II SA/Ol 361/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Przewłucka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje radcy prawnemu A. M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z "[...]" wydaną z upoważnienia Prezydenta O. (dalej jako: organ I instancji) przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Urzędu Pracy w O., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity na dzień wydania decyzji Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 14, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity na dzień wydania decyzji Dz.U. z 2019 r., poz. 1482 ze zm., dalej jako: u.p.z.), po wznowieniu postępowania, uchylono decyzję ostateczną z "[...]" oraz zmieniającą ją decyzję ostateczną z "[...]" w sprawie utraty przez G.C. (dalej jako: strona lub skarżąca) statusu osoby bezrobotnej z 7 stycznia 2019 r. i orzeczono o utracie przez wymienioną statusu osoby bezrobotnej z 8 listopada 2018 r. W uzasadnieniu podano, że strona została zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od 10 lipca 2018 r. Prawidłowo została pouczona o obowiązku zawiadomienia w ciągu 7 dni urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Decyzją ostateczną z "[...]" strona utraciła status osoby bezrobotnej z 8 stycznia 2019 r. w związku z niestawieniem się w wyznaczonym terminie. W wyniku wniesionego podania oraz przedłożenia umowy o pracę decyzja ta została zmieniona decyzją ostateczną z "[...]". Następnie Państwowa Inspekcja Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy w O. (dalej jako: PIP) poinformowała organ I instancji, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w firmie "[...]" ustalono, że strona pracowała w niej od 8 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. W związku z tym postanowieniem z "[...]" wznowiono postępowanie w sprawie utraty przez stronę statusu osoby bezrobotnej. Wskazano, że w okresie pracy strona nie mogła posiadać statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a zatem zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dlatego też uchylono decyzję ostateczną z "[...]" oraz zmieniającą ją decyzję ostateczną z "[...]" w sprawie utraty przez stronę statusu osoby bezrobotnej z 7 stycznia 2019r. i orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z 8 listopada 2018 r. Podano, że w kwestii utraty przez stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych zostanie wydana odrębna decyzja. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. w zw. z art. 145 - 151 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na jej niekorzyść pomimo braku ku temu przesłanek. Wniosła o zmianę tej decyzji i zakończenie postępowania w sprawie. Zarzuciła, że organ I instancji wydał decyzję jedynie w oparciu o treść pisma przesłanego przez PIP podczas, gdy w toku prowadzonej kontroli oraz postępowania wyjaśniającego ustalono, że strona nie pracowała we wskazanej firmie w okresie od 8 listopada 2018 r. do 7 stycznia 2019 r., lecz pracę tę rozpoczęła faktycznie dopiero w dniu 8 stycznia 2019 r. Wyjaśniła, że informacje przekazywane przez jej była pracodawczynię są nieprawdziwe i toczą się niezależnie postępowania przed PIP oraz ZUS. Strona zarzuciła ponadto naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie zaznajomienia się z aktami sprawy, brak poinformowania o prawach i obowiązkach, jak również o fakcie, że prowadzone jest postępowanie w sprawie o wznowienie postępowania. Decyzją z "[...]" Wojewoda (dalej jako: organ odwoławczy) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano, że informacja z PIP oraz Raport ZUS-U1potwierdziły, że skarżąca podjęła zatrudnienie od 8 listopada 2018 r., co było powodem wznowienia postępowania administracyjnego. W ocenie organu informacja od organu właściwego do stwierdzenia istnienia stosunku pracy, potwierdzona raportem ZUS jest wystarczającą przesłanką do uznania, że strona pozostawała w zatrudnieniu od 8 listopada 2018 r., a tym samym prawidłowo organ I instancji orzekł o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej z tym dniem. Wskazano, że strona została należycie pouczona o obowiązku poinformowania w ciągu 7 dni urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia i nie składając w tej sprawie oświadczenia była świadoma konsekwencji prawnych określonych w u.p.z. W skardze do tut. Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i 80 k.p.a. w zw. z art. 145 -151 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na jej niekorzyść pomimo braku ku temu przesłanek oraz art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie jej zaznajomienia się z aktami sprawy, brak poinformowania o prawach i obowiązkach, jak również o fakcie, że prowadzone jest postępowanie w sprawie o wznowienie postępowania. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniosła, że zarówno organy orzekające w przedmiotowej sprawie, jak i organy PIP poczyniły ustalenia niezgodne ze stanem faktycznym, na co zwracała uwagę w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wyjaśniła, że jej była pracodawczyni w sposób niewłaściwy dokonała zgłoszenia jej zatrudnienia do ZUS, błędnie wskazując, że była zatrudniona od listopada 2018 r. i zrobiła to dopiero pod koniec 2019 r., kiedy to skarżąca upomniała się o należne wynagrodzenie i zgłosiła do PIP fakt łamania jej praw pracowniczych. Podniosła, że przeciwko jej byłej pracodawczyni toczą się niezależne postępowania przed PIP oraz przed ZUS, które stanowią ciąg dalszy postępowania na podstawie którego błędnie ustalono zatrudnienie skarżącej. Podała, że z informacji uzyskanych w ZUS wynika, że od stycznia do listopada 2019 r. jej była pracodawczyni nie opłaciła należnych składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne, co w ocenie skarżącej dodatkowo potwierdza fakt nierzetelności w prowadzonych przez płatnika czynnościach dotyczących jej zatrudnienia. Zarzuciła, że organy obu instancji okoliczności tej nie uwzględniły i nie podjęły działań zmierzających do wyjaśnienia spornego stanu faktycznego, a zatem nie przeprowadziły rzetelnego postępowania dowodowego. Podniosła także, że uniemożliwiono jej wypowiedzenie się w trakcie toczącego się postępowania co do zebranego materiału dowodowego, w tym informacji uzyskanej od PIP, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i wydaniem decyzji, która narusza prawo. