II SA/Ol 349/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 1 czerwca 2009r., J.C. zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Urzędu Pracy, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta o umorzenie należnego do spłaty zadłużenia w kwocie 16.855,85zł. z tytułu udzielonej w dniu "[...]" 1998r. pożyczki z Funduszu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej w zakresie: skup i sprzedaż surowców wtórnych. Decyzją z dnia "[...]", Prezydent Miasta odmówił wnioskodawcy umorzenia zadłużenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że instytucja umarzania jest instytucją nadzwyczajną, ponieważ zasadą jest spłacanie pożyczek. Obowiązek regulowania zobowiązań wobec Funduszu Pracy należy nie tylko do pożyczkobiorcy, ale również do poręczycieli, którzy dobrowolnie wyrazili na ten fakt zgodę w chwili zawierania umowy pożyczki. Ponadto podkreślił, że nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 18 ust. 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ponieważ okoliczności uzasadniające umorzenie nie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. W związku z dobrowolną spłatą zadłużenia przez jednego z poręczycieli, nie ma podstaw do umorzenia przedmiotowego zadłużenia. W odwołaniu od powyższej decyzji, J.C. wskazał, że powinno dojść do umorzenia spłaty zadłużenia ze względu na jego ciężką sytuację zdrowotną i zawodową, podeszły wiek oraz zadłużenie alimentacyjne egzekwowane przez komornika. Podniósł również kwestię 10 – letniego przedawnienia zobowiązania, które według niego nastąpiło. Decyzją z dnia "[...]", Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy – wskazując przepisy regulujące zasady i tryb umorzenia pożyczki – podniósł, że przesłanka umorzenia z uwagi na brak majątku, z którego można dochodzić należności w przedmiotowej sprawie nie występuje z uwagi na sytuację poręczyciela, która nie stwarza również zagrożenia dla sytuacji finansowej prowadzonego z innymi członkami rodziny gospodarstwa domowego. Ponadto, wobec dobrowolnej spłaty zadłużenia, przesłanka nadmiernej wysokości wydatków egzekucyjnych, również nie zachodzi, a za umorzeniem pożyczki nie przemawiają także szczególne względy gospodarcze i społeczne. Odnosząc się do kwestii przedawnienia roszczenia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 125 § 1 k.c. roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym, albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że wyrok Sądu Okręgowego Wydział I Cywilny w O. zasądzający solidarnie od pozwanych poręczycieli na rzecz ówczesnego Powiatowego Urzędu Pracy w O. kwotę 16.855,85 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia 29 lipca 1999r. oraz kwotę 2.000 zł tytułem zwrotu kosztów procesu został wydany w dniu "[...]" i tym samym zarzut przedawnienia nie może być uwzględniony. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, J.C. zarzucił organowi, zastosowanie względem niego mniej korzystnego przepisu art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, podczas gdy powinien on zastosować art. 18 ust 4a ustawy, mówiący o "niemożności uregulowania zadłużenia z powodu nieposiadania majątku, z którego można dochodzić należności". Skarżący podniósł również, że organ nie zastosował w przedmiotowej sprawie przepisu mówiącego o tym, że umorzenie zadłużenia poparte jest szczególnymi względami społecznymi, o czym świadczy skrajna sytuacja majątkowa i zdrowotna jego samego jak i trzech żyrantów, co w konsekwencji skutkowało zmuszeniem przez sąd ostatniego żyranta do spłaty całości zadłużenia. Wskazał również na niezgodność kwot zadłużenia wskazanych w wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia "[...]" nakazującego zapłatę kwoty 8550zł., a kwotą 16.855,85zł., której żąda urząd pracy. Ponadto, podtrzymał zarzut przedawnienia przedmiotowego zobowiązania. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewoda ponownie wskazał, ze skarżący nie spełnia wymogów warunkujących nabycie prawa do umorzenia przedmiotowego świadczenia. Odnosząc się do zarzutu niezgodności kwoty pożyczki organ wskazał, że zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta z dnia "[...]" zadłużenie na dzień 31 grudnia 2009r. wynosiło 8.661,74zł. z kosztami procesu w wysokości 2.860 zł. Skarżący otrzymał w ramach pożyczki kwotę 15.000zł., przy czym w związku z niedotrzymaniem warunków umowy pożyczki zadłużenie postawiono w stan natychmiastowej wymagalności oraz rozpoczęto naliczanie odsetek od dnia 1 kwietnia 1999r. w wysokości 20,4% w stosunku rocznym (za jeden miesiąc 255,00 zł). Do dnia 30 lipca 1999r. należność główna sięgnęła kwoty 16.855,85zł. Ponieważ doszło do częściowej spłaty zadłużenia przez jednego z poręczycieli, stan zadłużenia na dzień 31.12.2009r. wynosił 8.661,74zł i taką kwotę w decyzji z dnia "[...]" wskazał organ pierwszej instancji. Nawiązując do zarzutu przedawnienia organ podniósł, że wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]"), od którego skarżący liczy 10 – letni okres przedawnienia nie zapadł względem jego osoby z uwagi na niemożność doręczenia pozwu. Obowiązek zapłaty dłużnej sumy przez skarżącego został stwierdzony dopiero w wyroku zaocznym Sądu Rejonowego w O. z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]"). