II SA/Ol 380/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Adam Matuszak Tadeusz Lipiński (spr.) Beata Jezielska Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu - oddala skargę. Postanowieniem z dnia 14 marca 2005 roku, znak "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta O. wymierzył inwestorowi A Sp. z o.o. w O. karę w wysokości 150 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu - budynku handlowo-usługowego przy ul. "[...]" w O. W uzasadnieniu organ stwierdził, że obiekt użytkowano bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. Na powyższe postanowienie A Sp. z o.o. w O. złożył zażalenie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniesiono, że po uzyskaniu informacji jakie dokumenty są potrzebne do otrzymania pozwolenia na użytkowanie, został złożony wniosek o dopuszczenie obiektu do użytkowania wraz z wymaganymi dokumentami. Na uzupełnienie powyższego wniosku i uzyskanie aktualnych uzgodnień organ wyznaczył jedynie 14 dni, chociaż wiedział o utracie przez inwestora dokumentów związanych z budową. Następnie organ odmówił przedłużenia terminu na uzupełnienie wniosku i przeprowadził kontrolę, w wyniku której została nałożona kara. Zdaniem skarżącego kara została wadliwie wyliczona, gdyż użytkowana była tylko część budynku, a kara została naliczona za użytkowanie całego budynku. Ponadto skarżący nie został poinformowany przez organ o konsekwencjach jakie poniesie w związku z użytkowaniem obiektu bez pozwolenia. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2005 roku, znak "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że przepisy Ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 207, póz. 2016 ze zm.) nie różnicują kary ze względu na zakres w jakim użytkowany jest obiekt budowlany, a zatem organ I instancji wyznaczył karę za nielegalne użytkowanie obiektu w wysokości 150000 zł prawidłowo. Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania było wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu, natomiast rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie jest kwestią odrębną, która została już rozstrzygnięta przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia 15 marca 2005 roku, znak "[...]" o odmowie udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Ponadto organ stwierdził, że odnośnie zarzutu nieudzielania informacji stronie postępowania, to organ II instancji rozpatruje środki odwoławcze od rozstrzygnięć organów I instancji. Zatem jeżeli strona była niezadowolona z rozstrzygnięcia organu I instancji w sprawie usunięcia braków formalnych wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, to mogła skorzystać z przysługujących jej środków zaskarżenia, o czym została pouczona. Na powyższe postanowienie A. Sp. z o.o. w O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku informowania strony postępowania o skutkach podjętych działań i wykorzystanie niewiedzy strony w celu wymierzenia kary administracyjnej. W uzasadnieniu ponownie podniesiono, że po uzyskaniu od organu informacji jakie dokumenty są potrzebne do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, skarżący złożył wniosek o dopuszczenie obiektu do użytkowania dołączając wymagane dokumenty. Na uzupełnienie przedmiotowego wniosku i uzyskanie aktualnych uzgodnień organ wyznaczył 14 dni, chociaż wiedział, że z powodu śmierci kierownika budowy i utraty dokumentacji projektowej obejmującej dokonane zmiany, termin ten jest zbyt krótki. Ponadto skarżący został wprowadzony w błąd przez organ, który na prośbę o przedłużenie terminu uzupełnienia dokumentacji poinformował o go, że powinien wystąpić o zawieszenie postępowania, a następnie odmówił przedłużenia terminu i przeprowadził kontrolę w wyniku której została nałożona kara za nielegalne użytkowanie obiektu. Natomiast skarżący nie został poinformowany o skutkach jakie może spowodować użytkowanie części budynku bez pozwolenia. Tymczasem organy mają obowiązek czuwać, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa zgodnie z art. 9 k.p.a. i w tym celu powinny udzielać niezbędnych wyjaśnień, zwłaszcza gdy strona nie jest zorientowana w problematyce prawnej, która wiąże się z jej żądaniem. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ podniósł, że obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie został wskazany w decyzji pozwolenie na budowę, na podstawie której została wykonana inwestycja. Zatem obowiązek informowania strony postępowania o ciążącym na niej obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie został przez organ wykonany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 55 pkt l Ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r., nr 207, póz. 2016 ze zm.) jeżeli na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVII, XX, XXII, XXIV, XXVII, XXVIII i XXX, o których mowa w załączniku do ustawy, to przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. W przedmiotowej sprawie