II SA/Ol 369/21

Dnia 5 sierpnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 sierpnia 2021 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. Decyzją z "[...]" r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpatrzenia odwołania, uchyliło decyzję z dnia "[...]" r., wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej , którą organ I instancji odmówił przyznania J. K. (dalej jako: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką i orzekło co do istoty w ten sposób, że: 1. odmówiło przyznania wnioskowanego świadczenia za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 października 2019 r.; 2. przyznało skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki do ubiegania się przez skarżącą o wnioskowane świadczenie. Ustalono, że skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad matką, która została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności orzeczeniem z 31 sierpnia 2018 r., na okres do 31 sierpnia 2020 r. Organ odwoławczy nie zgodził się z organem I instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 poz. 2220), dalej jako: "u.ś.r.", związanej z datą powstania niepełnosprawności. Kolegium wywiodło, że jedyną przeszkodą, na którą słusznie powołał się organ I instancji, był fakt uprawnienia skarżącej – na podstawie decyzji z "[...]" r. - do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego w związku z opieką nad matką na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Kolegium podniosło, że z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. wynika wprost, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tak długo zatem jak w obrocie prawnym pozostaje decyzja orzekająca o przyznaniu tego świadczenia, na gruncie regulacji związanych z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego istnieje przeszkoda do przyznania tego właśnie świadczenia. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie strona złożyła co prawda oświadczenie, iż rezygnuje z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednakże z momentem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Takie żądanie wniosku jest niemożliwe do uwzględnienia. W tej sytuacji przesłanka negatywna do przyznania żądanego świadczenia istniała w okresie od momentu złożenia wniosku do dnia 31 października 2019 r., tj. do momentu, w którym uprawnienie do specjalnego zasiłku zostało ustalone. Przeszkoda ta przestała istnieć począwszy od 1 listopada 2019 r., bowiem decyzja przyznająca prawo do specjalnego zasiłki opiekuńczego na okres zasiłkowy od 1 listopada 2019 r. nie została wydana. Osoba sprawująca opiekę nie ma zatem ustalonego prawa do tego świadczenia. Dlatego orzeczono o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 lipca 2019 r. do 31 października 2019 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie powyższej decyzji w części w jakiej nie przyznano jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca do 31 października 2019 r. i ustalenie na jej rzecz wnioskowanego świadczenia od dnia 1 lipca 2019 r. Wyrokiem z 23 lipca 2020 r. , sygn. akt II SA/Ol 67/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję w części odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 października 2019 r. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Stwierdził, że organy dokonały prawidłowej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art. 27 ust. 5 u.ś.r. Podniósł, że w świetle tych unormowań skarżącej nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres, w którym pozostawała w obrocie prawnym decyzja przyznająca jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na ten sam okres. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie posiadać prawa do obu wymienionych świadczeń. Art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń zgodnie z wyborem. Wykładnia systemowa tych przepisów jest zatem zgodna. Poza tym, brzmienie tych przepisów jest jednoznaczne w swej treści. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżąca posiadała prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją. Dopiero uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy pozwala na przyznanie w miejsce poprzednio wybranego świadczenia – nowo wybranego na ten sam cel. Okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. Prawidłowo zatem Kolegium dostrzegło konieczność uchylenia najpierw decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy za okres objęty przedmiotowym wnioskiem. Decyzja ta jako ostateczna, miała charakter wiążący, a uchylenie takiej decyzji może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256), który statuuje zasadę trwałości decyzji administracyjnych i służy zapewnieniu pewności obrotu prawnego). Wzruszenie decyzji ostatecznych ma zatem charakter wyjątkowy. Stosownie do art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W świetle przytoczonych przepisów nie jest możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu rezygnacja z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak to deklarowała skarżąca we wniosku. Kolegium nie mogło zwrócić sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z nakazem uchylenia decyzji ustalającej na rzecz skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, która wygasła z dniem 31 października 2019 r. W świetle obowiązujących przepisów tylko