II SA/Ol 344/04
WyrokWSA w Olsztynie2004-10-05
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Tadeusz Lipiński, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Służby Więziennej, który zbył lokal mieszkalny, może nadal być uprawniony do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, jeśli spełniał warunki do jego otrzymania przed zbyciem?Ratio decidendi
Funkcjonariusz Służby Więziennej, który zbył lokal mieszkalny położony w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej, traci prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a w konsekwencji również prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania kwestii zwrotu nienależnie pobranego równoważnika.Stan faktyczny
Skarżący, G. W., funkcjonariusz Służby Więziennej, domagał się uchylenia decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, która utrzymała w mocy decyzję wstrzymującą mu wypłatę równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Organ uznał, że skarżący utracił prawo do równoważnika, ponieważ zbył posiadany lokal mieszkalny. Skarżący kwestionował podstawę prawną decyzji oraz sposób uregulowania kwestii równoważnika przez Ministra Sprawiedliwości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2004 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu - oddala skargę.
Sygn. akt II SA /Ol 344 / 04
UZASADNIENIE
Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w O. decyzją z dnia 15 kwietnia 2004 r. , Nr "[...]" , utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w B. z dnia 25 marca 2004 r. , wstrzymującą G. W. wypłatę równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał , że Dyrektor Aresztu Śledczego w B., wstrzymując G. W. uprawnienia do wypłaty równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania decyzją z dnia 25 marca 2004 r. , oparł się na art. 91 ust. l pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, stwierdzając , że skarżący posiadał lokal mieszkalny , który następnie przekazał swoim teściom w darowiźnie. Wcześniejszą decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w B. z dnia 6 września 2001 r. G. W. przyznano równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania od dnia l lipca 2001 r. Wówczas skarżący z członkami rodziny tj. żoną i synem był zameldowany w wynajętym mieszkaniu we wsi P., na podstawie " umowy użyczenia " tego lokalu od swych teściów W. i T. P. , zawartej w dniu 30 października 1999 r. Dzień wcześniej , tj. 29 października 1999r. skarżący wraz z żoną M. W. przekazał ten lokal mieszkalny swoim teściom (personalia jak wyżej), na podstawie aktu notarialnego Nr "[...]" z dnia 29 października 1999 r.
Organ I instancji uznał , iż w związku z wejściem życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej , G. W. zbywając mieszkanie , utracił prawo do lokalu mieszkalnego , a tym samym także do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania jako świadczenia ekwiwalentnego. W myśl art. 91 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi - w razie zbycia przez niego lub jego małżonkę własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego , lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu , położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Szczegółowe zasady w sprawie przyznawania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej określa § l , 2 i
3 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 2 tego rozporządzenia , funkcjonariusz powiadamia niezwłocznie organ , o którym mowa w § 4 , o nabyciu przez niego lokalu mieszkalnego, domu lub otrzymania kwatery tymczasowej. O nabyciu lokalu skarżący powiadomił Dyrektora Aresztu Śledczego w B. już w 1998 r.
Wobec powyższego Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. uznał , że skarżący zbył nieodpłatnie swym teściom posiadany lokal mieszkalny we wsi P. W razie zbycia przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego zgodnego z przysługującymi mu normami i w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej , nie przysługuje mu prawo do lokalu mieszkalnego , a więc także do równoważnika za brak mieszkania jako świadczenia ekwiwalentnego.
Skargę na powyższą decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł G. W. , domagając się jej uchylenia .W uzasadnieniu między innymi wskazał, że decyzja organu I instancji , jako podstawę prawną wskazuje art. 91 pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej , a przepis taki nie istnieje , zatem decyzja ta Jak również utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji są nieważne. Przyjmując jednak , że decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w B. oparta jest przepis art. 91 ust. l pkt 4 cytowanej powyżej ustawy , to skarżący mógłby jedynie na tej podstawie nie otrzymać lokalu mieszkalnego , natomiast przepis ten w ogóle nie wskazuje na równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, który jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Z kolei art. 89 ust. l , 2 i 3 tej ustawy jednoznacznie określa komu przysługuje równoważnik , a skarżący spełnia wszystkie warunki określone ustawowo , by ów równoważnik otrzymać. Dalej skarżący podnosi , że art. 89 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej określa , iż Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Finansów określa w drodze zarządzenia wysokość i szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty równoważnika pieniężnego , o którym mowa w ust. l i 2. Tymczasem Minister zamiast zarządzenia wydał rozporządzenie z dnia 20 października 2003 r. , w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej , co w ocenie skarżącego stanowi wątpliwość , czy jest to zgodne z treścią ustawy o Służbie Więziennej . Powyższe rozporządzenie nie określa , zdaniem skarżącego , sytuacji dotyczącej niniejszej sprawy. Skarżący wskazał , że na dzień 15 maja 2004 r. nie posiada własnego lokalu mieszkalnego , ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej obowiązywała w momencie wydania pierwszej decyzji, a jego sytuacja mieszkaniowa jest cały czas taka sama, zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami, spełnia warunki do otrzymania równoważnika za j ego brak .
