II SA/Ol 342/11

Dnia 14 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 roku sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w kwietniu 2010 r. J. W. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym. Decyzją z dnia 21 czerwca 2010 r. Burmistrz odmówił J. W. prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej. Na skutek wniesionego odwołania decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. U podstaw tego rozstrzygnięcia legło to, że organ nie zakomunikował stronie faktów powszechnie znanych mu z urzędu, a powołał się na nie w decyzji. Pismem z dnia 25 października 2010 r. J. W. został poinformowany, iż faktem znanym organowi z urzędu jest występująca dysproporcja pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu skarżącego, a jego sytuacją majątkową. W dniu 12 listopada 2010 r. Burmistrz wydał decyzję, w której ponownie odmówił J. W. prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dane z wywiadu środowiskowego wskazując również na to, że postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej zostało zawieszone. Organ wskazał na mający zastosowanie w sprawie przepis art. 12 ustawy o pomocy społecznej mówiący o tym, że w przypadku dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby można odmówić przyznania świadczenia. J. W. nie wykazuje, żadnego dochodu, posiada natomiast mieszkanie i zabudowaną działkę budowlaną co świadczy o dysproporcji między wysokością deklarowanego dochodu, a faktyczną sytuacją majątkową. Przy ustaleniach dotyczących dysproporcji powołano się na fakty znane organowi z urzędu w związku z licznymi postępowaniami jakie były prowadzone dotychczas. Od powyższej decyzji odwołał się J. W. wnosząc, jak się wydaje, o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania skarżący zarzucił, że uzasadnienie decyzji to kłamstwa i nic w niej nie wykazano. Organ nie zrobił też niczego, aby sprawdzić czy występująca dysproporcja może pomóc w przezwyciężeniu trudnej sytuacji. Nadto w odwołaniu zostały zawarte oskarżenia dotyczące osób zajmujących się sprawą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 lutego 2011r. u trzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało się na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mówiący o tym, że prawa do takich świadczeń mają osoby spełniające kryterium dochodowe i co do których nie stwierdzono okoliczności z art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mają charakter obligatoryjny, dlatego też organ jeżeli stwierdzi dysproporcję między deklarowanymi dochodami, a posiadanymi zasobami nie może wydać decyzji potwierdzającej prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej. U skarżącego taka dysproporcja występuje i odpowiednie wykorzystanie zgromadzonych dość znacznych zasobów materialnych może spowodować, że nie będzie on korzystał ze świadczeń pomocy finansowanych przez ogół społeczeństwa. Drogę do korzystania z bezpłatnych świadczeń zdrowotnych dałoby skarżącemu zarejestrowanie się jako osoby bezrobotnej, ale nie chce on zrezygnować z zarejestrowanej działalności gospodarczej. Skargę na powyższą decyzję wywiódł J. W. wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obu instancjach. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Burmistrz nie miał prawa upoważnić osoby wydającej decyzję w I instancji do jej wydania. Twierdzenia o występującej dysproporcji są bezpodstawne, a pomówieniem jest to, że skarżący nie rezygnuje z działalności gospodarczej, wpis jest bez jego wiedzy, a sprawa w toku. Nigdzie też nie wykazano co trzeba byłoby zrobić, aby polepszyć swoją sytuację majątkową wykorzystując własne zasoby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują wykonywanie administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym nie są związane zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: ustawą ppsa. Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza powyższe, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez skarżących żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy ppsa. uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji naruszyły art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako kpa), w świetle których są one zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego może nastąpić jedynie wtedy, gdy okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, czego nie można jednak stwierdzić w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi w tej sprawie jest odmowa potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027) do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i zakresie określonych dla ubezpieczonych. Natomiast art. 12 ustawy o pomocy społecznej mówi o tym, że w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu osoby, wskazującą, że osoba ta jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego czy istnieje dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu skarżącego, a jego sytuacją majątkową. Organy obu instancji uznały istnienie tejże dysproporcji na podstawie faktów znanych im z urzędu. W uzasadnieniu decyzji Burmistrza znajdują się teoretyczne wywody dotyczące tego co to są fakty znane organowi z urzędu. Jeżeli jednak te rozważania przenieść na grunt tej konkretnej sprawy to nie można ocenić czy zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji były słuszne czy też nie. Przede wszystkim niewiadomą pozostaje jakie fakty znane organowi z urzędu zadecydowały o uznaniu, iż dysproporcja między dochodami skarżącego, a posiadanym przez niego majątkiem istnieje. Z przeprowadzonego bowiem wywiadu środowiskowego, po złożeniu przez skarżącego wniosku o przyznanie mu prawa do korzystania z opieki lekarskiej wynika, iż posiada on mieszkanie, działkę na której ma wybudowany dom i samochód "[...]" o wartości złomu. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie zawierają żadnych innych faktów znanych im z urzędu poza wskazaniem, że J. W. posiada mieszkanie i dom. Dlatego też jeżeli fakty znane organom z urzędu wskazują na dysproporcję między majątkiem skarżącego, a wysokością jego dochodu to raz jeszcze powtórzyć należy, że pozostają one niewiadomą. W takiej sytuacji przyjąć należy, że o dysproporcji dochodów i majątku zadecydowało posiadanie przez skarżącego mieszkania i domu, tak to w każdym bądź razie zdaje się wynikać z obu decyzji. Jednak ocena taka aby mogła być uznana za słuszną jest zbyt powierzchowna, bo choć organ drugiej instancji twierdzi, że "odpowiednie wykorzystanie zgromadzonych dość znacznych zasobów materialnych może spowodować, że J. W. nie będzie korzystał ze świadczeń pomocy społecznej finansowanych przez ogół społeczeństwa", to w rzeczywistości nie daje odpowiedzi na to jak skarżący ma to uczynić. Dużej części argumentów zawartych w skardze podzielić nie można, jak choćby dotyczącego tego, że Burmistrz nie miał prawa upoważnić osoby wydającej decyzję w pierwszej instancji do jej wydania. Z jednym argumentem zawartym w skardze należy się jednak bezsprzecznie zgodzić, a mianowicie nigdzie nie ma wskazania jak miałby skarżący wykorzystać własne zasoby majątkowe, aby polepszyć swoją sytuację majątkową. Organy przyjmując istnienie dysproporcji nie odniosły się do tego, jakiego czasu ma ona dotyczyć, tj. ostatnich miesięcy, lat czy też całego dorosłego życia danej osoby. Nie uwzględniono również sposobu uzyskania dóbr majątkowych i nie wyjaśniono czy obojętnym jest czy majątek został uzyskany z własnych zasobów majątkowych czy na przykład na skutek darowizny. W ocenie Sądu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje kwestia dotycząca możliwości zarejestrowania się przez skarżącego jako osoby bezrobotnej. Niezależnie od powyższego stwierdzenia zauważyć należy, że według skarżącego sprawa wpisu o prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej jest wyjaśniana, a według organu pierwszej instancji postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej jest zawieszone. Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy ppsa w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu wydania jej z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 152 ppsa orzeczono w pkt II, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.