skarżąca mogła podjąć skutecznie działanie zmierzające do uchylenia decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy. Zgłoszenie w tym przedmiocie wniosku przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne pod warunkiem uprzedniego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego okazało się bezskuteczne z uwagi na odmowne stanowisko organu I instancji. Sąd uwzględnił jednak, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej, adresowane do organu I instancji z 23 października 2019 r. (k. 46), w którym kategorycznie wskazała, że rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy nie wynika, aby wniosek ten został rozpatrzony merytorycznie przez organ I instancji w procesowej formie decyzji administracyjnej. Kolegium nie odniosło się w ogóle do tej kwestii i nie rozważyło, czy złożenie przez skarżącą takiego skonkretyzowanego już wniosku przed wydaniem decyzji w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego może mieć wpływ na wynik sprawy i czy należy oczekiwać na rozpatrzenie tego wniosku w formie decyzji administracyjnej. Nie ustalono czy taka decyzja została wydana. Takie zaniechanie stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., który obliguje organ administracji publicznej do strzeżenia praworządności i podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes strony. Sąd wskazał, że do czasu załatwienia wniosku skarżącej z 23 października 2019 r. nie można przesądzić o skuteczności złożonego przez skarżącą oświadczenia, a tym samym rozstrzygnąć o prawie skarżącej do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres podany w oświadczeniu o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Właściwy organ, do którego została skierowana rezygnacja musi rozstrzygnąć ten wniosek. Treść wydanej w tym przedmiocie decyzji wskaże do kiedy skarżącej przysługiwało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzja taka dotyczy zupełnie innej sprawy w ujęciu materialnoprawnym niż kontrolowana decyzja. Wydawana jest na innej podstawie prawnej, wymaga przeprowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego i podlega odrębnemu zaskarżeniu. Dlatego i Sąd nie jest uprawniony na obecnym etapie do formułowania ocen prawnych dotyczących wskazanego oświadczenia. Z podanych przyczyn Sąd uchylił decyzję organu II instancji w podanym zakresie. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z "[...]" r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 października 2019 r. Wskazało, że ostateczną decyzją z "[...]" r., znak: "[...]", Dyrektor MOPS odmówił uchylenia własnej decyzji z "[...]" r., przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę D. T. na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie powyższej decyzji, domagając się przyznania wnioskowanego świadczenia na okres od 1 lipca do 31 października 2019 r. Podniosła takie same zarzuty i argumenty jak w uprzedniej skardze do Sądu. Wniosła o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zajęte stanowisko. Wyraziło zgodę na rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na wniosek skarżącej i za zgodą organu, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 zwanej dalej: "p.p.s.a."). Skarga nie ma uzasadnionych podstaw prawnych. W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., wiążąca jest wykładnia przepisów prawa i wskazania co do dalszego postępowania przedstawione w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 23 lipca 2020 r. , sygn. akt II SA/Ol 67/20. W wyroku tym Sąd przesądził, że skarżącej nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres, na który z tytułu sprawowanej opieki nad matką przysługiwało jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tylko wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy za okres od złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (od 1 lipca 2019 r.) do momentu jej wygaśnięcia (31 października 2019 r.), pozwalałoby na przyjęcie, że nie zachodzi zbieg uprawnień (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.). Dlatego należało oczekiwać na rozpatrzenie wniosku skarżącej z 23 października 2019 r., którym domagała się uchylenia decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy od momentu złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Oczekiwana decyzja wydana została "[...]" r. Dyrektor MOPS odmówił nią uchylenia decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. Decyzji tej skarżąca nie zaskarżyła i jest ona ostateczna, a więc prawnie wiążąca. Sąd nie może w niniejszym postępowaniu oceniać legalności decyzji odmawiającej uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż, jak zostało to już wyjaśnione w wyroku sygn. akt II SA/Ol 67/20, jest to inna sprawa administracyjna, podlegająca odrębnemu zaskarżeniu. Skoro tak, to prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogło zostać przyznane dopiero od 1 listopada 2019 r., gdyż do 31 października 2019 r. skarżąca otrzymywała specjalny zasiłek opiekuńczy, co uniemożliwiało uwzględnienie wniosku za wcześniejszy okres. W tej sytuacji kwestionowana decyzja Kolegium z "[...]" r. odpowiada ściśle ocenie prawnej i wskazaniom wynikającym z powołanego prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z 23 lipca 2020 r. Dlatego Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.