II SA/Ol 358/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Asesor WSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Irena Szczepkowska Bogusław Jażdżyk (spr.) Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2006r. sprawy ze skargi A. B. przedstawiciela ustawowego małoletniego M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr. l - sentencja wyroku A. B. wystąpiła w dniu 21 lipca 2005r. do Prezydenta Miasta z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla swojego syna M. B. ur. w dniu "[...]". Decyzją "[...]", działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Naczelnik Wydziału orzekł o nieprzyznaniu M. B. zaliczki alimentacyjnej. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 2 pkt 1, pkt 7, art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm.) oraz art. 104 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zaliczka alimentacyjna nie została przyznana, gdyż egzekucja świadczeń alimentacyjnych przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu nie jest w ogóle prowadzona, nie można zatem mówić o jej bezskuteczności w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. B. - przedstawiciel ustawowy M. B. - stwierdzając, że odmowna decyzja organu I instancji jest niesprawiedliwa bowiem pozbawia jej syna należnej mu pomocy. Odwołująca się podniosła, że jej dziecko jest obywatelem polskim urodzonym w W. i nie powinno być pozbawione zaliczki alimentacyjnej, w sytuacji w której ani skarżąca ani jej dziecko nie mają wpływu na możliwość prowadzenia egzekucji alimentów. Brak umowy o postępowaniu egzekucyjnym wobec dłużników alimentacyjnych pomiędzy Polską a Mauritiusem nie powinien stanowić o pozbawieniu dziecka pomocy finansowej. Decyzją "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż ustawa z dnia 22 kwietnia 2005r. formułuje własne definicje dotyczace pojęcia bezskuteczności egzekucji, które mają zastosowanie do wszystkich postępowań o przyznanie zaliczki alimentacyjnej niezależnie od miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Stosownie do treści art. 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych o bezskuteczności egzekucji należy mówić wówczas, gdy czynności egzekucyjne są prowadzone, jednakże nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy. Ocena bezskuteczności egzekucji wymaga jednak – zdaniem organu odwoławczego – bezwzględnego prowadzenia egzekucji. Nie można więc mówić o bezskuteczności egzekucji w rozumieniu ustawy wówczas, gdy dziecko nie otrzymuje co prawda należnych mu alimentów, ale egzekucja się w ogóle nie toczy, niezależnie od przyczyn braku tej egzekucji. Pismem z dnia "[...]"2005r. Prezes Sądu Okręgowego wskazał, iż nie ma możliwości nadania biegu i wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika D. B. z uwagi na brak umowy dwustronnej pomiędzy Polską a Mauriusem w zakresie wykonywania orzeczeń w sprawach cywilnych i rodzinnych. Z powyższego dokumentu wynika, iż obowiązujące prawo nie daje możliwości wykonania wyroku alimentacyjnego na rzecz dziecka M. B., nie może być też prowadzona egzekucja alimentów na jego rzecz, co stanowi przesłankę negatywną do uzyskania zaliczki alimentacyjnej. Nie zgadzając się z powyższą decyzją A. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W uzasadnieniu podniosła, że złożyła wszystkie wymagane dokumenty uprawniające do otrzymania zaliczki alimentacyjnej. Wskazała, iż egzekucja nie toczy się w sprawie, bo żaden komornik nie podjął egzekucji ze względu na brak umowy dwustronnej między Polską a Mauritiusem w sprawie wykonywania orzeczeń sądowych. Podniosła, iż ojciec dziecka nie poczuwa się do odpowiedzialności za nie, nie podejmuje żadnej korespondencji w sprawie, nie jest też karany przez organy ścigania. Skarżąca jest w trudnej sytuacji finansowej i jest na utrzymaniu rodziców. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1 ). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a. Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, zostały uregulowane w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.). Stosownie do art. 2 pkt 7 tej ustawy przez zaliczkę alimentacyjną rozumie się kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia – art. 7 ust. 1 ustawy. Osobą uprawnioną w rozumieniu tej ustawy jest zaś m.in. osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli: osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowująca dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych - art. 2 pkt 5 lit a tej ustawy. Wskazać należy, iż kwestie postępowania w sprawie przyznawania prawa do zaliczki alimentacyjnej zostały uregulowane w art. 10 powołanej ustawy, przy czym jeżeli świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją (art. 10 ust. 1a cyt. ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca składając wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej dołączyła do niego wymagane zaświadczenie Prezesa Sądu Okręgowego z dnia "[...]"2005 roku, nr "[...]". Z treści powyższego zaświadczenia wynikało, że A. B. złożyła wniosek o egzekucję świadczeń alimentacyjnych od D. B. zam. w Mauritiusie, ale sprawie nie można było nadać biegu i wszcząć postępowania egzekucyjnego, z uwagi na brak umowy dwustronnej pomiędzy Polską a Mauritiusem w zakresie wykonywania orzeczeń w sprawach cywilnych i rodzinnych. W tym stanie rzeczy organy obu instancji uznały, że w przedłożonym zaświadczeniu Sądu Okręgowego nie została stwierdzona bezskuteczność egzekucji i odmówiły przyznania zaliczki alimentacyjnej. Przy ustalaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej istotną okoliczność stanowi bezskuteczność egzekucji. Pod pojęciem bezskuteczności egzekucji w rozumieniu niniejszej ustawy należy rozumieć egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy -art. 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Wobec tego, jeżeli prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje osobie, która w wyniku wszczętych czynności egzekucyjnych nie uzyskała alimentów, to tym bardziej przysługuje ono osobie, która jest uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, ale nie może wyegzekwować alimentów od dłużnika zamieszkałego za granicą z powodu braku dwustronnej umowy pomiędzy Polską a państwem zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Taką egzekucję również należy uznać za bezskuteczną. Gdyby bowiem odmiennie interpretować wskazane wyżej okoliczności, to ewidentnie doszłoby do nierównego traktowaniem osób uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego, a w rezultacie taka wykładnia art. 10 ust. 1a wskazanej ustawy prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Natomiast art. 32 Konstytucji RP gwarantuje prawo do równego traktowania przez władze publiczne podmiotów wykazujących takie same cechy istotne w przypadku przyznawania określonego dobra. Konstytucja nie zna przy tym żadnych odstępstw i wyjątków od zasady równości. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z powodu wydania ich z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz na podstawie art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.