II SA/Ol 341/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor WSA Irena Szczepkowska Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" Starosta odmówił H. C. wydania uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. W uzasadnieniu podano, iż z posiadanych dokumentów wynika, iż H. C. uzyskał uprawnienia w kategorii A i T w 1996r., a w kategorii C - w 1971r. Wskazano, iż we wniosku o wydanie prawa jazdy w związku z uzyskaniem kategorii C nie zawarł jakiejkolwiek wzmianki, iż posiada także kategorię B. Wyjaśniono, iż w dniu 12 marca 1996r. złożył zawiadomienie o zmianie miejsca zamieszkania, wskazując iż posiada kategorie ABCE i T. Wówczas w trakcie weryfikacji dokumentów stwierdzono brak uprawnień w kategorii B, lecz dokument bez wpisów poszczególnych kategorii pozostał w aktach sprawy, a H. C. nie ubiegał się o jego wydanie. W dniu 5 września 2001r. H. C. złożył wniosek o wydanie wtórnika zagubionego prawa jazdy. W wydanym wtórniku nie wpisano kategorii B, lecz wnioskodawca nie zgłaszał w tym zakresie zastrzeżeń. Podano także, iż w 2003r. wnioskodawca przystępował do egzaminu państwowego na kategorię B, lecz wynik egzaminu teoretycznego był negatywny. Z kolei w dniu 7 listopada 2005r. zwrócił się do Wydziału Komunikacji o wyjaśnienie braku wpisu o kategorii w wydanym w 2001r. prawie jazdy. Do pisma załączył kopie odnalezionego prawa jazdy, którego pomimo wydania wtórnika nie zwrócił do organu. Wskazano, iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, iż w aktach kierowcy brak jest dokumentów o uzyskaniu uprawnień kategorii B, jak również nie potwierdzono faktu przystąpienia do egzaminu na kategorię B w 1971r. W związku z tym uznano, iż H. C. posługiwał się prawem jazdy kategorii A B C C+E nie posiadając uprawnień w kategorii B. Od decyzji tej odwołał się H. C. Zarzucił, iż przedmiotowa decyzja zawiera istotne błędy i brak logiki w ustaleniach faktycznych. Wyjaśnił, iż nie mógł we wniosku z 1971r. wymienić kategorii B, gdyż właśnie wtedy się o nią ubiegał. Podał, iż odnalezione prawo jazdy zostało mu odebrane natychmiast po zgłoszeniu nieścisłości w wydanym wtórniku. Podniósł, iż zgłaszał reklamację co do wtórnika natychmiast po zorientowaniu się, iż brak jest wpisu uprawnień kategorii B, lecz pracownik wydający dokument stwierdził, iż musi dokładnie sprawdzić to w dokumentach archiwalnych. Wskazał, iż z odnalezionym prawem jazdy zgłosił się w najbliższym możliwym terminie, a obecnie posiada jedynie kserokopię tego dokumentu. Ponadto podniósł, iż w 1996r, nie zmieniał miejsca zamieszkania i nie prosił o wydanie nowego prawa jazdy. Jedynie na przełomie roku 2001 i 2002r. mieszkał przez pewien czas w B., lecz było to już wydaniu wtórnika i żaden urzędnik nie weryfikował jego dokumentów. Wyjaśnił, iż egzaminu w 2003r. nie był w stanie zdać z uwagi na brak umiejętności obsługi komputera. Ponadto próba zdawania egzaminu była jedynie wyrazem jego dobrej woli i uznania bałaganu i braków w dokumentach, gdyż nie było podstaw do żądania od niego ponownego zdawania egzaminu na kategorię, którą już posiadał. Zarzucił, iż braki w dokumentach wynikają z niedopatrzenia urzędników. Skoro bowiem dwukrotnie wydano mu prawo jazdy z kategorią B, to musiała istnieć podstawa do wydania tych dokumentów. Podał ponadto, iż odebranie mu posiadanych uprawnień do kierowania samochodem jest dla niego krzywdzące. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, iż w świetle art. 88 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym dokumentem potwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii. Otrzymuje je osoba, która z pozytywnym wynikiem zdała egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii. Wskazano, iż w przypadku wydania odwołującemu się uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B nastąpiło rażące naruszenie przepisów ustawy, które ma miejsce w przypadku, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Na tę decyzję skargę wniósł H. C., domagając się jej uchylenia. Zarzucił, iż sprawa nie została zbadana wnikliwie. Podał, iż kurs na prawo jazdy kategorii B odbywał się w szkole podstawowej w M. i był zorganizowany przez LOK w P. W związku z tym nie jest jego winą, iż dokumenty to potwierdzające zostały zagubione przez urzędników. W ocenie skarżącego decyzja narusza podstawowe zasady ochrony obywatela przez państwo oraz podstawowe zasady konstytucyjne. Zarzucił, także iż zawiera błędy w ustaleniach faktycznych, gdyż nie wymieniał prawa jazdy z powodu zmiany adresu, a ponadto w aktach są niekompletne numery druków wydawanych dokumentów. Wskazał, iż nie znaleziono podstawy wydania prawa jazdy o nr "[...]", a przecież musiały istnieć dokumenty potwierdzające uprawnienia, bo nikt ich nie wydał bez potwierdzenia danych, a ani organy ścigania, ani administracji nigdy nie kwestionowały jego dokumentu. Pominięcie zaś tej kwestii świadczy zdaniem skarżącego o powierzchownym zbadaniu sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarga jest zasadna. Przede wszystkim należy podnieść, iż art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Organ administracji publicznej musi zatem przede wszystkim dokładnie wyjaśnić treść żądania strony, a następnie załatwić sprawę, której wniosek dotyczy (a nie sprawę, której w domniemaniu organu dotyczy żądanie wnioskodawcy). W niniejszej sprawie organy administracji potraktowały podanie strony z dnia 31 października 2005r. jako wniosek o wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. Jednakże z treści tego wniosku wynika, iż wnioskodawca kwestionuje fakt, iż w wydanym mu w 2001r. wtórniku prawa jazdy zabrakło wpisu odnośnie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, który widniał w poprzednim dokumencie. Zatem jego żądnie nie dotyczy wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, lecz weryfikacji decyzji o wydaniu wtórnika prawa jazdy. Przy czym wskazać należy, iż w dokumencie prawa jazdy wydanym w 1980r. stronie wpisano uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii A, B C i E, podczas gdy w wydanym (z powodu utraty dotychczasowego dokumentu) w dniu 10 września 2001r. wtórniku prawa jazdy wpisano jedynie kategorie A C i E. Zważyć należy, iż ustawa z 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (aktualny tekst jednolity: Dz.U. z 2005r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) zarówno w brzmieniu obowiązującym w 2001r., jak obecnie zawiera jedynie ogólny przepis - art. 98 – pozwalający na wydanie wtórnika prawa jazdy. Jednocześnie w art. 100 powołanej ustawy zawarta jest delegacja ustawowa do wydania aktów wykonawczych regulujących czynności organów związanych z wydawaniem takich dokumentów. Zgodnie z § 7 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 58 poz. 621 ze zm.), które obowiązywało w dacie wydania decyzji z dnia "[...]"września 2001r., wtórnik prawa jazdy wydaje się w zakresie kategorii posiadanych w dotychczasowym prawie jazdy. Analogiczny zapis znajduje się w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24 poz. 215 ze zm.). Zatem ani przepisy obowiązujące w 2001r. (ani obecnie obowiązujące) nie dopuszczają możliwości wydania wtórnika prawa jazdy w zakresie innych kategorii, niż wpisane w utraconym dokumencie. Wprawdzie w myśl § 7 ust. 3 wyżej powołanego rozporządzenia z 19 czerwca 1999r. w przypadkach określonych w § 5 ust. 1 pkt 2 – 4 gdy prawo jazdy lub pozwolenie zostało wydane przed dniem 1 lipca 1999r. i nie było wymienione w ramach wymiany określonej w art. 150 ust. 2 ustawy nowy dokument wydaje się stosując dodatkowo zasady określone w przepisach w sprawie wymiany prawa jazdy, lecz także przepisy dotyczące wymiany prawa jazdy nie dają podstawy do weryfikacji posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela bowiem stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2005r. (Sygn. akt 4/II SA/Po 1609/03, opublik. w ONSAiWSA z 2006r. Nr 3 poz. 83), iż przepis art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002r. w sprawie wymiany praw jazdy nie stanowią podstawy do weryfikowania uprawnień, które kierowca nabył po zdaniu egzaminu i które zostały potwierdzone w decyzji o wydaniu prawa jazdy. Przepis powołanego rozporządzenia § 5 ust. 2 stanowiący, iż przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach, o których mowa w § 2 ust. 1; tj. w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, a zatem odsyłający do innego aktu wykonawczego wykracza poza delegację ustawową. Sąd zaś nie będąc związany aktami podustawowymi może samodzielnie ocenić legalność takiego aktu. W powołanym orzeczeniu Sądu stwierdzono ponadto, iż wymiana prawa jazdy jest jedynie czynnością materialno-techniczną i dopóki w obrocie prawnym pozostaje niewzruszona decyzja o wydaniu prawa jazdy, to nie jest możliwe podjęcie decyzji o odmowie wydania prawa jazdy w postępowaniu wszczętym na wniosek o wymianę tego dokumentu. Skoro zatem w wydanym w 1980 r. dokumencie prawa jazdy, który nie został przez organ zakwestionowany, stwierdzono iż skarżący posiada uprawnienie do kierowania pojazdami także w zakresie kategorii B, to brak było podstaw do wydania wtórnika prawa jazdy, który w swojej treści nie odpowiada oryginałowi dokumentu. Przy czym z powodu niekompletności dokumentacji okoliczność odnośnie potwierdzonych w prawie jazdy uprawnień mogła być nieznana organowi w chwili wydawania decyzji o wtórniku. Stała się ona jednak znana z chwilą zwrotu organowi odnalezionego dokumentu, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania dotyczącego decyzji o wydaniu wtórnika. O ile natomiast w ocenie organu w decyzji z 1980r. brak było podstaw do wydania uprawnień kategorii B, to decyzja ta w tym zakresie może być wzruszona jedynie w jednym z nadzwyczajnych trybów, określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W związku z powyższym zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.