II SA/Ol 348/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Na etapie wniesienia skargi J.M. wystąpił we wniosku z 27 marca 2017 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdził, iż nie stać go na opłacenie kosztów postepowania; zarabia "minimum krajowe", które wystarcza tylko na jego utrzymanie. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, jego miesięczny dochód, stanowiący wynagrodzenie za pracę, wynosi 1100-1200 zł netto, a majątek składa się z zabudowanej nieruchomości rolnej (w "[...]") o powierzchni 10 ha i samochodu "[...]" (2004 r.). Zobowiązania i stałe wydatki to: czynsz - 527 zł, media - 200 zł i wyżywienie - 470 zł. Skarżącego wezwano do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) oświadczenia wskazującego: a) tytuł prawny do domu stanowiącego adres zamieszkania (zastrzeżono, iż jeśli dokumentuje go pisemna umowa, należy przedstawić jej kopię), b) czy w domu tym mieszkają także inne osoby, a jeśli tak, to w jakiej części partycypują w wydatkach z nim związanych i kim są dla skarżącego, c) składniki zabudowy nieruchomości rolnej, ich powierzchnie i aktualne wykorzystanie, d) inne składniki inwentarza martwego gospodarstwa rolnego, e) czy nadal prowadzi działalność rolniczą (w piśmie z 25 lutego 2016 r. podał, iż jest rolnikiem); jeśli nie, to kiedy została ona zakończona i jaka jest przyczyna braku wykorzystania nieruchomości rolnej w celu pozyskania źródła dochodu (np. z tytułu uprawy, dzierżawy, itp.) lub ostatecznie jej sprzedaży; jeśli tak, należało podać rodzaj działalności (uprawy - ze wskazaniem ich rodzaju i\lub hodowla - ze wskazaniem gatunku zwierząt, ich ilości oraz przybliżonej wartości jednego zwierzęcia); f) wysokość i rodzaj oraz terminy wypłat, w tym także terminy przyszłe, przyznanych i/lub wypłaconych w ubiegłym i bieżącym roku dotacji i/lub płatności; 2) kopii dokumentów, z których wynika wysokość przychodów z działalności rolniczej, ze wskazaniem tytułów z jakich pochodziły, wysokość i rodzaj kosztów związanych z jej prowadzeniem oraz wysokość uzyskanego dochodu/straty (w przypadku poniesienia straty należało wskazać źródła jej pokrycia) - za ubiegły i bieżący rok; 3) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych - za okres od 1 lutego 2017 r. do dnia odbioru niniejszego pisma, bądź oświadczenia o nieposiadaniu w owym czasie takowych rachunków; 4) kopii dowodów uiszczenia w kwietniu 2017 r. wydatków na czynsz i media oraz kosztów związanych z nieruchomością rolną (jeśli nie zostały uregulowane za pośrednictwem rachunku bankowego); 5) kopii dowodu wypłaty wynagrodzenia ze stosunku pracy za kwiecień 2017 r. (jeśli nie zostało przelane na rachunek bankowy), W piśmie z 23 maja 2017 r. skarżący stwierdził: "Obecnie zamieszkuję w "[...]" w wynajmowanym mieszkaniu. Nie mogę w chwili obecnej przesłać umowy najmu, mój egzemplarz zgubiłem i czekam na kopie od wynajmującego. Po otrzymaniu jej prześlę do Sądu. W mieszkaniu mieszkam sam. Posiadam status rolnika, w załączeniu przesyłam zaświadczenie z Urzędu Gminy "[...]" dotyczące ilości posiadanej przeze mnie ziemi rolnej. Ziemię tę uprawiają moi sąsiedzi, umowę taką zawarli z nimi moi rodzice, którzy byli poprzednimi właścicielami gospodarstwa. Załączam umowę darowizny. Ja nie mieszkam w gospodarstwie więc nie ingeruję w dotychczasowe stosunki sąsiedzkie. W tym roku nie otrzymałem żadnej dotacji. Przesyłam wyciąg z rachunku bankowego za okres od dnia 1 lutego 2017 roku do dnia 23 maja 2017 roku, z rachunku tego opłacam wszystkie rachunki i wpływa na nie moje wynagrodzenie" (w nagłówku pisma figurują dane kancelarii adwokackiej, chociaż z akt nie wynika, by skarżący ustanawiał pełnomocnika). Zamiast wymienionej wśród załączników "umowy darowizny" do pisma dołączona została umowa, na mocy której skarżący dokupił udziały w nieruchomości rolnej w "[...]". Rozpatrując wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu nie można utożsamiać pogorszenia sytuacji materialnej wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przepisie chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, powinno być zatem przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Nie sposób uznać, iż skarżący znajduje się w tego rodzaju sytuacji. Dość wskazać, że z dostarczonego na wezwanie wyciągu bankowego wynika, iż wpływy na jego konto w okresie od 1 lutego do 23 maja 2017 r. wyniosły średnio 3148,82 zł miesięcznie. W tym też okresie nabył on jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych o łącznej cenie 1600 zł, czy też kilkukrotnie podróżował za granicę (w maju). Niewątpliwie więc uiszczenie kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości 200 zł [§ 2 ust 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.)] oraz ewentualnych późniejszych, wiążących się dopiero ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł) i skargi kasacyjnej (100 zł), nie przekracza jego możliwości finansowych. Pobocznie należy też zauważyć kwestie dyskredytujące wniosek z innych przyczyn. Skarżący nie udzielił kompletnej odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie. Nie odniósł się do pytania o tytuł prawny do domu w "[...]", wskazanego we wniosku jako adres zamieszkania. Udokumentowane nie zostało uiszczenie w kwietniu 2017 r. wydatków na media. Skarżący nie wskazał też powodu nieprzedstawienia dowodów poniesienia kosztów związanych z nieruchomością rolną. Z jej wykorzystaniem wiąże się też szereg wątpliwości. Skarżący twierdzi, iż "posiada(-) status rolnika", lecz jego ziemię uprawiają sąsiedzi. Z wypowiedzi zdaje się wynikać, iż nie przynosi mu ona żadnych korzyści. Chociaż 28 kwietnia 2017 r. otrzymał zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie paliwa, nie udziela konkretnej odpowiedzi na pytanie o prowadzenie działalności rolniczej, uchylając się tym samym od wyjaśnień żądanych w punktach 1 e i 2 wezwania. Również w kwestii dotacji i/lub płatności odpowiedź wymija się z zadanym pytaniem (pkt 1 f wezwania). Uznając zatem, iż skarżący nie wykazał zasadności przyznania mu prawa pomocy, orzeczono jak w sentencji - czyniąc to w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.