Skarżący podniósł , że nie jest prawdą ,iż organ I instancji , a więc Dyrektor Aresztu Śledczego w B. podjął decyzję równocześnie z wejściem w życie rozporządzenia z dnia 20 października 2003 r., a z opóźnieniem , bo dopiero w dniu 25 marca 2004 r. Nadto G. W. wniósł o uznanie go za osobę nie ponoszącą materialnej odpowiedzialności w wypadku utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora Okręgowego w O.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie, przytoczył argumenty użyte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dodał , że okoliczności podniesione w skardze nie wnoszą nic istotnego do sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas , gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - art.3 § l w związku z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi / Dz. U. nr 153 , poz. 1270 /.
Tego rodzaju naruszenia prawa nie można przypisać wydanej w niniejszej sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej .
Podstawę materialne - prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 91 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207 , poz. 1761 oraz z 2003 r., Nr 90 , poz. 844). W myśl tego przepisu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego , lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu , położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Z kolei art.89 ust. l cytowanej powyżej ustawy stanowi ,że " funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania Jeżeli on sam lub jego małżonek , nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej." Ustęp 3 tego przepisu zawiera delegację dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych , w drodze rozporządzenia, wysokość oraz szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty równoważnika, o którym mowa w ust. l, uwzględniając właściwości organów w tych sprawach, a także zasady zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego , który to przepis obowiązywał w dacie wydania
zaskarżonej decyzji. Zgodnie z powyższą delegacją Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 20 października 2003r.w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z dnia 4 listopada 2003 r. Nr 187 , poz. 1831), które weszło w życie z dniem 19 listopada 2003 r. Z dniem wejścia w życie powyższego rozporządzenia utraciło moc rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania ( Dz. U. Nr 67 , poz. 712 ). Z kolei to rozporządzenie, które weszło w życie z dniem l lipca 2001 r. uchyliło wcześniej obowiązujące zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania ( Dz. Urz.Min. Sprawiedl. Nr 2, poz. 9).
Na powyższe, nie obowiązujące już zarządzenie, w swej skardze powołuje się skarżący, błędnie zarzucając, że mimo delegacji zawartej w art. 89 ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, Minister Sprawiedliwości zamiast zarządzenia wydał rozporządzenie, co zdaniem skarżącego może być niezgodne z treścią ustawy. Zapewne skarżący posługując się wersją archiwalną ustawy o Służbie Więziennej, przeoczył fakt, iż przepis art. 89 ust. 3 został zmieniony przez art. 12 pkt 22 lit. b) ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2001 r., Nr 81, poz. 877 ), zmieniającą ustawę z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej z dniem 8 listopada 2001 r.
Zgodnie z § 3 ust. 2 wskazanego powyżej, rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2003 r.-funkcjonariusz powiadamia niezwłocznie organ, o którym mowa w § 4, o nabyciu przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego, domu lub otrzymania kwatery tymczasowej. Skarżący nabył lokal mieszkalny w dniu 2 i października 1998 r. w miejscowości P., a o fakcie tym powiadomił w 1998 r. Dyrektora Aresztu Śledczego w B. Lokal ten skarżący zbył umową darowizny z dnia 29 października 1999 r. swoim teściom. Słuszne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa jest stanowisko organu odwoławczego, że w razie zbycia przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego, zgodnego z przysługującymi mu normami i w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, nie przysługuje mu prawo do lokalu mieszkalnego, a więc także do równoważnika za brak mieszkania, jako świadczenia ekwiwalentnego. G. W. w związku z utratą uprawnień do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, automatycznie, z dniem zbycia, utracił prawo do świadczenia i ekwiwalentnego za brak takiego lokalu w postaci równoważnika pieniężnego.
Nadto należy wskazać, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rozważenia kwestii istnienia lub nie istnienia obowiązku ewentualnego zwrotu kwoty nienależnie pobranego przez funkcjonariusza równoważnika pieniężnego, a takiego rozstrzygnięcia domaga się w swej skardze G. W.
W zaskarżonej decyzji organ prawidłowo ustalił stan faktyczny , wyczerpująco wyjaśnił przesłanki dokonanego rozstrzygnięcia i powołał przepisy prawa będące podstawą udzielenia pomocy finansowej .
W tym stanie rzeczy , skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku , a jednocześnie brak jest zarzutów , które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę ,skargę jako pozbawioną słuszności na podstawie art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło