującej dzieci innego rodzica bez jego udziału oraz wychowującej choć jedno wspólne dziecko z jego rodzicem. Takie rozumienie przepisu naruszałoby określoną w art. 32 Konstytucji RP z 1997 roku zasadę równego traktowania wszystkich obywateli. W przedmiotowej sprawie A. i A. O. są wychowywani jedynie przez matkę J. O. bez udziału ojca A. O. Zatem w dniu wydania zaskarżonej decyzji J. O. spełniała kryteria uznania jej za osobę samotnie wychowującą dziecko określone w art. 3 pkt 17a Ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem pozostawała w określonym w przepisach stanie cywilnym i nie wychowywała A. i A. wspólnie z ich ojcem, i nie zmienia tej oceny fakt, że J. O. wraz z H. L. wychowuje wspólne dziecko – P. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z powodu wydania ich z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz na podstawie art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.