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 139 ust.4 i 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2008r., Nr 69, poz. 415 ze zm.), w związku z art. 18 ust. 4a, 4b, 4c i 4d ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.). Zgodnie z art. 139 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, umowy zawarte przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 czerwca 2004r.) są kontynuowane na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Natomiast w myśl ust. 5 tego przepisu, pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych, czyli w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Stosownie do art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, 2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania, 3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności, 4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności, 5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Natomiast w myśl art. 18ust. 4b powołanej ustawy, umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.Organy orzekające w sprawie zobowiązane są zatem ustalić czy przesłanki, o których mowa w przepisie art. 18 ust. 4a cytowanej ustawy, uzasadniające umorzenie pożyczki zachodzą w stosunku do wszystkich zobowiązanych, czyli w stosunku do biorącego pożyczkę i wszystkich poręczycieli. Z § 11 umowy pożyczki z dnia "[...]", Nr "[...]" zawartej pomiędzy skarżącym, a Rejonowym Urzędem Pracy wynika, że zabezpieczenie spłaty kwoty udzielonej pożyczki wraz z odsetkami stanowi poręczenie udzielone przez cztery osoby tj.: C.M., B.T., N.A., Ż.K. W postanowieniach końcowych tej umowy znajdują się podpisane przez tych poręczycieli ich oświadczenia, z których wynika, iż w razie nieuregulowania we właściwym terminie pożyczki zaciągniętej przez skarżącego zobowiązują się oni solidarnie z nim spłacać pożyczkę wraz z odsetkami. Organy obu instancji ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Ponadto ustaliły, że jedna z czterech osób, które poręczyły pożyczkę posiada stały dochód pozwalający na wyegzekwowanie pozostałej do spłaty części pożyczki stanowiącej kwotę 16.855,85zł. Potwierdzają to wywiady środowiskowe przeprowadzone przez ośrodki pomocy społecznej właściwe ze względu na ich miejsce zamieszkania oraz dokumenty do nich dołączone. Potwierdza to również fakt częściowej spłaty zadłużenia przez tego poręczyciela oraz pertraktacje prowadzone przez niego z organem na temat sposobu dalszej spłaty zadłużenia. W świetle powyższych ustaleń, mimo iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jeden poręczyciel osiąga stałe dochody, z których można dochodzić należności. Słuszne jest zatem stanowisko organów obu instancji, iż przesłanki uzasadniające umorzenie pożyczki, wymienione w art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie zachodzą w stosunku do wszystkich zobowiązanych, co zgodnie z art. 18 ust. 4b tej ustawy, uprawniało je do wydania decyzji odmawiającej umorzenia pozostałej do spłaty części pożyczki. Zarzut skarżącego, iż organy administracji nie ustaliły, czy w jego sytuacji zachodzi przesłanka wskazana w art. 18 ust. 4a pkt 5 cytowanej ustawy, tj. szczególne względy gospodarcze lub społeczne uzasadniające umorzenie udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki - nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ istnienie przesłanek uzasadniających umorzenie pożyczki tylko po stronie skarżącego (pożyczkobiorcy) i jednoczesny ich brak po stronie wszystkich, kilku lub jednego z poręczycieli pożyczki uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie pożyczki (art. 18 ust. 4b w związku z art. 18 ust. 4a ustawy). Dla oceny, czy istnieją podstawy do umorzenia pożyczki konieczne jest bowiem wykazanie w sposób nie budzący wątpliwości, że okoliczności uzasadniające umorzenie pożyczki wymienione w art. 18 ust. 4a przytoczonej ustawy zachodzą w stosunku do wszystkich zobowiązanych (dłużników solidarnych), a więc nie tylko pożyczkobiorcy (skarżącego) ale również w stosunku do każdego poręczyciela, co, jak wyżej wskazano, nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Nie znajduje również uzasadnienia podniesiony przez skarżącego zarzut przedawnienia. Stosownie do art. 125 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), roszczenie stwierdzone (tak jak w niniejszej sprawie) prawomocnym orzeczeniem sądu, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. W świetle powołanego przepisu bieg przedawnienia rozpoczyna się dopiero od uprawomocnienia się orzeczenia sądu, w którym stwierdzono roszczenie, co w niniejszej sprawie nastąpiło w wyroku zaocznym Sądu Rejonowego w O. z dnia "[...]", utrzymanym w mocy wyrokiem tego Sądu z dnia "[...]" (sygn. akt I "[...]") – k.37 akt sprawy. W tym bowiem wyroku Sąd stwierdził obowiązek zapłaty dłużnej sumy przez skarżącego, co oznacza, że od uprawomocnienia się tego orzeczenia rozpoczął bieg 10 – letni okres jego przedawnienia. Bez wpływu na początek biegu tego okresu pozostaje natomiast, podnoszona przez skarżącego okoliczność, zobowiązania do spłaty zadłużenia poręczycieli, które nastąpiło na mocy wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]"). Jak słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, wyrok ten nie zapadł względem skarżącego, a zatem nie może on na jego podstawie skutecznie podnosić faktu przedawnienia roszczenia. Na marginesie jedynie należy skarżącemu wskazać, że data "[...]" to data wydania wyroku, a nie jego prawomocności, natomiast decyzje organów obu instancji w rozpoznawanej sprawie wydane zostały przed upływem lat 10 od daty zarówno wydania jak i uprawomocnienia się tego wyroku. Także poza granicami rozważań w niniejszej sprawie pozostaje kwestia ewentualnego przerwania biegu przedawnienia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.