obiekt budowlany przy ulicy "[...]" w O. zalicza się do kategorii XVII (zgodnie z załącznikiem do cyt. ustawy do tej kategorii należą budynki handlu, gastronomii i usług), a zatem przed przystąpieniem do użytkowania obiektu inwestor powinien był otrzymać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Tymczasem inwestor przystąpił do użytkowania obiektu zanim wystąpił o pozwolenie na jego użytkowanie. W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta O. po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli (zgodnie z art. 57 ust. 6 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane) i stwierdzeniu, że inwestor przystąpił do użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, wymierzył karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Obowiązek wymierzenia kary wynikał z art. 57 ust. 7 cyt. ustawy. Niezasadne jest twierdzenie strony skarżącej, że organ prowadząc postępowanie naruszył zasadę zawartą w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie poinformował strony o skutkach użytkowania obiektu bez wymaganego pozwolenia. Z art. 9 k.p.a. wynika obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy, a także udzielania wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody. W przedmiotowej sprawie inwestycja została zrealizowana na podstawie decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia 16 sierpnia 1999 roku, znak "[...]" o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wydaniu pozwolenia na budowę budynku handlowo-usługowego w O. przy ul. "[...]" na działce nr 3/6. W decyzji tej zostało wskazane, że należy uzyskać pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Na rozprawie w dniu 19 lipca 2005 roku pełnomocnik skarżącego potwierdził fakt posiadania dokumentu pozwolenia na budowę, tak więc rzeczą oczywistą jest, że od 16 sierpnia 1999 roku skarżący doskonale wiedział, że zanim przystąpi do użytkowania obiektu musi uzyskać na to zgodę. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje to czy i jaka dokumentacja zaginęła skarżącemu, bo przecież na podstawie pozwolenia na budowę zdawał on sobie doskonale sprawę z tego, że przed przystąpieniem do użytkowania obiektu musi uzyskać pozwolenie. Wiedzy skarżącego o konieczności uzyskania pozwolenia na użytkowanie dowodzi także to, że po dość długim czasie użytkowania obiektu bez pozwolenia w dniu 20 grudnia 2004 roku wystąpił on o to pozwolenie. Nie można się również zgodzić ze stroną skarżącą, że w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu doszło do naruszenia zasad ogólnych zawartych w art. 7 i 8 k.p.a., czyli zasady praworządności, prawdy obiektywnej, uwzględniania słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Skarżący podnosi, że po śmierci kierownika budowy i utracie dokumentów zwrócił się do organu w celu uzyskania pozwolenia na użytkowanie, a ten wykorzystał jego niewiedzę i nałożył karę administracyjną. W ocenie Sądu, skarżący został przez organ prawidłowo pouczony o obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie przed rozpoczęciem użytkowania obiektu, a wymierzając karę administracyjną organ działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa. To skarżący naruszył prawo rozpoczynając użytkowanie obiektu jeszcze zanim wystąpił o pozwolenie na jego użytkowanie. Jeżeli po śmierci kierownika budowy nie wiedział on jak dalej postępować, aby móc użytkować przedmiotowy obiekt, to powinien był się zwrócić do organu w celu uzyskania potrzebnych informacji. W tym miejscu raz jeszcze zaznaczyć należy, że o pozwolenie na użytkowanie skarżący zwrócił się dopiero po roku od czasu kiedy rozpoczął użytkowanie obiektu. Nie można też zapominać o tym, że nigdy nie została wydana zgoda na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego, A tego rozstrzygnięcia nie zaskarżył tym samym zgodził się z tym, że nie może użytkować tego obiektu. Pomimo braku zgody na użytkowanie budynek handlowo-usługowy przy ulicy "[...]" w O. był nadal użytkowany podobnie zresztą jak przed wystąpieniem o zgodę innymi słowy niezależnie od tego jakie stanowisko zajmował inspektor nadzoru budowlanego to i tak w żaden sposób nie zmieniało postępowania skarżącego, tej sytuacji trudno jest zrozumieć co organy administracji mogły jeszcze uczynić. Przecież sprawa dotycząca kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu jest sprawą samoistną i nie można np. przy wydawaniu pozwolenia na budowę grozić inwestorowi możliwością wymierzenia różnych kar w przyszłości za nie stwierdzone uchybienia. Podnoszone w skardze zarzuty pod adresem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta O. a dotyczące wprowadzenia w błąd czy udzielania ustnych mylnych informacji dotyczyć mogły jedynie postępowania o udzielenie zezwolenia na użytkowanie, a przecież odmowa udzielenia pozwolenia na użytkowanie nie została nawet zaskarżona do organu drugiej instancji. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.