II SA/Ol 343/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lutego 2008 r. wniosku Z. Ż. o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 października 2007 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. Ż. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin bez koncesji postanawia odrzucić wniosek W dniu 17 maja 2004 r. Z. Ż. złożył skargę decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia "[...]" znak "[...]" ustalającą opłatę eksploatacyjną za wydobywanie w 2002 r. piasku bez wymaganej koncesji w wysokości "[...]" Zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2004 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, przez uiszczenie w terminie 7 dni od dnia doręczenia, wpisu w wysokości 10.550 zł pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe zarządzenie zostało doręczone w dniu 7 lipca 2004 r. We wniosku z dnia 12 lipca 2004 r. Z. Ż. wniósł o zwolnienie od wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 19 lipca 2004 r. skarżący został wezwany do złożenia wypełnionego, urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Przedmiotowe wezwanie Z. Ż. otrzymał w dniu 20 lipca 2004 r. W wyznaczonym terminie nie złożył żądanego formularza. Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2004 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił wniosek Z. Ż. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Następnie skarżący w przedmiotowej sprawie składał szereg wniosków bądź środków prawnych od wydanych przez Sąd postanowień lub zarządzeń. We wniosku z dnia 23 sierpnia 2007 r. złożonym na urzędowym formularzu Z. Ż. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 27 września 2007 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił Z. Ż. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano m.in., iż w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących aktualnej sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego, pismem z dnia 29 sierpnia 2007 r. został wezwany przez referendarza sądowego do przedstawienia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych wymienionych w tym wezwaniu z pouczeniem, że ich nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy (art. 246§1 p.p.s.a.). W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył do akt sprawy pismo, w którym zakwestionował legalność żądania od niego określonych w wezwaniu źródłowych dokumentów i dodatkowych oświadczeń i nie przedłożył żądnych dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący wskazał, iż wezwanie do przedstawienia dodatkowych dokumentów i oświadczeń zostało do niego skierowane bez podstawy prawnej. Zarzucił, że zgodnie z art. 255 p.p.s.a. sąd może żądać oświadczeń lub dokumentów. Zdaniem skarżącego spełnia on warunki formalne do udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym w związku z czym odmowa przyznania mu tego prawa rażąco narusza prawo. Postanowieniem z dnia 29 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania Z. Ż. prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący nie wykonał wezwania do przedłożenia dokumentów i oświadczeń, które pozwalałyby rzetelnie ocenić jego sytuację majątkową i rozpoznać wniosek. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Podnosząc, że organy państwa powinny działać na podstawie przepisów prawa i w jego granicach, w szczególności jeżeli chodzi o nakładanie obowiązków na obywateli pod groźbą sankcji procesowych. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Z. Ą.. W uzasadnieniu wskazał, iż podstawę prawną wezwania skarżącego do uzupełnienia oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest art. 255 p.p.s.a. Zdaniem NSA, Sąd I instancji słusznie podał, iż przepis ten nie może być interpretowany w ten sposób, że użyty w nim spójnik "lub" oznacza alternatywę i uprawnia Sąd do żądania od strony tylko jednego rodzaju wymienionych w tym przepisie dokumentów. W omawianym przepisie nie wskazano rodzaju dokumentów, do przedłożenia których Sąd może wezwać stronę dla wskazania rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Skarżący mimo uprzedzenia o negatywnych skutkach niewykonania wezwania nie uzupełnił wniosku żądanymi dokumentami. W związku z powyższym postanowieniem NSA, zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 stycznia 2008 r. Z. Ż. został wezwany do wykonania w terminie 7 dni, zarządzenia z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie wpisu sądowego, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 14 lutego 2008 r. Z. Ż. wniósł o uchylenie decyzji o odmowie przyznania prawa pomocy oraz umożliwienie merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Na podstawie art. 64§3 powołanej ustawy do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W przedmiotowej sprawie Z. Ż. złożył wniosek, w którym wnosi o uchylenie decyzji o odmowie przyznania prawa pomocy oraz o umożliwienie merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd. Wymieniony wniosek nie znajduje podstaw prawnych. Wskazać należy, iż postanowieniem z dnia 29 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania Z. Ż. prawa pomocy, ze względu na fakt, iż skarżący nie wykonał wezwania do przedłożenia dokumentów i oświadczeń, które pozwalałyby rzetelnie ocenić jego sytuację majątkową i rozpoznać wniosek. Podkreślić wypada, iż to na skutek postępowania skarżącego Sąd nie mógł merytoryczne rozpoznać jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe postanowienie jest prawomocne, gdyż zażalenie na nie zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 stycznia 2008 r. oddalone. Wobec powyższego postępowanie w zakresie przyznania skarżącemu prawa pomocy zostało prawomocnie zakończone, a Z. Ż. nie złożył nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazałby na zmianę swojej sytuacji majątkowej czy rodzinnej, a jedynie wniósł o uchylenie decyzji o odmowie przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie zapada w formie postanowienia i jest ono zaskarżalne do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazaną drogę skarżący wyczerpał i postanowienie Sądu z dnia 29 października 2007 r. jest prawomocne i nie podlega uchyleniu. Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują instytucji uchylenia postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy na tej podstawie, że skarżący wnosi jedynie o uchylenie prawomocnego postanowienia zapadłego w tym przedmiocie. Mając powyższe rozważania na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 64§3 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.