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano, że skoro skarżąca kwestionuje podjęcie zatrudnienia od 8 listopada 2018 r. i w tej sprawie toczą się niezależne postępowania administracyjne prowadzone przez PIP i ZUS, to rozstrzygnięcia w powyższej sprawie mogą być podstawą do zmiany decyzji na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. wyjaśniono, że pismem z dnia 24 grudnia 2019 r. poinformowano skarżącą o jej uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. Pełnomocnik skarżącej, ustanowiona w ramach prawa pomocy, pismem z 7 sierpnia 2020 r. podtrzymała w całości złożoną przez skarżącą skargę i wniosła o przyznanie wynagrodzenia według norm przepisanych. Pełnomocnik zarzuciła, że organy pominęły art. 26 Kodeksu pracy, zgodnie z którym stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy. W umowie o pracę z 1 stycznia 2019 r. nawiązanej przez skarżącą jednoznacznie wskazano, że termin rozpoczęcia pracy to 7 stycznia 2019 r. Zatem przed ta datą stosunek pracy skarżącej nie istniał, a tym samym była ona osobą bezrobotną. Ustalenia dokonane przez organ noszą zatem znamiona błędu i oparte są na działaniach pracodawcy w sytuacji, gdy nie ma innych dowodów na istnienie stosunku pracy od 8 listopada 2018 r., gdyż kontrola PIP prowadzona była w czasie zatrudnienia skarżącej, czyli w 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje m.in. w sytuacji stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest zasadna. Przede wszystkim należy podnieść, że przedmiotem skargi jest decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej. Wyjaśnić zatem należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym wydano tę decyzję dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Przy czym celem wznowionego postępowania, w pierwszej kolejności jest stwierdzenie wystąpienia przesłanek wznowienia, a następnie – w przypadku pozytywnego wyniku dokonanej w tym zakresie oceny – przeprowadzenie postępowania w celu merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją. Dopóki jednak nie zostanie stwierdzone zaistnienie w sprawie okoliczności wyczerpujących przesłankę wznowienia, dopóty niedopuszczalne jest ponowne dokonanie merytorycznej oceny i rozpoznanie sprawy. W niniejszej sprawie jako przesłankę wznowienia postępowania wskazano art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Za istotną dla sprawy, nową i nieznaną, a istniejącą w dniu wydaniu decyzji okoliczność faktyczną organ uznał fakt podany w piśmie PIP, że w wyniku kontroli przeprowadzonej przez PIP ustalono, że skarżąca była zatrudniona od 8 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. Z tego też powodu na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. organ I instancji stwierdził, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej z 8 listopada 2018 r., a nie z 7 stycznia 2019 r., zaś organ odwoławczy podzielił to stanowisko. Jednakże w ocenie Sądu nie zostały wyjaśnione wątpliwości co do faktycznej daty podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, a tym samym brak jest podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że warunek z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. skarżąca przestała spełniać już 8 listopada 2018 r. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy oparły swoje rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie pisma PIP oraz raportu ZUS sporządzonego przez pracownika organu. Jednakże w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w skardze podnoszono, że przed organami PIP oraz ZUS toczą się postępowania, w których weryfikowane są m.in. dane dotyczące zatrudnienia skarżącej. Pomimo takich zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy kwestii tej nie wyjaśnił, zaś w odpowiedzi na skargę stwierdził, że ewentualnie rozstrzygnięcia te mogą być podstawą do zmiany zaskarżonej decyzji w trybie wznowienia postępowania. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Podnieść należy, że postępowanie w trybie wznowienia powinno być prowadzone z poszanowaniem zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, w tym art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., które wskazują na konieczność podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także nakładają na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreślić ponadto należy, co wskazano już wyżej, że skoro przedmiotowe postępowanie toczy się w trybie wznowieniowym, to organ musi przede wszystkim ustalić - w sposób nie budzący wątpliwości - że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania. Zatem w niniejszej sprawie kwestia ustalenia daty podjęcia zatrudnienia przez skarżącą ma istotne znaczenie dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Przy czym organ winien dążyć do wydania decyzji, która nie będzie wzruszana w żadnym z trybów nadzwyczajnych, a nie z góry zakładać, że niewyjaśnienie określonej kwestii może ewentualnie spowodować w przyszłości wszczęcie kolejnego postępowania wznowieniowego. Zatem organ winien podjąć czynności mające na celu wyjaśnienie, czy faktycznie toczą się postepowania przez organami PIP oraz ZUS, a jeśli tak to czy ich przedmiotem jest także kwestia okresu zatrudnienia skarżącej, w tym daty początkowej tego zatrudnienia, a także jaki jest wynik tych postępowań, o ile zostały już zakończone. Skoro bowiem okazałoby się, że rzeczywiście data zatrudnienia skarżącej jest przedmiotem tych postępowań, to organ nie może poprzestać na pisemnej informacji, na którą powołano się w uzasadnieniu decyzji. Pismo to uzasadniało wszczęcie postępowania wznowieniowego, ale jeżeli ustalenia wskazanych organów są kwestionowane, to organ ma obowiązek informacje te zweryfikować. Bez jednoznacznego potwierdzenia, że skarżąca podjęła zatrudnienie wcześniej niż to podała to w swoim zgłoszeniu brak jest bowiem podstaw do uchylenia decyzji w trybie wznowieniowym. W związku z tym Sąd uznał, że organy nie ustaliły istotnych okoliczności dla stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przy czym Sąd uznał, że dla ich wyjaśnienia wystarczające jest przeprowadzanie dodatkowego postępowania przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O wynagrodzeniu radcy prawnego za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68)