II SA/Ol 340/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Pismem z 12 stycznia 2025 r. (data wpływu 14 stycznia 2025 r.), A. K. (dalej jako: "strona", "skarżący") złożył do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. "Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r.". Decyzją z [...] r., Burmistrz P. (dalej jako: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji", odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na niepełnosprawną matkę Z. K., wskazując, że osoba, nad którą sprawowana jest opieka ukończyła 18. rok życia, wobec czego nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania świadczenia. Jednocześnie organ poinformował skarżącego o przysługiwaniu osobie niepełnosprawnej od 1 stycznia 2024 r. świadczenia wspierającego, wypłacanego przez ZUS. Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, decyzją [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że z dniem 1 stycznia 2024 r. art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm., dalej jako: "u.ś.r.") uległ istotnej zmianie, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, dalej jako: "u.ś.w."). Stosownie do art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie zaś z art. 63 ust. 2 i 3. u.ś.w. osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Kolegium wyjaśniło, że z taką sytuacją nie mamy miejsca w przedmiotowej sprawie, ponieważ skarżący pierwszy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożył 14 stycznia 2025 r. Cytując przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., organ odwoławczy podał, że Z. K., tj. osoba niepełnosprawna, którą opiekuje się strona, jest w wieku 78 lat. Wobec tego brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia Ostatecznie Kolegium poinformowało stronę, że w aktualnym stanie prawnym może ona ubiegać się o świadczenie wspierające. Pismem z 28 kwietnia 2025 r., skarżący wniósł skargę na ww. decyzję Kolegium, zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy – art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. art. 17 ust. 1a u.ś.r., poprzez błędną wykładnię polegającą na: pominięciu prawnie uzasadnionych celów ustawy; przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez skarżącego opieki nad mamą nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy u.ś.r. pozwalają organowi na ustalenie możliwości i formy realizacji obowiązku świadczeniowego przez osobę zobowiązaną, a przez to wkroczenie w kompetencje sądu powszechnego; 2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy – art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; winno być Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a." – dopisek Sądu), poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznie sprawowanej opieki, a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez stronę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony; art. 11 i art. 107 § k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji, przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący powoływał orzecznictwo oraz stanowisko doktryny dotyczące kwestii daty powstania niepełnosprawności oraz kolejności osób zobowiązanych w obowiązku alimentacyjnym. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania nie będąc związanym wnioskami i zarzutami skargi. Sąd administracyjny rozpoznając skargę nie może brać pod uwagę innych kryteriów takich jak np. zasady współżycia społecznego czy też trudna sytuacja życiowa i materialna strony. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i usunięcia z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę, tutejszy Sąd stwierdził, że skarga jest bezzasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z obowiązującym prawem. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżący nie sprzeciwił się temu w przepisanym terminie Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce lub ojcu, jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak słusznie wyjaśniło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z dniem 1 stycznia 2024 r. zmianie uległ stan prawny w zakresie przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych. Stosownie do postanowień art. 43 pkt 4 u.ś.w., od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie dzieciom do ukończenia 18 roku życia. Niespełnienie ww. przesłanki wieku przez osobę wymagającą opieki stanowi samodzielną przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że matka skarżącego ukończyła 18 lat – jak wynika z akt sprawy ma ona 78 lat, co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Żadne inne okoliczności nie mogły mieć więc w sprawie wpływu na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Z tego tez powodu niezasadny jest zarzut skargi, że organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii przedstawionych w odwołaniu, bowiem te dotyczyły przepisu art. 17 u.ś.r. w poprzednio obowiązującym brzmieniu – m.in. art. 17 ust. 1b u.ś.r., który przestał obowiązywać w dniu 1 stycznia 2024 r. Ostatecznie raz jeszcze więc należy wyjaśnić skarżącemu, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, tj. od 1 stycznia 2024 r., wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunom osób, które nie ukończyły 18 roku życia. Dla dorosłych osób niepełnosprawnych ustawodawca przewidział inne świadczenie – świadczenie wspierające. Przepisy intertemporalne u.ś.w. przewidują co prawda możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (czyli ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe –jednak z taką sytuacją nie mam do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, Z. K. złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności 13 marca 2024 r., wobec czego strona nie mogła nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed 1 stycznia 2024 r. Wystarczające było wobec tego stwierdzenie przez organy orzekające w sprawie, że osoba wymagająca opieki ma 78 lat, wobec czego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.