II SA/Ol 353/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008r. sprawy ze skargi C. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego S. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek VAT oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 31 maja 2004 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza D. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. przyznano C.D., zasiłki rodzinne, dodatki do zasiłków rodzinnych na N. i A.D. na okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r., w tym dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – N.D. w kwocie 250 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r., zaś od dnia 31 grudnia 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. w kwocie po 170 zł miesięcznie. Wnioskiem z dnia 26 lutego 2008 r. C.D. zwrócił się o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, zarzucając organowi administracji orzeczenie o wysokości dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka sprzecznie z obowiązującymi przepisami prawa tj. w kwocie 170 zł miesięcznie zamiast 250 zł. Skarżący podniósł, że w styczniu 2005 r. dostarczył do organu pomocy społecznej aktualne orzeczenie o niepełnosprawności córki, jednakże decyzja nie została skorygowana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia "[...]" odmówiło stwierdzenia nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu Kolegium wywiodło, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej jako K.p.a.) może mieć miejsce, jeżeli organ stwierdzi rażące naruszenie prawa, tj. ustali, że treść decyzji w oczywisty i bezsporny sposób narusza konkretny przepis prawa, a obowiązywanie tej decyzji wywołuje skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie. W rozpoznawanej sprawie orzeczenie o niepełnosprawności N.D. zostało wydane do dnia 31 grudnia 2004 r., co stosownie do art. 12 ust. 4 i art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., obligowało organ pomocy społecznej do przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę w kwocie 250 zł tylko do dnia 31 grudnia 2004 r. a w dalszym okresie w kwocie 170 zł. Przedłożenie organowi pomocy społecznej orzeczenia z dnia 7 stycznia 2005 r., którym również zaliczono N.D. do osób niepełnosprawnych, mogło stanowić podstawę do ewentualnej zmiany decyzji, lecz nie wskazywało na niezgodność wydanej już decyzji z obowiązującymi wówczas przepisami prawa. Kolegium wskazało ponadto, że decyzją z dnia 23 grudnia 2005 r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. zmieniającą decyzję z dnia 31 maja 2004 r. w ten sposób, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na N.D. przyznano na okres od 1 maja 2004 r. do 30 czerwca 2005 r. Decyzja ta była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Olsztynie, który nie dopatrzył się w niej naruszenia prawa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji legitymowania się dziecka orzeczeniem o niepełnosprawności, sporny dodatek winien wynosić 250 zł. Nowe orzeczenie zostało złożone w styczniu 2005 r., a skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za zaniedbanie właściwego organu i brak zmiany decyzji w żądanym zakresie. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w całości w mocy decyzję będącą przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ administracji stwierdził, że w bezspornym stanie faktycznym sprawy organ pomocy społecznej nie mógł orzec inaczej niż w kwestionowanej decyzji. Wobec powyższego nie zaistniała przesłanka do stwierdzenia nieważności tej decyzji. W złożonej skardze C.D. zarzucił, że mimo wielokrotnego informowania organów administracji i Sądu nie skorygowano błędnej wysokości dodatku do zasiłku rodzinnego przyznanego na jego niepełnosprawną córkę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]" w podjęta w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 31 maja 2004 r., której skarżący zarzuca rażące naruszenie prawa. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ustawodawca określił w art. 156 § 1 K.p.a. W punkcie 2 tego przepisu przewidziany jest obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego niezbędne jest nie tylko wykazanie, że decyzja jest wadliwa, gdyż narusza prawo, lecz że to naruszenie jest rażące. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, jeżeli istnieje oczywista sprzeczność między rozstrzygnięciem decyzji a treścią przepisu prawa, który nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Decyzją z dnia 31 maja 2004 r. przyznano skarżącemu m.in. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę N. w kwocie 250 zł miesięcznie w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2004 r., zaś od 31 grudnia 2004r. do 31 sierpnia 2005 r. w kwocie po 170 zł miesięcznie. W ocenie Sądu decyzja ta nie narusza prawa. Nie jest kwestionowane, że organ pomocy społecznej orzekł o przyznaniu spornego dodatku do zasiłku rodzinnego na podstawie przedłożonego przez skarżącego orzeczenia o niepełnosprawności córki z dnia 20 sierpnia 2003 r. Zgodnie z treścią tego dokumentu N.D. została zaliczona do osób niepełnosprawnych do dnia 31 grudnia 2004 r. Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka w wysokości 170,00 zł na dziecko, natomiast w przypadku samotnego wychowywania dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności dodatek przysługuje w wysokości 250,00 zł na dziecko (ust. 4). Jednocześnie, stosownie do art. 24 ust. 1 tej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się co do zasady na okres zasiłkowy, czyli na okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W przypadku natomiast ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 3). Wobec powyższego prawidłowo przyznano skarżącemu dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wyższej kwocie tylko od dnia 31 grudnia 2004 r. Do tego dnia bowiem wydano orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 20 sierpnia 2003 r. Kolejne orzeczenie o niepełnosprawności córki z dnia 7 stycznia 2005 r. skarżący złożył w organie pomocy społecznej w styczniu 2005 r. Jednakże, wbrew przekonaniu skarżącego, organ ten nie mógł z urzędu zmienić swojej decyzji i przyznać spornego dodatku w wysokości 250 zł na dalszy okres, tj. do dnia 31 sierpnia 2005 r. Na podstawie bowiem art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2005 r., w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast art. 155 K.p.a. przewiduje, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zatem zmiana powyższej decyzji zgodnie z żądaniem skarżącego wymagała jego zgody. Natomiast, jak wynika z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, skarżący odmówił wyrażenia zgody na zmianę tej decyzji. Możliwość zmiany decyzji na korzyść strony z urzędu, bez zgody strony, wprowadzona została dopiero w dniu 6 lipca 2007 r. przepisem art. 32 ust. 1a, dodanym przez art. 1 pkt 16 lit. b ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 109, poz. 747). Przed tą datą jednak organ pomocy społecznej ustalił, że skarżący wychowuje dzieci wspólnie z ich matką. Okoliczność ta wyklucza całkowicie możliwość przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, wobec czego nie było podstaw faktycznych do przyznania spornego świadczenia w wyższej wysokości. Skoro decyzja z dnia 31 maja 2004 r. nie narusza przepisów prawa, to prawidłowo Kolegium odmówiło stwierdzenia jej nieważności. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).