II SA/Ol 350/19

Dnia 23 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: "organ II instancji", "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" r., którą organ I instancji odmówił przyznania M. K.(dalej jako: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką N. K. na okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 września 2022 r. Kolegium podzieliło w całości stanowisko organu I instancji, iż w sprawie nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."), w postaci legitymowania się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium wyjaśniło, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]" r. córka wnioskodawczyni uzyskała orzeczenie o niepełnosprawności, mocą którego zaliczono ją do osób niepełnosprawnych o symbolu 01-U. Ustalono, że niepełnosprawność datuje się od urodzenia. Orzeczenie wydano do 31 grudnia 2018 r., Orzeczenie zawiera wskazanie konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Następnie, w dniu 3 sierpnia 2017 r., skarżąca wystąpiła ponownie do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie orzeczenia, z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia dziecka. Powiatowy Zespół orzeczeniem z dnia "[...]" r. odmówił wydania orzeczenia o niepełnosprawności, uzasadniając, że nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia. Powiatowy Zespół uznał, że dziecko nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie orzeczeniem z dnia "[...]" r. utrzymał w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu z dnia "[...]" r. Wojewódzki Zespół w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że naruszona sprawność organizmu dziecka powoduje konieczność stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, lecz nie powoduje konieczności zapewnienia mu całkowitej opieki w sposób przewyższający zakres opieki nad dzieckiem w danym wieku. Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z dnia "[...]" r., sygn. akt "[...]", zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]"r. i ustalił, że małoletnia N. K. jest osobą niepełnosprawną z symbolu 01-U, a przewidywany okres niepełnosprawności to 17 września 2022 r., małoletnia wymaga konieczności stałej lub długotrwałe opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Sąd oddalił odwołanie w pozostałym zakresie. Kolegium wskazało, że według brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r., aby można było przyznać świadczenie pielęgnacyjne w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności, w jego treści muszą znaleźć się dwa wskazania: - konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz - konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ wywiódł, że w sprawie na skutek wydanych rozstrzygnięć nastąpiła sytuacja, w której córka skarżącej uzyskała orzeczenie o niepełnosprawności z dnia "[...]" r. (ważne do 31 grudnia 2018 r.), w którym wskazano jedną z przesłanek wymaganych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Drugą przesłankę uprawniającą do uzyskania wnioskowanego świadczenia, przyznał niepełnosprawnej Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia "[...]" r. A zatem tylko do dnia 31 grudnia 2018 r. istniał stan prawny, w którym małoletnia miała ustaloną niepełnosprawność, zawierającą opisane powyżej wskazania, uprawniające do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikające zarówno z orzeczenia Powiatowego Zespołu jak i wyroku Sądu Rejonowego. Kolegium zauważyło, że decyzją z dnia "[...]" r. organ pierwszej instancji przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 1 sierpnia 2017r. do 31 grudnia 2018 r., tj. w oparciu o oba te dokumenty i na okres, w którym istniały w obrocie prawnym ustalenia zawierające przesłanki pozytywne do przyznania świadczenia, tj. do 31 grudnia 2018 r. Kolegium stwierdziło, że w chwili obecnej, mamy do czynienia z sytuacją, gdy w obrocie prawnym pozostaje jedynie wyrok Sądu Rejonowego, który ustalił niepełnosprawność małoletniej do dnia 17 września 2022 r., zawierający tylko jedno ze wskazań, od których zależy przyznanie świadczenia, gdyż orzeczenie Powiatowego Zespołu z dnia "[...]"r. wygasło z dniem 31 grudnia 2018 r. Kolegium wskazało, że skarżąca próbowała konwalidować zaistniałą sytuację, składając w dniu 13 grudnia 2018 r. wniosek do Powiatowego Zespołu o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, jednak organ ten postanowieniem z dnia "[...]" r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności dziecka z powodu związania organu rozstrzygnięciem zawartym w wyroku sądu. W uzasadnieniu postanowienia Powiatowy Zespół argumentował, że Sąd Rejonowy zmienił orzeczenie w podanym zakresie, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy ustalenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności z dnia "[...]" r. Kolegium stwierdziło, że z postanowieniem tym można polemizować. Zdaniem Kolegium wyrok Sądu Rejonowego z dnia "[...]" r. formalnie nie zmieniał ustaleń zawartych w orzeczeniu Powiatowego Zespołu z dnia "[...]" r., gdyż u podstaw sprawy administracyjnej zakończonej opisanym wyrokiem legła decyzja Powiatowego Zespołu z dnia "[...]" r. o odmowie wydania orzeczenia o niepełnosprawności, a nie orzeczenie z dnia "[...]" r. Wyrok Sądu Rejonowego nie modyfikował orzeczenia o niepełnosprawności z dnia "[...]" r. sensu stricto, lecz ukonstytuował dodatkowe ustalenia, tj. co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W zakresie drugiej przesłanki Sąd nie mógł orzec w dacie 17 października 2018 r., gdyż wówczas istniało w obrocie prawnym orzeczenie Powiatowego Zespołu z dnia "[...]" r. ważne do 31 grudnia 2018 r. Reasumując, Kolegium wskazało, że w chwili obecnej w obrocie prawnym funkcjonuje jedynie wyrok Sądu Rejonowego z dnia "[...]" r., ustalający niepełnosprawność córki skarżącej, jednak zawiera on tylko jedną z przesłanek uprawniających do przyznania wnioskowanego świadczenia, co nie pozwala na wydanie pozytywnej dla strony decyzji. W skardze od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżąca domagała się przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skarżąca przytoczyła stan faktyczny sprawy. Podała, że zdaniem pracownic GOPS decyzja orzekająca niepełnosprawność straciła ważność. Kazano jej ponownie stanąć na komisję, ale organ do spraw orzekania o niepełnosprawności odmówił wydania decyzji z uwagi na wyrok sądowy wydłużający okres niepełnosprawności do 2022 r. Skarżąca zarzuciła organom orzekającym w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, że nie respektują wyroków sądowych. Podkreśliła, że wyrokiem sądowym orzeczenie z dnia "[...]" r. zostało zmienione i nadal pozostaje aktualne do 17 września 2022 r. Zdaniem skarżącej w działaniu Kolegium i organu I instancji brak jest sensu i logiki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r.: - skarżąca poparła skargę. Wskazała, że gdy odwoływała się od orzeczenia o niepełnosprawności, kazano jej kwestionować tylko pkt 7, z którego wynikało, że nie występuje niezdolność do samodzielnej egzystencji. Powiedziano jej, że ma się nie odwoływać od pkt 8, gdyż był pozytywny; - organ podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji oparte zostały na błędnych ustaleniach faktycznych. Nie jest uprawnione stanowisko Kolegium i organu I instancji, iż orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]" r. wygasło. Potwierdził to Powiatowy Zespół postanowieniem z dnia "[...]" r., odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności córki skarżącej. W postanowieniu tym wyjaśniono skarżącej prawidłowo, że orzeczenie o niepełnosprawności z "[...]" r. obowiązuje z uwzględnienie treści wyroku Sądu Rejonowego z dnia "[...]" r., który spowodował zmianę tego orzeczenia, mimo że bezpośrednio dotyczył późniejszego orzeczenia odmawiającego wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Uwzględnić należy bowiem, że podstawę prawną orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu z dnia "[...]" r. i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu z dnia "[...]" r., stanowił § 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110 ze zm.). Zgodnie z tymi unormowaniami w przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia (ust. 2). W przypadku gdy załączona dokumentacja medyczna oraz badanie osoby, o której mowa w ust. 2, przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego, nie wskazują na zmianę stanu zdrowia tej osoby, skład orzekający wydaje orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności (ust. 3). Przepisy te pozwalają na ponowne orzekanie w sprawie ustalonej już niepełnosprawności z uwagi na zmianę stanu zdrowia. Zmiana stanu zdrowia niepełnosprawnego może stanowić zatem podstawę zmiany dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności. Punktem wyjścia dla orzeczenia wydawanego w trybie § 15 ust 2 i 3 cytowanego rozporządzenia jest pierwotne, obowiązujące orzeczenie o niepełnosprawności. Dlatego sprawę orzekania o niepełnosprawności córki skarżącej należy uwzględniać całościowo, począwszy od orzeczenia z dnia "[...]" r., gdyż późniejsze orzeczenie o odmowie ustalenia niepełnosprawności rozstrzygało właśnie o aktualności tego pierwotnego orzeczenia, a więc dotyczyło tej samej sprawy w ujęciu materialnym. W rozpatrywanym przypadku, wydając orzeczenia odmowne, organy do spraw orzekania o niepełnosprawności I i II stopnia uznały, że stan zdrowia córki skarżącej nie uległ zmianie i nie ma podstaw do zmiany dotychczasowego orzeczenia, tj orzeczenia z "[...]" r. Uznano, iż dziecko nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie uznano zatem podstaw do zmiany pkt 7 wskazań zawartych w orzeczeniu z "[...]" r. Sąd Rejonowy rozpatrując odwołanie od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu nie podzielił tego stanowiska i uwzględnił odwołanie. Na podstawie art. 47714 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego - w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i orzeka co do istoty sprawy. Uwzględniając ten przepis należy mieć na uwadze, że zaskarżone do Sądu Rejonowego orzeczenie zawierało tylko rozstrzygnięcie o odmowie wydania orzeczenia o niepełnosprawności, zgodnie z normą § 15 ust. 3 rozporządzenia. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynikało natomiast, że przyjęte rozstrzygnięcie spowodowane było stwierdzeniem braku podstaw do zmiany posiadanego przez córkę skarżącej orzeczenia o niepełnosprawności w zakresie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Istota sprawy zawisłej przed Sądem Rejonowym dotyczyła zatem zasadności zmiany obowiązującego orzeczenia o niepełnosprawności córki skarżącej w zakresie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i o tym sąd rozstrzygnął, przedłużając jednocześnie przewidywany okres niepełnosprawności. Oznacza to, że na skutek wyroku Sądu Rejonowego przedłużony został pierwotny termin obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności z dnia "[...]" r. i potwierdzone zostały na ten przedłużony okres obie przesłanki z pkt 7 i 8 wskazań zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności z dnia 6 grudnia 2016 r., które warunkują prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w orzeczeniu z dnia "[...]" r., którego bezpośrednio dotyczy wyrok Sądu Rejonowego, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności potwierdził, że stan zdrowia dziecka powoduje konieczność stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zatem ujmując sprawę w takim węższym zakresie, ale całościowo ze zmieniającym to orzeczenie wyrokiem, który potwierdził drugi z omawianych warunków, uznać należy że skarżąca spełnia obie cytowane przesłani z art. 17 ust 1 u.ś.r. Z przedstawionych powodów decyzje wydane w obu instancjach podlegały uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, wobec dokonania niewłaściwych ustaleń, że córka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności bez łącznego wskazania: - konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz - konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni treść art. 153 p.p.s.a., będąc związanym dokonaną przez Sąd oceną prawną.