II SA/Ol 350/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Ewa Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. We wniosku z dnia 8 stycznia 2008 r. L.W. zwróciła się do organu pomocy społecznej z wnioskiem o przyznanie "zasiłku specjalnego lub okresowego" na zakup żywności oraz ciepłej odzieży dla dzieci. Decyzją z dnia "[...]’ Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku okresowego ze względu na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. W odwołaniu od tej decyzji strona wyraziła swe niezadowolenie z pracy GOPS, w tym w szczególności z faktu nieprzyznania jej pomocy na zakup żywności w ramach programu "pomoc państwa w zakresie dożywiania". Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż w swoim wniosku L.W. alternatywnie określiła formę pomocy, jakiej oczekuje. Nie wynikało z niego w szczególności, czy jej intencją było otrzymanie świadczenia jednorazowego, czy też okresowego. Nie ustalono ponadto, czy wnioskodawczyni ubiega się o pomoc przewidzianą ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania". Kolegium zwróciło uwagę, iż skoro w momencie przeprowadzania wywiadu środowiskowego wiadomym było, iż zasiłek okresowy nie może być przyznany ze względu na przekroczenie przez rodzinę wnioskodawczyni kryterium dochodowego, to należało ją pouczyć, iż może ubiegać się o zasiłek celowy specjalny. W konsekwencji rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, co uzasadnia jej przekazanie do ponownego rozpatrzenia. L.W. w skardze do Sądu zarzuciła, iż jest dyskryminowana przez GOPS . Przez 14 lat choroby jej dziecka otrzymała w sumie tylko 1600 zł. O pomoc dla swej rodziny, m.in. na leki i żywność, zaczęła starać się od maja 2006 r. Dotychczas jej nie uzyskała. Skarżąca podniosła, iż ze względu na koszty leczenia jej i jej syna nie starcza jej na opłaty i żywność. Potrzebę wniesienia skargi uzasadniła stwierdzeniem, iż "jej sprawa" była celowo przeciągana w czasie i jeżeli Sąd tego nie rozstrzygnie to może to trwać jeszcze następne dwa lata. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie wskazując, iż skarżąca nie podniosła żadnych argumentów, które dałyby podstawę do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie jej wydania. Zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), sąd nie jest przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie jednak, co należy z całą mocą podkreślić mając na uwadze argumentację zawartą w skardze, ostatni ze wskazanych przepisów stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. W rozpatrywanym przypadku granice owej sprawy wyznacza wyłącznie postulat zawarty we wniosku strony, który wpłynął do Urzędu Gminy w dniu 9 stycznia 2008 r. Stąd też nie mógł uczynić przedmiotem swych rozważań i ocen spawy innej niż ta, której dotyczy zaskarżona decyzja. Tak więc badano, czy wydając tą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przekroczyło uprawnień zawartych w powołanym jako jej podstawa prawna art. 138 § 2 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Przewidziany w tym przepisie sposób rozstrzygnięcia, polegający na uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest dopuszczalny wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, uznając jednak iż wymaga ono uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Brak tego rodzaju nie może być bowiem sanowany w postępowaniu odwoławczym, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, 1983, s. 223). W przekonaniu Sądu, organ odwoławczy wykazał konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i powtórnego przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, czyniącego zadość przepisowi art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, nakładającego na organy administracji publicznej obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z chwilą złożenia wniosku do organu administracji publicznej, obowiązkiem tego organu jest przede wszystkim ustalenie ponad wszelką wątpliwość zakresu i treści żądania strony. Jego treść wyznacza bowiem stosowną normę prawa materialnego i procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Niedopuszczalne jest potraktowanie owego wniosku w sposób dorozumiany. Przytoczona na wstępie argumentacja Kolegium trafnie wykazuje uchybienie tej powinności w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Treść wniosku nie uzasadniała podjęcia rozstrzygnięcia odnoszącego się jedynie do kwestii prawa strony do zasiłku okresowego. Pomoc w pokryciu zapotrzebowania na żywność, odzież, leki i inne niezbędne wydatki bytowe może być przecież udzielana również w formie świadczeń jednorazowych. Organ drugiej instancji słusznie wskazał, iż w sytuacji, gdy dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe, należało rozważyć, czy w okolicznościach sprawy nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający zainteresowaną osobę do otrzymania zasiłku celowego specjalnego (art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie Dz. U. 2008 r. Nr 115, poz. 728). Ze względu na przeznaczenie pomocy na zakup żywności nie ustalono, czy wnioskodawczyni oczekuje pomocy, o której mowa w ustawie z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2259). Skoro więc w zgodzie z prawem proceduralnym decyzja organu odwoławczego zmierza do wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, to skargę na nią nie sposób było uznać za uzasadnioną i jako taka podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.